मराठी

देवाला सर्व काही माहीत आहे

23 जानेवारी 2026
सामान्य काळातील दुसऱ्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने

संत व्हिन्सेंट, उपयाजक आणि रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मरणदिन
(अमेरिकेत २३ जानेवारीला साजरा केला जातो)

संत मरियान कोप, कुमारी—अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मृतिदिन

NateBergin, CC BY 4.0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या माध्यमातून

व्हिडिओ

येशूने या बारा जणांना नेमले: शिमोन, ज्याला त्याने पेत्र हे नाव दिले; जब्दीचा मुलगा याकोब आणि याकोबाचा भाऊ योहान, या दोघांना त्याने बोआनेर्गेस, म्हणजे ‘गर्जनेचे पुत्र’ असे नाव दिले; आंद्रेया, फिलिप, बार्थोलोमय, मत्तय, थोमा, अल्फीचा मुलगा याकोब; तद्दय, कनानी शिमोन आणि येशूचा विश्वासघात करणारा यहूदा इस्कार्योत. मार्क 3:16–19

येशूने अनेक शिष्यांना बोलावले, पण इस्राएलच्या बारा वंशांचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी त्याने बारा जणांची निवड केली आणि त्यांच्यावर एक विशेष कार्य सोपवले. त्याने त्यांना ‘प्रेषित’ म्हटले; या शब्दाचा अर्थ ‘ज्याला पाठवले आहे असा’ किंवा ‘संदेशवाहक’ असा होतो. आपल्या धर्मसभेचे पहिले बिशप म्हणून त्याने त्यांना स्वतःचा अधिकार दिला. त्यांच्यात विश्वासघात करणारा यहूदा इस्कार्योतही होता.

यहूदाला प्रेषित होण्यासाठी बोलावून येशूने चूक केली का? नक्कीच नाही. येशूची प्रत्येक कृती सर्व बाबतींत परिपूर्ण होती आणि पित्याच्या इच्छेशी पूर्णपणे सुसंगत होती. यहूदा आपला विश्वासघात करणार हे माहीत असूनही येशूने त्याची निवड का केली?

संत थॉमस अक्विनास शिकवतात की गर्भधारणेच्या क्षणापासूनच येशूला देवाचे आनंदमय प्रत्यक्ष दर्शन आणि देवाने थेट प्रदान केलेले ज्ञान लाभले होते (सुम्मा तेओलोजिए, III.9.2&3). म्हणून देवाच्या शाश्वत ज्ञानाने येशूला सर्व काही ज्ञात होते. प्रत्येक प्रेषित पुढे कोणती भूमिका बजावणार हेही त्याला माहीत होते. यहूदा इस्कार्योत कोणता मार्ग धरणार हे माहीत असूनही येशूने त्याची निवड केली, त्याला बोलावले.

इथे एक महत्त्वाचे धर्मशास्त्रीय तत्त्व समजून घेणे गरजेचे आहे: देवाला आपले भविष्य आधीच माहीत असले, तरी त्यामुळे आपल्या इच्छास्वातंत्र्यावर बाधा येत नाही. काही तत्त्वज्ञांनी असा युक्तिवाद केला आहे की देवाला भविष्य आधीच माहीत असल्यामुळे आपण ज्या मार्गाने जातो तो आधीपासूनच ठरलेला असतो आणि तो बदलू शकत नाही. देवाला जे ज्ञात आहे ते बदलणार नाही, हे खरे आहे; पण त्याचे ज्ञान आपल्याला एखादी निवड करायला भाग पाडत नाही, किंवा आपण स्वेच्छेने काय निवडू हे ठरवतही नाही. देवाचे ज्ञान काळाच्या पलीकडे आहे आणि त्यात सर्व काळ सामावलेला आहे.

येशूच्या एका जिवलग मित्राने केलेल्या दुःखद विश्वासघाताचे चिंतन करताना, देवाने हे दुष्कृत्य घडू दिले यातून आपल्याला काही महत्त्वाचे धडे मिळतात. देव चांगले करण्याचे स्वातंत्र्य देतो, म्हणून तो वाईटही घडू देतो. इच्छास्वातंत्र्यातून होणारे दुष्कृत्य करण्यास त्याने मनाई केली असती, तर इच्छास्वातंत्र्य वापरण्यासच त्याने मनाई केली असती. मग आपल्याला स्वेच्छेने प्रेम करता आले नसते. यातून देवाने आपल्याला दिलेली अद्भुत देणगी दिसून येते: प्रेम करण्याचे किंवा न करण्याचे स्वातंत्र्य. ही देणगी आपल्या मानव असण्याचा अविभाज्य भाग आहे. तिच्यामुळे देवाच्या ओसंडून वाहणाऱ्या प्रेमात आणि दयेत आपण सहभागी होऊ शकतो. देव ते स्वेच्छेने देतो आणि आपणही ते स्वेच्छेने स्वीकारतो.

वाईट घडू देण्याच्या देवाच्या इच्छेतून दैवी पूर्वविधान आणि मानवी कृती यांच्यातील गूढ नातेही दिसून येते. सर्वशक्तिमान देव अतिशय गंभीर पापांतूनही चांगले घडवू शकतो. याचे श्रेय आपल्याला नाही; ते देवाच्या सामर्थ्याला आहे. यहूदाच्या बाबतीत, देवाने त्याच्या विश्वासघातातून तारणकार्यालाच चालना दिली. आपल्या जीवनातही हेच खरे आहे.

कोणी आपला विश्वासघात केला, किंवा आपण दुसऱ्या कोणाचा विश्वासघात केला, तरी त्या कृतीतून देव चांगले घडवू शकतो. आपण विश्वासघात केला आणि पश्चात्ताप केला नाही, तर देवाचा न्याय होईल आणि आपण दोषी ठरू. आपण इतरांविरुद्ध केलेल्या पापांमुळे त्यांची हानी होते, तरी त्या पापांतूनही देव त्यांच्या जीवनात चांगले घडवू शकतो. तो त्यांच्या अंतःकरणात दया आणि क्षमाशीलता वाढवू शकतो आणि स्वतः विश्वासघात सोसलेल्या येशूशी त्यांना अधिक पूर्णपणे एकरूप करू शकतो.

कोणी आपल्याविरुद्ध पाप केले की त्याचा न्याय करून त्याला दोषी ठरवण्याचा मोह आपल्याला सहज होतो. पण यहूदाच्या प्रसंगातून आपण जो धडा घ्यायला हवा, तो संत पौलने सुंदर शब्दांत मांडला आहे: “आपल्याला माहीत आहे की जे देवावर प्रेम करतात, ज्यांना त्याच्या उद्देशानुसार बोलावण्यात आले आहे, त्यांच्या भल्यासाठी सर्व गोष्टी कार्य करतात” (रोमकरांस 8:28). आपल्यावर झालेला अन्याय आणि आपल्याविरुद्ध केलेली पापेही निराश होण्याची कारणे नाहीत, तर आशा बाळगण्याची कारणे आहेत. पाप करणारी व्यक्ती पश्चात्ताप करेल, अशी आशा आपण बाळगू शकतो. तसेच जे देवावर प्रेम करतात आणि यहूदाचा विश्वासघात सोसलेल्या येशूशी त्या दुःखात एकरूप होतात, त्यांच्या भल्यासाठी देव वाईटातून चांगले घडवेल, अशीही आशा आपण बाळगू शकतो.

आज चिंतन करा: आपल्या जीवनातील प्रत्येक गोष्टीतून, अगदी पापातूनही, चांगले घडवण्याचे सामर्थ्य सर्वशक्तिमान देवाकडे आहे. पश्चात्ताप करण्यास नकार देणाऱ्या पाप्याला देवाच्या न्यायाचा पूर्ण अनुभव येईल. पण आपण पश्चात्ताप केला आणि क्रूर विश्वासघात सोसलेल्या येशूचे अनुकरण केले, तर त्यातून मोठे कल्याण घडू शकते. देवाच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवा आणि आपल्या जीवनातील वाईटातून त्याला चांगले घडवू द्या. त्यामुळे केवळ रागाचे जड ओझे दूर होत नाही; तर जीवनात जे काही आपल्या वाट्याला येते, जे काही आपल्याला सोसावे लागते, त्या साऱ्यात देवाचे परिपूर्ण प्रेम झिरपते.

हे माझ्या विजयी प्रभू, तुझ्या अगदी जवळच्या एका सहकाऱ्याने तुला क्रूरपणे वागवले. तरीही तू आपल्या सर्वशक्तीने त्या दुष्कृत्याचे रूपांतर केलेस आणि त्यातून आजवरचे सर्वांत मोठे कल्याण घडवून आणलेस—आमचे तारण. माझ्या हातून पाप घडते तेव्हा पश्चात्ताप करण्याची कृपा मला दे. आणि जेव्हा कोणी माझ्याविरुद्ध पाप करते, तेव्हा माझ्यावर झालेला तो अन्याय तू सोसलेल्या विश्वासघाताशी जोडण्यास मला मदत कर, जेणेकरून तुझ्या कृपेचा विजय होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

जीवनासाठी नऊ दिवसांची नोवेना

संत व्हिन्सेंट, उपयाजक आणि रक्तसाक्षी
(अमेरिकेत 23 जानेवारी रोजी साजरा केला जातो)

संत मेरीॲन कोप, कुमारी

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय