8 फेब्रुवारी 2026
सामान्य काळातील पाचवा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने
इलियास बासिम खुरी बाझी राहिब, CC BY-SA 3.0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “तुम्ही पृथ्वीचे मीठ आहात. पण मिठाची चव गेली, तर त्याला पुन्हा चव कशाने आणता येईल? ते बाहेर फेकून पायांखाली तुडवण्याशिवाय कशाच्याही उपयोगाचे राहत नाही.” मत्तय 5:13
सोडियम क्लोराइड, म्हणजेच मीठ, हा जगात सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या पदार्थांपैकी एक आहे. चव आणण्यासाठी, पदार्थ टिकवण्यासाठी आणि शुद्धीकरणासाठी त्याचा उपयोग होतो. सोडियम क्लोराइड हे अतिशय स्थिर संयुग आहे. रासायनिक अभिक्रिया झाली किंवा ते विरघळले तरच त्याची चव नाहीशी होऊ शकते. मग मिठाची चव जाऊ शकते असे येशूंनी का म्हटले? याचे एक संभाव्य स्पष्टीकरण असे की, प्राचीन पॅलेस्टाईनमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या मिठात इतर पदार्थ मिसळलेले असत आणि ते ज्या परिस्थितीत साठवले जाई, त्यामुळे त्याची चव खरोखरच जाऊ शकत असे.
आजच्या इस्राएलच्या आग्नेय भागात असलेल्या मृत समुद्रात मीठ आणि इतर खनिजांचे प्रचंड साठे आहेत. बायबलमधील वृत्तान्तानुसार, याच प्रदेशात लोटच्या पत्नीचे मिठाच्या खांबात रूपांतर झाले. मीठ आणि खनिजांच्या या विपुल साठ्यांमुळे मृत समुद्राच्या सभोवतालचा प्रदेश ओसाड आहे.
मृत समुद्रातून मिळणारे मीठ कधीच शुद्ध सोडियम क्लोराइड नसे. त्यात जिप्सम आणि इतर खनिजेही मिसळलेली असत, त्यामुळे ते अशुद्ध असे. हे मीठ नीट साठवले नाही किंवा त्याचा पाण्याशी संपर्क आला, तर त्यातील सोडियम क्लोराइड विरघळून वाहून जाऊ शकत असे आणि मागे खनिजांचा घन अवशेष उरत असे. जिप्समसारखे हे उरलेले पदार्थ मिठासारखे दिसत, पण त्यांना चव नसे. चव आणण्यासाठी, पदार्थ टिकवण्यासाठी किंवा शुद्धीकरणासाठी त्यांचा काहीच उपयोग नसे. असे झाले की त्या ‘मिठाची’ चव जाई. हे स्पष्टीकरण लक्षात घेतले तर येशूंची शिकवण विशेष स्पष्ट होते.
अन्नाला चव आणणे हा मिठाचा पहिला ठळक गुण आहे. आपल्या शिष्यांना ‘पृथ्वीचे मीठ’ असे संबोधून येशू त्यांना सांगत होते की, त्यांनी सुवार्तेचे सत्य आणि त्यांच्या संदेशाचा आनंद इतरांपर्यंत नेऊन जगाची ‘चव’ वाढवावी. मीठ जसे अन्नाची चव वाढवते, तसे ख्रिस्ताशी विश्वासू राहून जगलेले ख्रिस्ती जीवन जगाला अधिक चांगले आणि सद्गुणी बनवते.
अन्न टिकवण्यासाठीही मिठाचा मोठ्या प्रमाणावर उपयोग होतो. फ्रीज आणि फ्रीझर येण्यापूर्वी अन्न खराब होऊ नये म्हणून त्यात मीठ मिसळत असत. मीठ अन्नातील ओलावा शोषून घेते आणि जीवाणू व इतर सूक्ष्मजीवांची वाढ रोखते. ही पद्धत आजही वापरली जाते, पण प्राचीन काळी ती विशेष महत्त्वाची होती. ‘पृथ्वीचे मीठ’ होण्याचे आवाहन करून येशूंनी आपल्या शिष्यांना जगाचे नैतिक अधःपतनापासून रक्षण करण्यास सांगितले. आपल्या जीवनाची साक्ष देऊन आणि सुवार्तेची घोषणा करून त्यांनी जगाला पाप आणि आध्यात्मिक ऱ्हासापासून जपायचे होते. त्यांची ‘चव गेली’ तर त्यांच्यात आणि उरलेल्या जगात काहीच फरक राहणार नाही आणि त्यांचे कार्य निष्प्रभ ठरेल. म्हणूनच येशू त्यांना आणि आपल्यालाही आग्रहाने सांगतात की, सुवार्तेला आपण देत असलेली साक्ष फिकी आणि बेचव होऊ देऊ नये.
शेवटी, यहुदी धार्मिक आचारांमध्ये मिठाला महत्त्वाचे स्थान होते. ते शुद्धतेचे आणि पवित्रीकरणाचे प्रतीक होते. यज्ञविधींमध्ये अर्पणे पवित्र करण्यासाठी मीठ वापरले जाई. लेवीय ग्रंथात अशी आज्ञा आहे: “तुमच्या सर्व धान्यार्पणांना मीठ लावा. तुमच्या देवाशी केलेल्या कराराचे मीठ तुमच्या धान्यार्पणात असलेच पाहिजे. प्रत्येक अर्पणाबरोबर मीठ अर्पण करा” (लेवीय 2:13). अर्पणांना मीठ लावून इस्राएली लोक ती खराब होण्यापासून जपत आणि शुद्ध राखत असत. या प्रथेतून शिष्यांची भूमिकाही दिसून येते: आपल्या पवित्र आचरणाच्या उदाहरणाने, त्यागमय जीवनाने आणि ख्रिस्ताच्या तारणकार्यामधील सहभागाने त्यांनी जगाचे शुद्धीकरण करायचे होते. त्यांनी सचोटीने जगावे आणि आपल्या अंतःकरणाच्या शुद्धतेने व देवाच्या इच्छेशी अढळ निष्ठा राखून इतरांना देवाकडे न्यावे.
‘पृथ्वीचे मीठ’ होण्याच्या या प्रभावी रूपकावर आज चिंतन करा. देवाच्या कृपेने जीवनाला जी समृद्ध करणारी ‘चव’ येते, तिची जगाला नितांत गरज आहे. देवाशिवाय जग भ्रष्टाचार आणि ऱ्हासाच्या आहारी जाते. देवाच्या सान्निध्यात आपण आणि ज्यांची आपण सेवा करतो ते सर्व शुद्ध आणि पवित्र अर्पणे म्हणून जपले जातो. अशा रीतीने आपण देवाच्या गौरवात भर घालतो आणि पवित्रतेत वाढत जातो. पृथ्वीचे मीठ व्हा. तुमचा विश्वास फिका पडू देऊ नका. ख्रिस्ताशी आणि त्याच्या सुवार्तेशी अढळ निष्ठा राखा, म्हणजे तुम्ही तुमच्या सभोवतालचे जग बदलाल. असे केल्याने तुम्ही देवाचा गौरव तर करालच, पण त्याच्या शाश्वत आनंदातही सहभागी व्हाल.
हे परमपवित्र प्रभु, तूच आमचे जीवन समृद्ध करतोस, त्याला चव आणतोस, आम्हाला पापापासून जपतोस आणि तुझ्या पित्याला वाहण्यास योग्य असे शुद्ध अर्पण बनवतोस. जगापर्यंत तुझी कृपा पोहोचवण्यासाठी माझा साधन म्हणून उपयोग कर. मला शुद्ध आणि गुणकारी असे ‘मीठ’ बनव, जेणेकरून तुझे तारणदायी सत्य मी पृथ्वीच्या टोकापर्यंत नेऊ शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन
आजचे संत –
यंदा हा दिवस रविवारी येत असल्यामुळे हा स्मृतिदिन उपासनाविधीत साजरा केला जात नाही

