मराठी

हट्टी अंतःकरणापर्यंत पोहोचण्याचा अथक प्रयत्न

28 जानेवारी 2026

संत थोमस अक्विनास, याजक व धर्मपंडित, यांचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याच्या बुधवारची वाचने

पेरणाऱ्याचा दाखला — लॉरेन्स ओ.पी. यांची कलाकृती; परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

“आणखी काही बी सुपीक जमिनीत पडले आणि त्याला फळ आले. ते उगवले, वाढले आणि त्यातून तीसपट, साठपट आणि शंभरपट पीक आले.” तो पुढे म्हणाला, “ज्याला ऐकायला कान आहेत, त्याने ऐकावे.” तो एकांतात असताना, त्याच्याबरोबर असलेल्यांनी बारा शिष्यांसह त्याला त्या दाखल्यांविषयी विचारले. मार्क 4:8–10

पेरणाऱ्याचा दाखला हा येशूच्या मूलभूत शिकवणींपैकी एक आहे. मोठ्या लोकसमुदायाला नावेतून उपदेश करताना येशूने देवाच्या राज्याचे रहस्य उलगडण्यासाठी दाखल्यांचा उपयोग केला. नंतर त्याच्या शिष्यांनी त्याला विचारले की तो सरळपणे सांगण्याऐवजी आडवळणाने का बोलतो. येशूने उत्तर दिले, “देवाच्या राज्याचे रहस्य तुम्हाला देण्यात आले आहे. पण बाहेरच्यांना सर्व काही दाखल्यांतून सांगितले जाते, यासाठी की ‘त्यांनी पाहावे, पण त्यांना उमगू नये; त्यांनी कान देऊन ऐकावे, पण त्यांना समजू नये; नाहीतर ते देवाकडे वळतील आणि त्यांना क्षमा मिळेल’” (मार्क 4:11–12).

पहिल्यांदा ऐकताना हे उत्तर बुचकळ्यात टाकणारे वाटू शकते. काही लोकांना समजणार नाही आणि त्यांची अंतःकरणे आणखी कठीण होऊ शकतील, अशा रीतीने येशूने का शिकवावे? हे समजून घेण्यासाठी येशूने ज्याचे शब्द उद्धृत केले, त्या यशया संदेष्ट्याकडे आपण वळूया (पाहा: यशया 6:8–13). हट्टी आणि पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास तयार नसलेल्या लोकांना उपदेश करण्याचे काम देवाने यशयावर सोपवले. देवाने सांगितले की ते “पाहतील, पण त्यांना उमगणार नाही” आणि “कान देऊन ऐकतील, पण त्यांना समजणार नाही.” यशया इतक्या कळकळीने उपदेश करत असतानाही देवाने त्या लोकांची अंतःकरणे कठीण राहू दिली, जेणेकरून पश्चात्ताप करण्यास त्यांनी दिलेल्या नकाराचे परिणाम त्यांना भोगावे लागतील. यशयाच्या संदेष्ट्याच्या कार्यातील या प्रसंगामुळे येशू दाखल्यांतून का बोलला, हे समजण्यास मदत होते.

“सर्वांचे तारण व्हावे आणि त्यांना सत्याचे ज्ञान व्हावे, अशी देवाची इच्छा आहे” (1 तिमथ्य 2:4). तरीही जे त्याचे वचन नाकारतात, त्यांना देव कधी कधी दयेपोटी त्यांच्या हट्टीपणात राहू देतो. दाखल्यांचा दुहेरी हेतू आहे. ज्यांची अंतःकरणे खुली आहेत, त्यांना दाखले चिंतन करण्यास प्रवृत्त करतात आणि अधिक खोल सत्ये उलगडून दाखवतात. त्यामुळे त्यांची श्रद्धा वाढते. ज्यांची अंतःकरणे बंद आहेत, त्यांचा विरोध दाखल्यांमुळे उघड होतो आणि त्यांना स्वतःच्या आध्यात्मिक रिकामेपणाची अधिक तीव्र जाणीव होते. ही प्रक्रिया वेदनादायक असली तरी ती दयेची कृती आहे. लोकांना त्यांच्या पापाचे परिणाम समोरासमोर दिसावेत आणि त्यांनी पश्चात्ताप करून देवाकडे वळावे, हा तिचा हेतू आहे.

पेरणाऱ्याचा दाखला विशेषतः आपापल्या अंतःकरणाची “माती” तपासून पाहण्यास आपल्याला आमंत्रण देतो. देव आपल्या उदारतेने त्याच्या वचनाचे बी सर्वत्र पेरतो आणि सर्वांना कृपा व सत्य देऊ करतो. तुम्ही कोणत्या प्रकारच्या जमिनीसारखे आहात? तुम्ही वाटेसारखे आहात का, जिथे लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टी, अहंकार किंवा उदासीनता वचन लगेच गिळून टाकतात आणि त्याला वाढायला वावच राहत नाही? की तुम्ही खडकाळ जमिनीसारखे आहात, जिथे वचन उत्साहाने स्वीकारले जाते, पण कसोट्या आणि संकटे सहन करता येतील इतकी खोल मुळे रुजत नाहीत? की तुम्ही काटेरी जमिनीसारखे आहात, जिथे संसाराच्या चिंता, संपत्तीचा मोह आणि परस्परांशी स्पर्धा करणारे प्राधान्यक्रम वचनाला फळ येण्याआधीच त्याची वाढ खुंटवतात?

खरे तर आपण यांपैकी कोणत्याच जमिनीसारखे नसावे. येशू आपल्याला आपल्या अंतःकरणाची जमीन सुपीक करण्यास बोलावतो, जेणेकरून आपण त्याचे वचन खुल्या मनाने स्वीकारू आणि त्याची कृपा आपल्यात रुजून तिला भरपूर फळ येईल. आपण देवाची कृपा स्वीकारण्यास तयार असलो आणि आपल्याला लाभलेली सत्ये निष्ठेने जपली, तरच देवाचे वचन आपल्या जीवनात बहरताना आपल्याला दिसेल.

ज्यांची अंतःकरणे बंद आणि हट्टी आहेत असे आपल्याला वाटते, त्यांच्याशी कसे वागावे, हेही हा दाखला शिकवतो. अशा वेळी निराश होऊन किंवा रागावून प्रयत्न सोडून देण्याचा मोह होतो. पण येशूने तसे केले नाही आणि यशयानेही तसे केले नाही. ज्यांनी यशयाला नाकारले, त्यांनाही त्याने उपदेश केला आणि अशा रीतीने आपल्यावर सोपवलेले कार्य पूर्ण केले. त्याचप्रमाणे, आपल्याला नकार मिळेल हे माहीत असूनही येशू उपदेश करत राहिला आणि सर्व लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी त्याने दाखल्यांचा उपयोग केला.

आज तुमच्या स्वतःच्या अंतःकरणाच्या मातीचे आणि ज्यांच्यापर्यंत सुवार्ता पोहोचवण्याचे आवाहन तुम्हाला मिळाले आहे, त्यांच्या अंतःकरणाच्या मातीचे चिंतन करा. तुमच्यात रुजलेल्या देवाच्या वचनाला प्रार्थनेने पोषण द्या, म्हणजे त्याला फळ येईल. इतरांना देवाचे वचन सांगत राहा. ‘मी किती काळ उपदेश करत राहावे?’ असे यशयाने विचारले, तेव्हा देवाने उत्तर दिले, “नगरे रहिवाशांविना ओस पडेपर्यंत, घरे माणसांविना रिकामी होईपर्यंत आणि देश उजाड होईपर्यंत.” म्हणजेच, नकार मिळाला तरी थांबू नका. सगळी आशा संपल्यासारखी वाटली तरीही थांबू नका. देवाच्या वचनाचे बी निष्ठेने पेरा. हट्टी अंतःकरणांच्या कठीण झालेल्या मातीतूनही एक दिवस चांगले फळ येऊ शकते, असा विश्वास बाळगा.

हे माझ्या अथक प्रभू, तू अपार उदारतेने तुझे वचन पेरतोस. सर्वांनी पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळावे, या आशेने तू सर्वांवर तुझ्या सत्याचा वर्षाव करतोस. जे तुझे वचन लक्षपूर्वक ऐकतात, ते मोलाचे मानतात आणि आपल्या अंतःकरणात त्याचे संगोपन करतात, त्यांच्यापैकी मी एक असावे, अशी कृपा मला दे. माझी श्रद्धा रुजून वाढत असताना, इतरांपर्यंत पोहोचण्यासाठी मला तुझ्या कृपेचे साधन बनव, जेणेकरून तू माझ्यावर ज्यांची जबाबदारी सोपवली आहेस, त्यांच्या अंतःकरणात मी न थकता तुझे सत्य पेरत राहीन. पृथ्वीवरील माझ्या आयुष्याच्या अखेरपर्यंत या सेवाकार्यात टिकून राहण्याचे बळ मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अधिक वाचन – संत थॉमस अक्विनास, धर्मगुरू आणि ख्रिस्तसभेचे धर्मपंडित—स्मृतिदिन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय