27 जानेवारी 2026
सामान्य काळाच्या तिसऱ्या आठवड्यातील मंगळवार
आजची वाचने
संत अँजेला मेरिची, कुमारी—ऐच्छिक स्मृतिदिन
छायाचित्र सौजन्य: अडोबी स्टॉक
येशूची आई व त्याचे भाऊ त्या घरापाशी आले. त्यांनी बाहेर उभे राहून येशूला निरोप पाठवला आणि त्याला बोलावले. त्याच्याभोवती बसलेले लोक त्याला म्हणाले, “तुझी आई, तुझे भाऊ आणि तुझ्या बहिणी बाहेर तुझी चौकशी करत आहेत.” मार्क 3:31–32
येशूच्या काळात वंशपरंपरेला फार महत्त्व होते. अब्राहामाच्या वंशजांपैकी, म्हणजे देवाने निवडलेल्या इस्राएली लोकांपैकी, आपण आहोत की नाही, हे वंशावरून ठरत असे. देवाने कराराने आपलेसे केलेल्या कुटुंबात आपला समावेश आहे की नाही, हे मुख्यतः जन्माने कोणत्या वंशात आलो यावरून समजले जाई. जमिनीवरील मालकीहक्क ठरवण्यातही वंशपरंपरेची निर्णायक भूमिका होती, कारण तो हक्क कुळाशी जोडलेला होता. वंश आणि जमीन यांच्यातील या संबंधाला धर्मशास्त्रीय दृष्टीनेही मोठे महत्त्व होते, कारण देवाने देऊ केलेला वचनदत्त देश हे त्याने इस्राएलशी केलेल्या कराराचे दृश्य चिन्ह होते.
इस्राएलच्या बारा वंशांपैकी दोन वंशांना विशेष महत्त्व होते. मंदिरात याजक म्हणून सेवा करण्यासाठी लेवीच्या वंशातील लोकांची खास निवड करण्यात आली होती. तसेच, मशीहा यहूदाच्या वंशात, विशेषतः दावीद राजाच्या कुळात जन्मेल, अशी भविष्यवाणी करण्यात आली होती. त्यामुळे दावीदाच्या कुळाला विशेष स्थान प्राप्त झाले. हे महत्त्व मत्तय आणि लूक यांनी दिलेल्या वंशावळींत दिसून येते. या वंशावळी येशू हाच वचन दिलेला मशीहा आहे, या दाव्याला कायदेशीर आणि आध्यात्मिक आधार देतात.
याच कारणांमुळे आजच्या शुभवर्तमानातील येशूचे शब्द ऐकून अनेकांना आश्चर्य वाटले. येशू ज्या घरात शिकवत होता, तिथे त्याची आई आणि त्याचे भाऊ—म्हणजे त्याचे चुलत किंवा इतर नातेवाईक—त्याला भेटायला आले. इथे प्रथम हे लक्षात घ्यायला हवे की यहुदी संस्कृतीत ‘चुलत भावंडे’ किंवा ‘जवळच्या कुटुंबापलीकडील नातेवाईक’ यांच्यासाठी स्वतंत्र शब्द नव्हते. त्यामुळे ‘भाऊ’ आणि ‘बहिणी’ हे शब्द अधिक व्यापक अर्थाने वापरले जात. आपल्या नात्याचा मान राखून येशू लगेच बाहेर जाऊन त्यांना भेटेल, अशी तिथे जमलेल्या लोकांची स्वाभाविक अपेक्षा असावी. पण येशूने या प्रसंगाचा उपयोग एक नवी शिकवण देण्यासाठी केला. त्याने जमावाला विचारले, “माझी आई आणि माझे भाऊ कोण?” मग स्वतःच उत्तर देत त्याने आपल्याभोवती बसलेल्यांकडे बोट दाखवून म्हटले, “पाहा, ही माझी आई आणि हे माझे भाऊ. कारण जो कोणी देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागतो, तोच माझा भाऊ, माझी बहीण आणि माझी आई आहे” (मार्क 3:34–35).
येशू आपल्या रक्ताच्या नातलगांचे महत्त्व मुळीच कमी लेखत नव्हता. खरे तर, त्याचे आपल्या आईशी असलेले नाते आनुवंशिक नात्यापेक्षाही कितीतरी खोल होते. उलट, लोकांच्या स्वाभाविक कौटुंबिक नात्यांची व्याप्ती वाढवून, आध्यात्मिकरीत्या एकत्र आलेल्या सर्वांना त्यांत सामावून घेण्याची ही संधी त्याने साधली. देवाच्या कुटुंबातील नाते जन्मावर नव्हे, तर देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागण्यावर आधारलेले आहे, असे त्याने शिकवले. या नव्या शिकवणीमुळे देवाच्या लोकांपैकी एक असण्याचा अर्थ त्यांना नव्याने उमगला आणि श्रद्धा व कृपेच्या आधारावर एकतेची नवी नाती निर्माण होण्याचा मार्ग खुला झाला.
आजही कुटुंब हाच जीवनाचा सर्वांत महत्त्वाचा पाया आहे. “कुटुंब म्हणजे जणू घरगुती ख्रिस्तसभा आहे” (लुमेन जेन्तियम, 11). प्रेम, सद्गुण आणि श्रद्धा जिथे जन्म घेतात असा प्राथमिक समुदाय म्हणून देवाने कुटुंबाची निवड केली आहे. अशा रीतीने कुटुंब हा प्रेमाचा समुदाय बनतो आणि पवित्र त्रित्वाच्या ऐक्यात सहभागी होतो. ख्रिस्ताचे रक्त आपल्या सर्वांना अधिक खोलवर एकत्र जोडते. त्याच्या रक्ताद्वारे आपल्याला लाभणाऱ्या अलौकिक नात्यांमुळे आपल्या स्वाभाविक कौटुंबिक नात्यांची व्याप्ती वाढते. आदर्शतः या अलौकिक नात्यांचा पहिला अनुभव आपल्याला आपल्या कुटुंबातच येतो. पण तसे झाले नाही तरी ख्रिस्ताच्या रक्ताद्वारे आपल्याला लाभणारी ही नाती पृथ्वीवरील नात्यांच्या पलीकडे जाणारे एक आध्यात्मिक कुटुंब घडवतात. ख्रिस्ती म्हणून आपल्याला हे कौटुंबिक प्रेम आपल्या घरापुरते मर्यादित न ठेवता, देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागणाऱ्या सर्वांना श्रद्धेतील भाऊबहीण म्हणून आपलेसे करण्याचे आवाहन आहे.
आज आपल्या कुटुंबात आपल्याला लाभलेल्या आशीर्वादांवर आणि आपल्यासमोर असलेल्या आव्हानांवर चिंतन करा. आपल्या स्वाभाविक कौटुंबिक नात्यांत अधिक खोलवर जाऊन चिरंतन आध्यात्मिक नाती घडवण्याचा प्रयत्न करणे सर्वांत महत्त्वाचे आहे. आपल्या व्यापक ख्रिस्ती समुदायाचाही विचार करा. इतरांशी श्रद्धेची आणि प्रेमाची नाती जोडण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? आज येशूच्या शब्दांवर चिंतन करताना आपल्या कुटुंबाकडे आणि त्यापलीकडेही पाहा. देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागणाऱ्यांबद्दल देवाचे आभार माना आणि ख्रिस्ताच्या कृपेने लाभलेल्या या नव्या रक्ताच्या नात्यावर आधारलेले जिव्हाळ्याचे संबंध जोपासण्याचा प्रयत्न करा.
हे परमपवित्र त्रित्वा, तू परिपूर्ण सलोख्याचा आणि ऐक्याचा उगम आहेस. तुझ्यात नांदणारे प्रेम आपल्या आकलनापलीकडचे आहे. मला आणि सर्व लोकांना त्या प्रेमाच्या ऐक्यात सामावून घे. पृथ्वीवरील माझ्या कुटुंबाला आशीर्वाद दे आणि तुझ्या कृपेने आम्हाला अधिकाधिक दृढपणे एकत्र जोड. माझ्या आध्यात्मिक कुटुंबालाही, म्हणजे श्रद्धेतील माझ्या भाऊबहिणींनाही, आशीर्वाद दे. तुझी पवित्र इच्छा पूर्ण करताना जुळलेल्या नात्यांनी आम्ही एकत्र आलो आहोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत अँजेला मेरिची, कुमारी
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




