२६ ऑगस्ट २०२५
सामान्य काळातील एकविसाव्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची वाचने
प्रतिमा सौजन्य: ब्रुकलिन संग्रहालय
“आंधळ्या वाटाड्यांनो, तुम्ही चिलट गाळून काढता आणि उंट गिळता! अहो शास्त्री आणि परुश्यांनो, ढोंग्यांनो, तुमची धिक्कार असो! तुम्ही प्याला आणि ताट बाहेरून स्वच्छ करता, पण आत ती लुटीने आणि भोगलालसेने भरलेली आहेत. आंधळ्या परुश्या, आधी प्याला आतून स्वच्छ कर, म्हणजे तो बाहेरूनही स्वच्छ होईल.” मत्तय 23:24–26
कल्पना करा, रात्रीच्या जेवणानंतर कोणीतरी भांडी धुवायला तयार झाले. पण त्या व्यक्तीने पेले आणि वाट्या फक्त बाहेरून धुतल्या, आतून तशाच ठेवल्या आणि पुन्हा कपाटात ठेवून दिल्या. पुढच्या वेळी ती भांडी वापरायला जाल, तेव्हा ती स्वच्छ दिसतील; पण कपाटातून काढल्यावर आत वाळलेले पेय आणि अन्नाचे अवशेष दिसतील. परुश्यांचे वर्णन करण्यासाठी येशू असेच चित्र वापरतो. त्यांना फक्त बाह्य रूपाची काळजी होती; आत्म्याच्या अधिक महत्त्वाच्या अंतरंगाकडे त्यांनी दुर्लक्ष केले.
येशूने चिलट गाळून काढणे आणि उंट गिळणे ही परस्परविरोधी चित्रेही वापरली. लेवीय ग्रंथातील नियमांचा हा संदर्भ होता. त्या नियमांनुसार इस्राएली लोकांना चिलटे आणि इतर किडे यांसारखे ‘जमिनीवर वळवळणारे जीव’ (लेवीय 11:41–45) तसेच उंटाचे मांस (लेवीय 11:4) खाण्यास मनाई होती. परुशी ‘चिलट गाळून काढतात आणि उंट गिळतात’ असे लाक्षणिक भाषेत सांगून येशूने त्यांच्यावर आरोप केला की ते नियमशास्त्रातील अगदी किरकोळ तपशिलांचा विपर्यास करतात, पण त्यातील सर्वांत महत्त्वाच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करतात. उदाहरणार्थ, पिण्याच्या द्रवात चुकून एखादे चिलट पडले असेल म्हणून तो द्रव पिण्याआधी गाळून घ्यावा, अशी सक्ती परुशी सर्वांवर करत. पण देवाच्या पुत्राला ठार मारण्याच्या बाबतीत मात्र खऱ्या न्यायाची त्यांना फारशी पर्वा नव्हती. म्हणूनच परुशी ‘आंधळे वाटाडे’ आणि ‘ढोंगी’ बनले होते; लोकांना पवित्रतेच्या मार्गावर नेण्यास ते असमर्थ होते.
येशूच्या म्हणण्याचा सारांश असा आहे की आपण खरोखर पवित्र झाले पाहिजे, केवळ पवित्र दिसून चालणार नाही. देव अंतःकरण पाहतो आणि त्याचा न्याय करतो. देवाशिवाय तुमचे अंतःकरण पाहू शकणारी एकमेव व्यक्ती म्हणजे तुम्ही स्वतः. म्हणून परुश्यांना दिलेली ही कठोर फटकार आपणही ऐकली पाहिजे, म्हणजे सर्वप्रथम स्वतःच्या आत्म्यात डोकावणे किती महत्त्वाचे आहे हे आपल्याला समजेल. आपल्या अंतरंगातील पवित्रतेतूनच देवाची पवित्रता आपल्या बाह्य जीवनातही झळकेल.
दुसऱ्या व्हॅटिकन परिषदेच्या गौदियम एत स्पेस या दस्तऐवजात सदसद्विवेकबुद्धीविषयी फार सुंदर रीतीने सांगितले आहे: “सदसद्विवेकबुद्धी म्हणजे मनुष्याचे सर्वांत गुप्त अंतरंग आणि पवित्र स्थान. तेथे तो देवासोबत एकांतात असतो आणि त्याच्या अंतरंगाच्या गाभ्यात देवाची वाणी घुमते” (#16). आपल्यातील या ‘गुप्त अंतरंगाची आणि पवित्र स्थानाची’ येशूला सर्वाधिक काळजी आहे. आपण आतून खरे कसे आहोत यापेक्षा इतरांना कसे दिसतो याची जास्त काळजी करण्याचा मोह आपल्याला अनेकदा होतो. उदाहरणार्थ, पापमय दुहेरी जीवन जगणारी व्यक्ती इतरांना पवित्र दिसण्यासाठी खूप धडपड करू शकते आणि आपले पाप त्यांच्यापासून लपवण्यासाठी शक्य ते सर्व करू शकते. याउलट, एखादी व्यक्ती अतिशय पवित्र जीवन जगत असली, तरी दुसऱ्या कोणी तिच्यावर जाहीरपणे खोटा आरोप केला, तर तिला खूप वेदना होऊ शकतात. पहिल्या प्रसंगात, त्या व्यक्तीचे पाप उघड होत नाही तोवर ती शांत असल्यासारखी दिसते. दुसऱ्या प्रसंगात, ती व्यक्ती चांगले आणि पवित्र जीवन जगत असली, तरी खोट्या आरोपामुळे लोकांच्या नजरेतील तिची प्रतिमा कोलमडल्यावर तिला निराश होण्याचा मोह होऊ शकतो.
इतर लोक आपल्याविषयी काय विचार करतात आणि काय बोलतात, हे शेवटी कमी-अधिक प्रमाणात आपल्या नियंत्रणाबाहेर असते. पण आपल्या अंतरंगात काय आहे, हे आपल्या हातात आहे. आपले आंतरिक जीवन, आपले ते गुप्त अंतरंग, जिथे देवाची भेट होते ते आपल्या आतले पवित्र स्थान, यांवरच आपण आपले प्रयत्न केंद्रित केले पाहिजेत. लोक आपली स्तुती करतात की टीका, याला महत्त्व देऊ नये. जे खरे आहे तेच महत्त्वाचे आहे, आणि ते सत्य पाहण्यासाठी तुमच्या अंतःकरणात फक्त तुम्ही आणि देवच डोकावू शकता. परुश्यांना हे मूलभूत सत्य समजले नाही. लोकांच्या नजरेतील आपली प्रतिमा जपण्यातच त्यांनी आपली सारी शक्ती खर्च केली. सर्वांत महत्त्वाच्या गोष्टीकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे ते इतरांना देवाकडे नेण्यास असमर्थ ठरले.
आज आपल्या आत्म्यावर चिंतन करा. तुम्ही स्वतःच्या अंतरंगात कितीदा डोकावता? स्वतःशी प्रामाणिक राहून, आपले पाप कबूल करणे आणि आपल्यातील सद्गुणांबद्दल कृतज्ञ राहणे तुम्हाला जमते का? की इतरांना आपण कसे दिसतो याचीच तुम्हाला अधिक काळजी आहे? तुमच्या अंतरंगातील त्या गुप्त पवित्र स्थानाकडे दृष्टी वळवा. कारण तिथेच, त्या गुप्त गाभ्यात, तुम्हाला देव भेटेल, तुम्ही पवित्रतेत वाढाल आणि मग ती खरी पवित्रता तुमच्यातून आपल्या जगात झळकेल. असे घडेल तेव्हा देव तुमच्याद्वारे इतरांनाही पवित्रतेचा खरा मार्ग दाखवू शकेल.
हे खऱ्या पावित्र्याच्या प्रभू, माझा आत्मा शुद्ध व्हावा अशी तुझी इच्छा आहे आणि माझ्या अंतःकरणातच तुला भेटण्यासाठी तू मला बोलावतोस. इतरांना मी कसा दिसतो आणि ते माझ्याविषयी काय मत बनवतात, यापेक्षा माझ्या अंतःकरणातील पावित्र्याची अधिक काळजी घेण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे प्रिय प्रभू, मी पवित्र होऊ दे आणि ते पावित्र्य इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन व्हायला शिकू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




