शुक्रवार, ८ ऑगस्ट २०२५
संत डॉमिनिक, धर्मगुरू यांचे स्मरण
आजची वाचने
सामान्य काळातील अठराव्या आठवड्याच्या शुक्रवारची वाचने

प्रतिमा स्रोत: पिक्साबे.
“एखाद्याने सारे जग मिळवले, पण आपला जीव गमावला, तर त्याला काय लाभ? किंवा आपल्या जिवाच्या बदल्यात तो काय देऊ शकेल?” मत्तय 16:26
तुम्हाला “सारे जग मिळवावे” असे वाटते का? अतिशय श्रीमंत व्हावे आणि आपल्याला हवे होते ते सर्व विकत घेता यावे, अशी दिवास्वप्ने अनेक जण पाहतात. काही जण अशी पराक्रमाची कृत्ये करण्याचे स्वप्न पाहतात, ज्यांमुळे ते लोकांच्या नजरेत येतील आणि लोक त्यांचे कौतुक करतील. आणखी काहींना या जगात मोठी सत्ता मिळवून फार महत्त्वाची व्यक्ती व्हावेसे वाटते. यांपैकी कोणतीही गोष्ट मुळात वाईट नाही; पण तिची अवाजवी हाव देवाशी असलेल्या तुमच्या नात्याला हानी पोहोचवेल. आणि यांपैकी एखादी इच्छा तुमच्या मनावर अधिराज्य गाजवू लागली व तिने तुमचे सारे मन व्यापून टाकले, तर त्याचा परिणाम असा होतो की तुम्ही आपला शाश्वत आत्मा गमावता.
आपण “जग” असे म्हणतो, तेव्हा त्याचे वेगवेगळे अर्थ असू शकतात. पहिला अर्थ म्हणजे या जगातील सर्व भौतिक गोष्टी—उदाहरणार्थ, उत्तमोत्तम खाद्यपेयांचा आस्वाद, स्वतःच्या लहरींचे लाड पुरवणे, देहसुख, भौतिक संपत्ती आणि या जीवनातील जे काही तात्पुरते व क्षणभंगुर आहे ते सर्व. दुसरा अर्थ म्हणजे गर्व आणि लोकांचे लक्ष व कौतुक मिळवण्याची इच्छा. इतर लोक आपल्याबद्दल काय विचार करतात आणि काय बोलतात, याचीच चिंता आपल्या मनाला व्यापून टाकते, तेव्हा असे घडते. तिसरा अर्थ म्हणजे स्वतःची इच्छा इतरांवर लादण्यासाठी सत्ता मिळवण्याची हाव. मोठ्या प्रमाणावर पाहिले तर अनेकदा देशांमधील युद्धांचे हेच कारण असते. एखाद्या नेत्याला इतरांवर वर्चस्व गाजवावे आणि त्यांना आपल्या ताब्यात ठेवावे असे वाटते. सत्ता आणि नियंत्रण मिळवण्याची ही हाव कोणाच्याही जीवनाच्या कोणत्याही भागावर परिणाम करू शकते—कुटुंबात, मित्रांमध्ये, कामाच्या ठिकाणी किंवा सामाजिक वर्तुळातही.
सांसारिक इच्छांच्या या तिन्ही उदाहरणांत एकच भ्रम आहे: यातले अधिकाधिक मिळवले की आपले समाधान होईल. त्यांतून तुम्हाला थोड्या काळापुरते समाधान मिळू शकेल; पण या इच्छा तुमच्या आत्म्याचाही नाश करतील. कारण आपल्याला निवड करावी लागते. एकतर आपण आपल्या आत्म्याची आध्यात्मिक तळमळ शमवण्याचा प्रयत्न करू, किंवा जगाच्या क्षणभंगुर आश्वासनांनी स्वतःचे समाधान करून घेण्याचा प्रयत्न करू. दोन्ही एकाच वेळी साध्य होऊ शकत नाहीत.
संपत्ती मिळणे, लोकांसमोर कौतुक होणे किंवा अधिकाराचे पद मिळणे या गोष्टी स्वतःत वाईट नाहीत, हे लक्षात घ्यायला हवे. उलट, यांपैकी कोणत्याही गोष्टीतून चांगले काही घडू शकते. अडचण तेव्हा निर्माण होते, जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वार्थापोटी यांपैकी एखाद्या गोष्टीच्या मागे लागते आणि त्यातून जीवनात परिपूर्ण समाधान लाभेल, अशा भ्रमात राहते. खरे तर, केवळ देवाची सेवा करू पाहणाऱ्या व्यक्तीसाठी यांपैकी कोणतीही परिस्थिती हा वाहावा लागणारा खरा क्रूस ठरते. संपत्ती, प्रतिष्ठा किंवा सत्ता यांच्यासोबत येणारी जबाबदारी खरी आहे. म्हणून यांपैकी एक किंवा अधिक गोष्टी लाभल्या, तर त्या हाताळताना अनासक्ती आणि नम्रता राखली पाहिजे.
उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती खूप श्रीमंत झाली, तरी मनाने भौतिक गोष्टींपासून अलिप्त राहण्याची आज्ञा तिला लागू राहते. अशा वेळी भौतिक संपत्ती मोहाच्या रूपाने एक प्रकारचे ओझे बनते. या मोहावर नक्कीच मात करता येते आणि संपत्तीचा उपयोग चांगल्या कामासाठी करता येतो; तरीही धोका खरा आहे, हे वारंवार लक्षात ठेवले पाहिजे. तसेच, तुम्ही केलेल्या एखाद्या कामासाठी अनेकांनी तुमचे कौतुक केले, किंवा तुमच्यावर मोठी जबाबदारी सोपवून तुम्हाला इतरांवर अधिकार दिला, तर तुमच्यातील नम्रता आणि अनासक्तीही वाढली पाहिजे, जेणेकरून तुमच्या मनाला केवळ देवाचीच आस राहील.
आज आपल्या इच्छांवर चिंतन करा. तुम्हाला जीवनात काय हवे आहे? तुम्हाला “सारे जग मिळवावे” असे वाटते का? तुमच्या सांसारिक महत्त्वाकांक्षांपैकी निदान काही तरी पूर्ण व्हाव्यात असे वाटते का? तसे असेल, तर सावध राहा. तुमच्या अंतःकरणातील इच्छांकडे प्रामाणिकपणे पाहा आणि त्या शुद्ध करण्याचा प्रयत्न करा, जेणेकरून देवाची इच्छाच पूर्ण व्हावी, एवढीच तुमची इच्छा राहील. असे झाले की तुम्ही श्रीमंत आहात की गरीब, लोक तुमचे कौतुक करतात की तुमच्यावर टीका करतात, तुम्हाला या जगात सत्ता सोपवली आहे की नाही, याला तुमच्या दृष्टीने महत्त्व राहणार नाही. देवाच्या परिपूर्ण आणि जीवनाला परिपूर्णता देणाऱ्या इच्छेनुसार तुम्ही सर्व गोष्टींचा उपयोग त्याच्या गौरवासाठी करता, एवढेच महत्त्वाचे ठरेल.
हे परम गौरवशाली देवा, तुझी इच्छा परिपूर्ण आहे आणि जीवनाला परिपूर्णता देणारा तोच एकमेव स्रोत आहे. केवळ या जगाशी निगडित असलेल्या सर्व इच्छांपासून माझा आत्मा शुद्ध कर. तुझी पवित्र इच्छा पूर्ण व्हावी, हीच माझ्या जीवनातील एकमेव इच्छा असो, जेणेकरून माझ्याकडे जे काही आहे ते केवळ तुझ्या गौरवासाठी वापरले जाईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत डॉमिनिक, धर्मगुरू
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




