३ नोव्हेंबर २०२५
सामान्य काळातील ३१व्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने
संत मार्टिन दे पोरेस, धर्मसंघीय—ऐच्छिक स्मृतिदिन
छायाचित्र सौजन्य: अडोबी स्टॉक
“जेव्हा तू दुपारचे किंवा रात्रीचे जेवण देतोस, तेव्हा आपल्या मित्रांना, भाऊबहिणींना, नातेवाइकांना किंवा श्रीमंत शेजाऱ्यांना बोलावू नकोस; नाहीतर तेही तुला परत बोलावतील आणि तुला त्याची परतफेड मिळेल. त्याऐवजी, मेजवानी देताना गरिबांना, अपंगांना, लंगड्यांना आणि आंधळ्यांना बोलाव. ते तुझी परतफेड करू शकत नाहीत, म्हणून तू खरोखर धन्य होशील.” लूक 14:12–14
मित्रांना आणि कुटुंबीयांना जेवायला बोलावणे पाप आहे, असे येशू आपल्याला सांगत आहे का? मुळीच नाही. तो आपल्याला याहून कितीतरी गहन गोष्ट शिकवत आहे. प्रेमापोटी इतरांना जेवण देणे चांगले आहे. पण जेवण देण्यामागे किंवा प्रेमाचे दुसरे कोणतेही कृत्य करण्यामागे पोकळ वाहवा मिळवण्याचा हेतू असेल, तर त्या कृत्यातून मिळणारी पोकळ वाहवाच आपले प्रतिफळ ठरेल. दुःखाची गोष्ट अशी की, अनेक जण निरनिराळ्या मार्गांनी हे ‘प्रतिफळ’ मिळवण्याचा प्रयत्न करतात आणि ते मिळवतातही. येशू आपल्याला शिकवतो की, आपण जे काही चांगले करतो, त्यामागे एकच हेतू असावा: गाजावाजा न करता नम्रपणे आणि प्रेमाने सेवा करणे.
गर्वाच्या मोहामुळे इतरांना आपल्याबद्दल काय वाटते, याची आपण नकळत अवाजवी काळजी करू लागतो. मित्रांना, कुटुंबीयांना आणि श्रीमंत शेजाऱ्यांना दुपारचे किंवा रात्रीचे जेवण देण्याचे उदाहरण घेऊन येशू दाखवतो की, गर्वाचे पाप कसे काम करते. येथे येशू अशा व्यक्तीविषयी बोलत आहे, जी स्वतःची प्रतिमा उंचावण्यासाठी आणि लोकांकडून प्रशंसा व स्तुती मिळवण्यासाठीच एखादे कृत्य करते. अशा प्रकारचा ‘गौरव’ खरोखरच पोकळ आहे. त्याने आत्म्याचे भले तर होत नाहीच, उलट नुकसान होते.
तुम्ही जे करता ते का करता? इतरांनी तुमची चांगली कृत्ये पाहावीत आणि त्यांची प्रशंसा करावी म्हणून तुम्ही ती करता का? आपण किती चांगले आहोत हे लोकांना दाखवण्यासाठी तुम्ही मुद्दाम धडपडता का? इतरांच्या मतांची तुम्हाला अवाजवी काळजी वाटते का? यांपैकी एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर ‘हो’ असेल, तर तुमच्या लक्षात येते त्याहून अधिक तुम्ही गर्वाशी झुंजत असाल.
याउलट, इतरांच्या नजरेत न येता एखादे चांगले काम करण्यात तुम्हाला समाधान वाटते का? आपण केलेली मदत कोणालाही कळली नाही, तरी केवळ इतरांना मदत करण्यात तुम्हाला आनंद मिळतो का? इतरांच्या जीवनात चांगला बदल घडावा, एवढ्याच हेतूने तुम्हाला सेवा करावीशी आणि स्वतःला त्यासाठी द्यावेसे वाटते का? गरीब, अपंग, लंगडे, आंधळे आणि तुमची परतफेड करू न शकणारे सर्व जण यांच्यासाठी मेजवानी द्या, असे सांगताना येशूला हेच म्हणायचे आहे. दुसऱ्या शब्दांत, पोकळ वाहवेचे ‘प्रतिफळ’ मिळण्याची शक्यताच नसणे, ही चांगली गोष्ट आहे. हेच तुमचे ध्येय असले पाहिजे.
आपले नाव व्हावे अशी इच्छा तुमच्यात किती प्रबळ आहे, यावर आज चिंतन करा. कल्पना करा की एखादे चांगले काम करण्यासाठी तुम्ही काही काळ रात्रंदिवस कष्ट केले. त्या कामाचा इतरांना मोठा लाभ झाला, अशी कल्पना करा. मग असे समजा की त्या कामामागे तुम्ही होतात हे कोणालाही कळले नाही. त्यामुळे कोणी तुमचे आभार मानले नाहीत, की तुमच्या योगदानाची दखल घेतली नाही. तुम्हाला कसे वाटेल? अशा वेळी खरे तर तुम्हाला दोन कारणांनी आनंद व्हायला हवा. पहिले म्हणजे, तुम्हाला सेवा करता आली आणि इतरांच्या जीवनात चांगला बदल घडवता आला. दुसरे म्हणजे, तुमचे हे प्रेमाचे कृत्य देवाला, आणि केवळ देवालाच, माहीत आहे. आपला चांगुलपणा आणि आपली निःस्वार्थ सेवा पाहून देव एका अर्थाने स्वतःला आपला ऋणी करतो. देव स्वतःवर जे ‘ऋण’ घेतो, ते म्हणजे त्याची कृतज्ञता आणि प्रेम. तो स्वतः देत असलेल्या शाश्वत प्रतिफळांतून ती आपल्यापर्यंत पोहोचवतो. शक्य तितक्या नम्रपणे आणि कोणाच्याही नजरेत न येता सेवा करून ही शाश्वत प्रतिफळे मिळवण्याचा प्रयत्न करा. पोकळ वाहवेतून मिळणाऱ्या क्षणभंगुर प्रतिफळांपेक्षा ती प्रतिफळे अनंत पटींनी श्रेष्ठ आहेत.
हे परमगौरवशाली देवा, दुःख सहन करण्यासाठी आणि मरण पत्करण्यासाठी तू पृथ्वीवर आलास. परिपूर्ण प्रेमाच्या त्या कृत्यातून तू आजवरचे सर्वांत मोठे कल्याण घडवून आणलेस. प्रेमाची ही पवित्र सेवा तू अत्यंत नम्रपणे आणि कोणाच्याही नजरेत न येता केलीस. त्यामुळे आता तू सदासर्वकाळ गौरविला जातोस. तुझ्या नम्र आणि गुप्त सेवाकार्यांत सहभागी होण्यास मला मदत कर, जेणेकरून एके दिवशी स्वर्गाच्या गौरवात मलाही वाटा मिळावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत मार्टिन दे पोरेस, धर्मबंधू
प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




