मराठी

नेहमी आणि सदैव क्षमा करणे

14 ऑगस्ट 2025

संत मॅक्सिमिलियन कोल्बे, याजक आणि रक्तसाक्षी, यांचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील एकोणिसाव्या आठवड्याचा गुरुवार

येशू आपला कळप संत पेत्राकडे सोपवतो — कलाकृती: लॉरेन्स ओपी, परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

पेत्र येशूजवळ येऊन त्याला म्हणाला, “प्रभो, माझ्या भावाने माझ्याविरुद्ध पाप केले, तर मी त्याला किती वेळा क्षमा करावी? सात वेळांपर्यंत का?” येशूने उत्तर दिले, “मी तुला सांगतो, सात वेळा नव्हे, तर सत्याहत्तर वेळा.” मत्तय 18:21–22

या उताऱ्याचे स्पष्टीकरण करताना संत योहान क्रिसोस्तोम सांगतात की, “सत्याहत्तर वेळा” ही “नेहमी” असे सांगण्याची एक पद्धत होती. म्हणजेच, आपण किती वेळा क्षमा करावी याची ठरावीक संख्या येशू सांगत नव्हता. आपण सदैव, प्रत्येक वेळी आणि कोणतीही मर्यादा न ठेवता क्षमा केली पाहिजे, असे तो सांगत होता. आपल्याला मिळणारी क्षमा इतकी गहिरी आहे.

क्षमा करण्याच्या बाबतीत मनुष्याची वृत्ती आणि देवाची वृत्ती यांत किती फरक आहे, हेही या उताऱ्यातून दिसते. आपल्या भावाला सात वेळांपर्यंत क्षमा करावी का, असे विचारताना आपण उदारपणा दाखवत आहोत, असे पेत्राला नक्कीच वाटले असावे. वरकरणी उदार वाटणाऱ्या या सूचनेने येशू प्रभावित होईल, असेही कदाचित त्याला वाटले असेल. पण देवाच्या अपार दयेची सर कशालाही येऊ शकत नाही. देवाच्या दयेला मुळीच मर्यादा नाही. म्हणून आपणही इतरांवर दया करताना कोणतीही मर्यादा ठेवू नये.

तुम्ही स्वतःच्या जीवनात देवाची क्षमा कशी मागता? आणि दुसऱ्यांना क्षमा करण्याच्या बाबतीत तुम्ही काय करता? वर उद्धृत केलेल्या वचनानंतर क्षमा न करणाऱ्या सेवकाचा दाखला येतो. त्या दाखल्यातील सेवक आपल्या राजाचे “फार मोठे देणे” लागत होता. राजाने दया करून त्याचे कर्ज माफ केले. त्याचप्रमाणे, आपण काहीही केले असले तरी देव आपल्याला क्षमा करायला तयार असतो. पण क्षमेची एक किंमत आहे: आपणही इतरांना तितक्याच उदारपणे क्षमा केली पाहिजे. मोठे कर्ज माफ झालेल्या त्या सेवकाला नंतर त्याचा एक सेवक दिसतो. तो त्याचे त्यामानाने फारच थोडे देणे लागत असतो. तरीही तो त्याच्याकडे संपूर्ण कर्जाची परतफेड करण्याची मागणी करतो. हे राजाच्या कानावर पडते. मग राजा त्याला दाखवलेली दया मागे घेतो आणि त्याला संपूर्ण कर्ज फेडायला लावतो.

यावरून आपल्याला समजते की, आपण परिपूर्ण असू आणि देवाचे काहीच देणे लागत नसू, तरच क्षमा करायची की नाही हा आपल्यापुढे पर्याय ठरू शकतो. अर्थात, आपल्याबाबतीत असे आहे असे कोणाला वाटत असेल, तर त्याला वास्तवाचे भान नाही. रोमकरांस पत्रात आपण वाचतो, “सर्वांनी पाप केले आहे आणि देवाच्या गौरवाला ते उणे पडले आहेत” (रोमकरांस 3:23). म्हणून नेहमी आणि सर्वत्र, कोणतीही अट वा मर्यादा न घालता आणि कसलाही संकोच न करता क्षमा करणे आवश्यक आहे. तुम्हाला हे किती सहज जमते? तुम्ही किती पूर्णपणे क्षमा करता?

ज्याला स्वतःच्या पापाबद्दल खेदही वाटत नाही, अशा व्यक्तीला क्षमा करणे फार कठीण असते. अशा वेळी आपण त्या व्यक्तीचा धिक्कार करतो, ते योग्यच आहे असे स्वतःला पटवून देणे सोपे जाते. सध्या तुम्ही एखाद्याला क्षमा करण्याचे टाळत असाल आणि मनात राग, कटुता किंवा दुःख बाळगत असाल, तर एका गोष्टीचा विचार करा: क्षमा न केल्याने त्या व्यक्तीच्या आत्म्यापेक्षा तुमच्याच आत्म्याचे अधिक नुकसान होते. क्षमा करण्यास नकार देऊन तुम्ही स्वतःच्या आत्म्याची आणि देवाशी असलेल्या नात्याची अगणित हानी करता. राग आणि दुःख मनात धरून ठेवल्याने ते आणखी वाढतात. त्यातून सूडाचे विचार येतात आणि कधी ते कृतीतही उतरतात. हे पाप आहे आणि त्याचा जाब तुम्हाला द्यावा लागेल.

ज्या प्रत्येक व्यक्तीने तुम्हाला दुखावले आहे किंवा जी पुढे तुम्हाला दुखावेल, तिला किती अपार दया दाखवण्याचे आणि मनापासून क्षमा करण्याचे आवाहन तुम्हाला आहे, यावर आज चिंतन करा. क्षमा करणे म्हणजे चुकीचे समर्थन करणे नव्हे. उलट, क्षमा करताना जे घडले ते पाप होते, हे आपण मान्य करतो. तरीही काहीही झाले तरी दया दाखवलीच पाहिजे. नेहमी, सर्वत्र, अखंडपणे आणि कोणतीही अट न घालता दया दाखवली पाहिजे. हे कठीण वाटले तरी तसे करा आणि थांबू नका. असे केल्याने पाप करणाऱ्या व्यक्तीलाच मदत होईल असे नाही, तर तुमच्याही जीवनात देवाच्या दयेची दारे उघडतील.

हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, तुझी दया अपार आणि अथांग आहे. माझ्या जीवनातील प्रत्येक पापाची क्षमा करून मला पुन्हा तुझ्याशी पूर्ण ऐक्य असलेल्या जीवनात आणण्याची तुझी इच्छा आहे. प्रिय प्रभू, तुझ्या क्षमेची ही देणगी मी माझ्या जीवनात स्वीकारतो. ज्यांनी आजवर माझ्याविरुद्ध पाप केले आहे किंवा जे यापुढे करतील, त्या सर्वांना तितक्याच उदारपणे दया दाखवण्याचे मी स्वेच्छेने ठरवतो. मला शक्य आहे तितक्या पूर्णपणे मी क्षमा करतो. तुझ्यासारखी अखंड दया दाखवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत मॅक्सिमिलियन मेरी कोल्बे, याजक व रक्तसाक्षी

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय