मराठी

‘तटस्थते’वर मात करणे

10 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील सत्ताविसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने

रेम्ब्रांट, सार्वजनिक मालकीतील कलाकृती, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

“जो माझ्याबरोबर नाही तो माझ्या विरुद्ध आहे; आणि जो माझ्याबरोबर गोळा करत नाही तो विखरून टाकतो.” लूक 11:23

येशूच्या अनेक प्रभावी शिकवणींच्या संदर्भात हे शब्द येतात. तरीही, अनेक दृष्टींनी पाहता, हे एकच वाक्य ख्रिस्ती विश्वासातील एक महत्त्वाचे सत्य स्वतंत्रपणे सांगते. विशेषतः, येशूविषयी आणि त्याने आपल्याला दिलेल्या संपूर्ण शिकवणीविषयी आपण तटस्थ राहू शकत नाही, हे ते आपल्याला सांगते. आजच्या जगात हा संदेश महत्त्वाचा आहे.

आज जगात ‘तटस्थता’ असे म्हणता येईल अशा एका लौकिक मूल्याचा प्रभाव वाढताना दिसतो. इतरांची नीतीची धारणा, त्यांची जीवनशैली किंवा त्यांनी केलेली निवड कोणतीही असो, ती आपण स्वीकारलीच पाहिजे, असे अनेक जण आपल्याला सांगतात. प्रत्येक व्यक्तीवर आपण नेहमी प्रेम केले पाहिजे, तिचा स्वीकार केला पाहिजे आणि तिच्याशी पूर्ण सन्मानाने व आदराने वागले पाहिजे, हे खरे आहे. पण काही जण ज्या निवडी करतात आणि जी लौकिक मूल्ये आपल्या आचरणातून व बोलण्यातून व्यक्त करतात, त्यांबाबत आपण तटस्थ राहिले पाहिजे, हे खरे नाही. दुर्दैवाने, जेव्हा आपण संपूर्ण सत्य सांगतो, विशेषतः आपल्या प्रभूने प्रकट केलेली अनेक नैतिक सत्ये सांगतो, तेव्हा आपण इतरांना दोष देतो असा शिक्का अनेकदा आपल्यावर मारला जातो. पण तो आरोप खरा नाही.

आजच्या सुवार्तेतील वर उद्धृत केलेल्या वचनावरून हे स्पष्ट होते की, आपल्या प्रभूच्या शिकवणीकडे उदासीन राहूनही आपण त्याच्या कृपेत राहू शकत नाही. उलट, येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो: आपण त्याच्याबरोबर नसू, म्हणजे त्याने प्रकट केलेले सर्व काही स्वीकारत नसू, तर प्रत्यक्षात आपण त्याच्या विरुद्ध आहोत. श्रद्धा आणि नीतिमत्ता यांच्या बाबतीत तटस्थ राहणे ही खरे तर तटस्थता नाहीच. ती काही जण करतात अशी एक निवड आहे, आणि तिचा स्पष्ट परिणाम असा होतो की ते येशूपासून दूर होतात.

उदाहरणार्थ, श्रद्धेच्या बाबतीत कोणी असे म्हटले की, “माझा पवित्र युखरिस्तावर विश्वास नाही,” तर ती व्यक्ती प्रत्यक्षात देवाला नाकारत आहे. त्या व्यक्तीचा न्याय करणे हे आपले कर्तव्य नाही; पण तिने व्यक्त केलेली धारणा सत्याच्या विरुद्ध आहे, हे मान्य करणे आपले कर्तव्य आहे. त्या व्यक्तीची धारणा चुकीची आहे, आणि ती आपल्या चुकीवर ठाम राहिली, तर ती स्वतःला देवापासून दूर करते. येशू हेच सांगत आहे.

नीतिमत्तेच्या बाबतीतही हेच खरे आहे. नैतिक आचरणाच्या बाबतीत आपल्या प्रभूच्या शिकवणीला उघडपणे विरोध करणारी अनेक उदाहरणे दिसतात, आणि हा विरोध अधिकाधिक उघड होत चालला आहे. म्हणून आपण स्वतःला याची आठवण करून दिली पाहिजे की, आपल्या प्रभूने दिलेली एखादी नैतिक शिकवण आपण नाकारतो, तेव्हा आपण खुद्द येशूलाच नाकारतो.

“जो माझ्याबरोबर गोळा करत नाही तो विखरून टाकतो,” असे म्हणत येशू आणखी पुढे जातो. म्हणजेच, येशूने शिकवलेल्या सर्व गोष्टींवर केवळ आपला स्वतःचा विश्वास असणे पुरेसे नाही; त्या आपण इतरांनाही शिकवल्या पाहिजेत. तसे न करता आपण दुसऱ्याच्या चुकीचा ‘स्वीकार’ करण्याचा खोटा आव आणला, तर प्रत्यक्षात आपण येशूच्या विरुद्ध काम करतो. आपल्या प्रभूने आपल्याला दिलेली सुवार्तेची सत्ये इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करणे हे आपल्या सर्वांचे नैतिक कर्तव्य आहे.

आज चिंतन करा: तुम्ही आपल्या प्रभूच्या किती पूर्णपणे ‘बरोबर’ आहात आणि त्याच्याबरोबर किती मनापासून ‘गोळा करता’? त्याने शिकवलेले सर्व काही तुम्ही पूर्णपणे स्वीकारता का? देवाच्या राज्यासाठी इतर अनेकांना एकत्र आणण्याचाही प्रयत्न करता का? आपल्या प्रभूवरचा विश्वास तुम्ही कृतीत उतरवत नाही किंवा त्याच्या कार्यात सक्रियपणे सहभागी होत नाही, असे तुम्हाला जाणवत असेल, तर येशूच्या या शब्दांकडे लक्ष द्या. हे शब्द सौम्यपणे पण ठामपणे तुम्हाला स्वतःचे परीक्षण करायला लावू देत, म्हणजे तुमच्या स्वतःच्या हृदयात आणि तुमच्या सभोवतालच्या जगात देवाचे राज्य उभारण्यासाठी तुम्ही अधिक पूर्णपणे झटाल.

हे माझ्या गौरवशाली राजा, माझ्या जीवनात आणि माझ्याद्वारे इतरांच्या जीवनात तुझे राज्य उभारण्याची तुझी इच्छा आहे. तू मला जे काही शिकवले आहेस ते पूर्णपणे स्वीकारण्यासाठी आणि जगात तुझी कृपा व सत्य पोहोचवणारे साधन म्हणून सक्रियपणे कार्य करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा आणि धैर्य दे. हे प्रिय प्रभू, प्रत्येक गोष्टीत मी तुझ्या सोबत राहावे आणि अनेकांना तुझ्या कृपेच्या प्रेमळ कवेत आणावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय