मराठी

सदसद्विवेकबुद्धीची टोचणी

6 फेब्रुवारी 2026

संत पॉल मिकी आणि त्यांचे सहकारी धर्मसाक्षी यांचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याच्या शुक्रवारची वाचने

कारावाज्जोचे संत योहान बाप्तिस्ताचा शिरच्छेद हे चित्र

व्हिडिओ

येशूची कीर्ती सर्वत्र पसरली होती, त्यामुळे हेरोद राजाच्या कानावरही त्याच्याविषयीची बातमी आली. लोक म्हणत होते, “योहान बाप्तिस्ता मेलेल्यांतून उठवला गेला आहे; म्हणूनच त्याच्यात अद्भुत सामर्थ्ये कार्य करीत आहेत.” काही जण म्हणत होते, “तो एलिया आहे”; तर इतर म्हणत होते, “तो इतर संदेष्ट्यांसारखाच एक संदेष्टा आहे.” पण हे ऐकल्यावर हेरोद म्हणाला, “ज्या योहानाचा मी शिरच्छेद केला, तोच हा. त्याला मेलेल्यांतून उठवले गेले आहे.” मार्क 6:14–16

एखादी व्यक्ती गंभीर पाप करते आणि पश्चात्ताप करण्यास नकार देते, तेव्हा काळाच्या ओघात त्या पापाचे दुष्परिणाम अधिक खोलवर रुजतात. त्यातून आध्यात्मिक अंधत्व आणि अशांती निर्माण होतात. याउलट, पश्चात्तापामुळे केवळ क्षमाच मिळत नाही, तर देव पापाच्या जखमांचे रूपांतर कृपेच्या साधनांत करू शकतो आणि आपल्या अपयशांचाही उपयोग स्वतःच्या गौरवासाठी करू शकतो.

हट्टीपणामुळे पापाने केलेली हानी कशी वाढते, याचे ठळक उदाहरण म्हणजे हेरोद. आजच्या शुभवर्तमानातील पहिल्या परिच्छेदात वर्णिलेली घटना हेरोदाने योहानाला मृत्युदंड दिल्यानंतर काही काळाने घडते. उरलेल्या भागात, हेरोदाची अवैध पत्नी हेरोदिया आणि तिची मुलगी यांनी त्याला कसे हाताळले आणि योहानाचा शिरच्छेद करायला कसे लावले, हे सांगितले आहे. योहानाच्या मृत्युदंडाविषयी आणि त्याने सत्याला दिलेल्या अखेरच्या साक्षीच्या चांगल्या फळांविषयी बरेच काही सांगता येईल. पण हेरोदाच्या दयनीय अवस्थेवर चिंतन करणेही उपयुक्त ठरते. त्याच्या अपयशातून आपण शिकू शकतो, जेणेकरून पाप केल्यावर आपण त्याच्यासारखी प्रतिक्रिया देणार नाही.

योहानाने यार्देन नदीत येशूला बाप्तिस्मा दिल्याबरोबर योहानाचे सेवाकार्य ओसरू लागले. त्याने स्वतःच हे मान्य केले होते: “तो वाढला पाहिजे आणि मी कमी झालो पाहिजे” (योहान 3:30). मशीहासाठी वाट तयार करणे हे योहानाचे कार्य होते. त्यासाठी त्याने लोकांना पश्चात्तापाचे आवाहन केले आणि जो तारण घेऊन येणार होता, त्याच्याकडे त्यांचे लक्ष वेधले. येशूचे सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू झाल्यावर योहानाचे कार्य पूर्ण झाले. योहानाचे हौतात्म्य ही त्याने ख्रिस्ताला दिलेली सर्वांत मोठी साक्ष ठरावी, म्हणून देवाने हेरोदाकडून त्याला अटक होऊ दिली.

येशूचे सेवाकार्य योहानाच्या सेवाकार्यापेक्षा लक्षणीय रीतीने वेगळे होते. योहान पश्चात्तापाचा उपदेश करत होता आणि हेरोदाच्या पापमय संबंधाबद्दल त्याला निर्भयपणे खडसावत होता. येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याचे वैशिष्ट्य मात्र केवळ त्याने अधिकाराने दिलेली शिकवण नव्हते. त्याने रोग्यांना बरे केले, इतकेच नव्हे तर मृतांनाही उठवले. अशी चमत्कारिक चिन्हे त्याच्या सेवाकार्यात दिसून आली. त्याची कीर्ती झपाट्याने पसरली आणि हेरोदापर्यंतही पोहोचली.

येशूविषयी ऐकल्यावर हेरोदाने अविचाराने असा निष्कर्ष काढला की येशू म्हणजे मेलेल्यांतून उठलेला योहान बाप्तिस्ताच आहे. या प्रतिक्रियेतून हेरोदाच्या मनातील खळबळ दिसून येते. त्याचा हा चुकीचा समज श्रद्धेतून नव्हे, तर सदसद्विवेकबुद्धीच्या टोचणीमुळे होणाऱ्या यातनेतून जन्माला आला होता. हेरोदाने एका पवित्र माणसाचा जीव घेतला होता. मनात सलत राहिलेल्या अपराधभावामुळे त्याला हे सत्य दिसेनासे झाले. येशूविषयीची त्याची समजही विकृत झाली आणि त्यामुळे तो येशूला मशीहा म्हणून ओळखू शकला नाही.

हेरोदाची शोकांतिका दाखवते की पाप केल्यावर पश्चात्ताप न करण्याचा धोका सर्वांनाच आहे. अपराधभाव किती विध्वंसक असू शकतो आणि पश्चात्तापातून मिळणारी कृपा कशी बरे करते, हे त्याच्या कथेतून आपण शिकतो. ज्या पापाचा पश्चात्ताप केला जात नाही, ते पाप आणखी पापांकडे नेते. शिवाय, त्यामुळे विचारशक्ती ढळते आणि मनात भीती व निराधार संशय निर्माण होतात. अपराधभावामुळे हेरोदाला येशूविषयी स्पष्टपणे आणि विवेकाने विचार करता आला नाही. बहुधा त्याच्या जीवनातील इतर अनेक बाबतींतही असेच घडले असावे.

त्याचप्रमाणे, आपण गंभीर पापात पडतो तेव्हा आपल्यासमोर दोन मार्ग असतात: पश्चात्ताप करणे किंवा हट्टाने अडून राहणे. पश्चात्तापामुळे देवाच्या दयेला, त्याच्याकडून मिळणाऱ्या उपचाराला आणि परिवर्तनाला आपल्या जीवनात वाव मिळतो. देवाच्या कृपेने हा मार्ग आपल्याला केवळ मुक्त करत नाही, तर आपल्यात सद्गुणही घडवतो आणि ज्ञानाचे आध्यात्मिक दान स्वीकारण्यास आपल्याला तयार करतो. याउलट, हट्टीपणा आपल्याला आध्यात्मिक अशांतीत ठेवतो आणि पापाच्या जखमा अधिक खोल करतो. हा मार्ग स्वतःचे नुकसान करणाऱ्या अविवेकी विचारांकडे, गोंधळाकडे आणि अंधत्वाकडे नेतो.

आपल्या गतकाळातील पापांबद्दल मनापासून आणि पूर्ण पश्चात्ताप करणे किती महत्त्वाचे आहे, यावर आज चिंतन करा. हे कठीण असले तरी आपल्या पापांचे प्रामाणिक परीक्षण करणे आणि मनापासून पश्चात्ताप करणे हाच तात्काळ मुक्तीचा आणि शाश्वत गौरवाचा मार्ग आहे. पश्चात्तापाचे सामर्थ्य आपण समजून घेतले पाहिजे आणि त्यावर विश्वास ठेवला पाहिजे. आपण पापात पडतो तेव्हा त्याला सामोरे जाण्याचे, आपली चूक मान्य करण्याचे आणि देवाची दया मागण्याचे धैर्य आपण दाखवले पाहिजे. हेरोदाच्या वागण्यातून धडा घ्या, पण त्याच्या वाटेने जाऊ नका. देवाच्या दयेने तुमचे जीवन भरून जाऊ द्या, म्हणजे सदसद्विवेकबुद्धीच्या टोचणीचे परिणाम नाहीसे होतील आणि त्याची दया तुम्हाला शांती व स्वातंत्र्याकडे नेईल.

हे परमदयाळू प्रभू, तुझ्या अपार दयेची गरज असलेला पापी म्हणून मी तुझ्यासमोर येतो. माझे हृदय तुझ्यासाठी पूर्णपणे उघडण्याच्या आड येणाऱ्या आध्यात्मिक अंधत्वातून आणि हट्टीपणातून मला मुक्त कर. माझा अपराध न घाबरता कबूल करण्याचे धैर्य मला दे, म्हणजे केवळ तूच देऊ शकतोस ती क्षमा मला मिळेल. तुझ्या कृपेने माझ्या गतकाळातील पापांचे रूपांतर तुझ्या गौरवाच्या संधींमध्ये कर आणि तुझ्या पवित्र आत्म्याच्या दानांनी माझ्या अपराधभावाचे रूपांतर सद्गुणांत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत पॉल मिकी व त्यांचे सहकारी, धर्मसाक्षी – स्मृतिदिन याविषयी अधिक वाचा

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय