मराठी

पापाच्या अतिरेकी भीतीचे ओझे

27 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील तिसाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

म्युसिओ नासियोनाल दे आर्ते, सार्वजनिक मालकी, स्रोत: विकिमीडिया कॉमन्स

व्हिडिओ

पण येशूने शब्बाथ दिवशी त्या स्त्रीला बरे केले, याचा संताप येऊन सभास्थानाचा प्रमुख जमावाला म्हणाला, “काम करण्यासाठी सहा दिवस आहेत. बरे होण्यासाठी त्या दिवशी या, शब्बाथ दिवशी येऊ नका.” प्रभूने त्याला उत्तर दिले, “ढोंग्यांनो! शब्बाथ दिवशी तुमच्यापैकी प्रत्येक जण आपला बैल किंवा गाढव गोठ्यातल्या गव्हाणीपासून सोडून पाणी पाजायला बाहेर नेत नाही का?” लूक 13:14–15

येशूने शब्बाथ दिवशी एका स्त्रीला बरे केले, याचा सभास्थानाच्या प्रमुखाला इतका “संताप” का यावा? ती अठरा वर्षे अपंग होती! विशेषतः तिच्या कुटुंबाचा विचार करा. इतकी वर्षे त्यांनी तिचे दुःख पाहिले होते आणि मायेने तिच्या दुःखात ते सहभागी झाले होते. शब्बाथ दिवशी येशूने तिला बरे केले तेव्हा ते तिथे असते, तर त्यांच्या मनात लगेच असा विचार आला असता का, “शब्बाथ दिवशी आमच्या आईला, पत्नीला किंवा बहिणीला बरे करण्याचे धाडस येशूने केलेच कसे?” अर्थातच नाही! त्यांना आनंद झाला असता; त्यांची मने विस्मयाने आणि कृतज्ञतेने भरून आली असती, आणि कदाचित त्यांच्या डोळ्यांत अश्रूही आले असते. हा चमत्कार पाहून तिच्या कुटुंबाची अशी स्वाभाविक प्रतिक्रिया उमटली असती, आणि तीच योग्य ठरली असती. याउलट, सभास्थानाच्या प्रमुखाची प्रतिक्रिया अगदीच विपरीत होती.

सभास्थानाचा हा प्रमुख असा का वागला असेल? त्याला आणि इतर अनेक शास्त्री, सदूकी, परुशी व नियमशास्त्राचे जाणकार यांना मत्सर आणि दांभिकपणाशी झगडावे लागत होते. पण काही वेळा इतर लोक अगदी वेगळ्या कारणांमुळे त्याच्यासारखी प्रतिक्रिया देऊ शकतात. त्यांपैकी एक कारण म्हणजे पापाच्या बाबतीत अतिरेकी शंका आणि भीती बाळगण्याची वृत्ती.

या वृत्तीमुळे माणूस देवाकडे आणि त्याच्या पवित्र इच्छेकडे नियमांच्या काटेकोर पालनाच्या चौकटीतून पाहू लागतो. देवाच्या नियमाशी निष्ठावान राहणे चांगलेच आहे; केवळ त्या निष्ठेला नियमांचा अतिरेकी आग्रह म्हणता येणार नाही. असा आग्रह म्हणजे देवाच्या नियमाचा विपर्यास: त्यात माणूस देवापेक्षा स्वतःलाच अधिक महत्त्व देतो. पापाविषयी अतिरेकी शंका बाळगणाऱ्या व्यक्तीचे लक्ष सतत स्वतःवरच असते. देवावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी ती पापाचीच अधिक चिंता करत राहते. पापाबद्दल जागरूक असणे अत्यावश्यक आहे; पण पाप घडेल या भीतीने मनाचा ताबा घेतला, तर देवाची निर्मळ इच्छा स्पष्टपणे दिसेनाशी होते. त्या भीतीच्या ओझ्याखाली दबलेल्या व्यक्तीला देवाच्या खऱ्या इच्छेप्रमाणे आनंदाने जगता येत नाही.

लिझियूच्या संत तेरेझ यांनी पापाच्या अतिरेकी भीतीशी केलेल्या संघर्षाबद्दल आपल्या आत्मचरित्रात मोकळेपणाने लिहिले. या संघर्षाला त्यांनी “अतिसंवेदनशीलता” असे म्हटले. त्याविषयी त्या म्हणाल्या, “ही यातना नीट समजून घेण्यासाठी ती स्वतः भोगावी लागेल. दीड वर्ष मी जे काही अनुभवले, ते शब्दांत सांगणे मला अशक्य आहे.” मात्र अखेरीस त्यांनी ज्याला “संपूर्ण मनपरिवर्तन” म्हटले, तो अनुभव त्यांना आला आणि अतिसंवेदनशीलतेचे जड ओझे दूर झाले. या अतिसंवेदनशीलतेचा त्यांना अनेक प्रकारे त्रास झाला. त्यांपैकी एक असा की, मनात सहज येऊन गेलेले काही विचारही मरणदायी पापे आहेत आणि त्यांमुळे आपल्याला दंड ठोठावला जाईल, अशी भीती त्यांना वाटत असे.

सभास्थानाचा प्रमुख संत तेरेझ यांच्यासारख्या “अतिसंवेदनशीलतेशी” झगडत होता, असे बहुधा नाही. तरीही, काय पाप ठरेल याबद्दलच्या अतिरेकी काटेकोरपणामुळे त्याने आपल्या प्रभूला कठोरपणे दोष दिला आणि त्या अपंग स्त्रीसाठी प्रभूने केलेल्या सत्कृत्याची निंदा केली.

आज चिंतन करा: असे एखादे जड ओझे वाहण्याची प्रवृत्ती तुमच्यातही आहे का? पापाबद्दल तुम्हाला अवाजवी चिंता वाटते का? चुकीचा निर्णय होईल या काळजीने तुम्ही कधी एखाद्या निर्णयाचा पुन्हा पुन्हा विचार करत राहता का? देवाचा आणि इतरांचा विचार करण्यापेक्षा तुम्ही स्वतःचाच अधिक विचार करता का? तसे असेल, तर कदाचित तुम्हीही असेच एखादे जड ओझे वाहत आहात आणि त्यातून आपल्या प्रभूला तुम्हाला मुक्त करायचे आहे. देवाची सेवा करणे आणि त्याच्या पवित्र इच्छेप्रमाणे जगणे हे आपल्या जीवनातील सर्वांत खोल आनंदाचे कारण असले पाहिजे, जड ओझे नव्हे. ख्रिस्ती जीवनाची वाटचाल तुम्हाला ओझ्यासारखी वाटत असेल, तर स्वतःवरची नजर हटवा आणि दयाळू देवाकडे पाहा. संत तेरेझ अखेरीस जशा देवाकडे धावल्या, तसे लहान मुलाच्या पूर्ण विश्वासाने त्याच्याकडे धाव घ्या. पापाच्या अतिरेकी भीतीतून आणि स्वतःवर लादलेल्या ओझ्यांतून मुक्त होऊन त्याच्यावर अधिक मनापासून प्रेम करा.

हे माझ्या दयाळू प्रभू, मला जड वाटणाऱ्या प्रत्येक ओझ्यातून मुक्त करण्याची तुझी इच्छा आहे. लहान मुलाच्या विश्वासाने मी तुझ्याकडे वळावे, अशी तुझी इच्छा आहे. हे प्रिय प्रभू, मनाचा ताबा घेणाऱ्या विचारांनी आणि अवाजवी काळजीने मी स्वतःवर लादलेल्या सर्व ओझ्यांतून मला मुक्त कर. माझ्यावरचे तुझे अपरंपार प्रेम मला सदैव उमगू दे आणि तुझ्या मार्गाने मोकळेपणाने व आनंदाने चालत राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत ज्यूड यांची नोव्हेना
निराशाजनक परिस्थिती आणि मार्ग न दिसणाऱ्या अडचणींसाठी
ही प्रार्थना वर्षात कधीही करता येते, विशेषतः 19–27 ऑक्टोबरदरम्यान

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय