मराठी

नियमशास्त्र आणि संदेष्टे

१५ फेब्रुवारी २०२६
सामान्य काळातील सहावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने

वुल्फगांग झाउबर, CC BY-SA 3.0 AT, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला: “नियमशास्त्र किंवा संदेष्ट्यांचे लिखाण रद्द करण्यासाठी मी आलो आहे, असे समजू नका. मी रद्द करण्यासाठी नव्हे, तर पूर्णत्वास नेण्यासाठी आलो आहे. आमेन, मी तुम्हांला सांगतो: आकाश व पृथ्वी नाहीशी होईपर्यंत, सर्व काही घडून येईपर्यंत, नियमशास्त्रातील सर्वांत लहान अक्षरही किंवा अक्षराचा अगदी छोटासा भागही नाहीसा होणार नाही.” मत्तय 5:17–18

जुन्या करारातील अनेक नियम, विधी आणि भविष्यवचने यांचा नव्या कराराशी काय संबंध आहे, हे समजणे अनेकांना कठीण जाते. पण येशूचे शब्द आपल्याला आठवण करून देतात की जुना करार हा केवळ गतकाळाचा अवशेष नसून देवाच्या योजनेचा एक अत्यावश्यक भाग आहे. इतकेच नव्हे, तर प्रत्येक नियम, प्रत्येक भविष्यवचन आणि अगदी “सर्वांत लहान अक्षर किंवा अक्षराचा सर्वांत लहान भाग” यांपर्यंतचा प्रत्येक तपशील ख्रिस्तामध्ये आपला सर्वांत सखोल अर्थ प्राप्त करतो आणि पूर्णत्वास जातो.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जुन्या करारातील “नियमशास्त्र आणि संदेष्टे” यांचा आशय नैतिक नियम, उपासनेचे नियम आणि संदेष्ट्यांची शिकवण असा मांडता येईल. काय योग्य आणि काय अयोग्य याविषयीची देवाची शाश्वत सत्ये नैतिक नियमांत प्रतिबिंबित होतात. उपासनेचे नियम इस्राएलच्या उपासनेला व विधींना दिशा देतात. संदेष्ट्यांची शिकवण लोकांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आवाहन करते आणि येणाऱ्या मशीहाकडे बोट दाखवते. या सर्वांचा मिळून जुन्या कराराचा पाया तयार होतो. तो करार ख्रिस्तामध्ये पूर्णत्वास जातो; ख्रिस्तानेच नवा आणि शाश्वत करार प्रस्थापित केला. याशिवाय, स्तोत्रे आणि ज्ञानसाहित्य नियमशास्त्र व संदेष्ट्यांची शिकवण अधिक समृद्ध करतात. त्यांत देवप्रेरित प्रार्थना, देवाच्या विश्वासूपणावरील चिंतन आणि सदाचारी जीवनासाठी व्यवहार्य मार्गदर्शन मिळते.

संपूर्ण जुना करार वाचून काढणे कष्टाचे वाटले तरी, जे तो समजून घेत वाचतात त्यांना हे सत्य उमगते की सर्व काही ख्रिस्तामध्ये पूर्णत्वास जाते. “पूर्णत्व” याचा अर्थ येशूने जुना करार बदलला किंवा बाजूला सारला असा नाही. उलट, त्याने त्याचा खरा आणि दडलेला अर्थ उलगडून तो पूर्णत्वास नेला. जुना करार ज्याची केवळ पूर्वझलक दाखवू शकत होता, ते येशूने प्रत्यक्ष साध्य केले आणि अशा रीतीने देवाची योजना पूर्णत्वास नेली.

हे समजून घेण्यासाठी एका चित्रकाराने काढलेले सुंदर पर्वतरांगेचे आणि सूर्यास्ताचे रेखाचित्र डोळ्यांसमोर आणा. जुना करार त्या रेखाचित्रासारखा आहे. तो एका अधिक भव्य वास्तवाचा आराखडा आणि तपशील देतो, तसेच त्याची पूर्वझलक दाखवतो. ख्रिस्तामध्ये त्या रेखाचित्राला जणू जीव येतो: देवाच्या सर्जनशील कृतीतून ते प्रत्यक्षात उतरते. रेखाचित्रात आणि प्रत्यक्ष पर्वतरांगेत दिसणारे दृश्य एकच असले, तरी रेखाचित्राने ज्याची झलक दाखवली होती त्याची परिपूर्ण अभिव्यक्ती प्रत्यक्ष दृश्यातच दिसते. दैवी चित्रकार असलेल्या देवाने नियमशास्त्र, संदेष्टे आणि ज्ञानसाहित्य यांद्वारे जे घडणार होते त्याचे प्रथम “रेखाचित्र” काढले. मग येशूचे देहधारण, जीवन, मरण आणि पुनरुत्थान यांद्वारे त्याने ते पूर्णत्वास नेले.

आजच्या शुभवर्तमानात, आपण नियमशास्त्र आणि संदेष्टे यांना पूर्णत्वास नेण्यासाठी आलो आहोत असे जाहीर केल्यानंतर, येशूने जुन्या करारातील नैतिक नियम तो कसा पूर्णत्वास नेतो याची तीन उदाहरणे दिली. “खून करू नकोस” या आज्ञेचा सखोल अर्थ उलगडताना तो अंतःकरणातील रागाचाही पाप म्हणून समावेश करतो. “व्यभिचार करू नकोस” ही आज्ञा अंतःकरणातील कामवासनेलाही लागू होते. “खोटी शपथ घेऊ नकोस” या आज्ञेतून तो आपल्या प्रत्येक शब्दात आणि कृतीत मनापासून खरेपणा, प्रामाणिकपणा आणि सचोटी राखण्याचे अधिक व्यापक आवाहन करतो. मग मशीहा आपली कृपा विपुलपणे देतो, जेणेकरून विश्वासणाऱ्यांना या उदात्त आवाहनाला अनुरूप जीवन जगता येईल.

आजच्या शुभवर्तमानात याचा उल्लेख नसला तरी, येशू देवाचे कोकरू होऊन उपासनेचे नियमही पूर्णत्वास नेतो. तो अंतिम आणि परिपूर्ण महायाजक म्हणून क्रुसाच्या नव्या वेदीवर स्वतःचे अर्पण करतो. याशिवाय, आपला प्रभू स्वतःच्या रक्तात नवा करार प्रस्थापित करून संदेष्ट्यांची वचने पूर्ण करतो. यशयाच्या दर्शनात अनेकांची पापे स्वतःवर घेणारा दुःखसहन करणारा सेवक दिसतो (यशया 53); यिर्मया अंतःकरणांवर लिहिलेल्या नव्या कराराचे अभिवचन देतो (यिर्मया 31:31–34); आणि मीखा बेथलेहेममध्ये जन्म घेणाऱ्या एका शासकाविषयी भविष्यवाणी करतो (मीखा 5:2).

जगाचा पाया घालण्यापूर्वीच स्थापन झालेल्या आणि ख्रिस्तामध्ये पूर्णत्वास आलेल्या देवाच्या शाश्वत नियमशास्त्रावर आज चिंतन करा. देवाच्या पुत्राचे मानवी जीवन हे काळाचे आणि अनंतकाळाचे केंद्र आहे. सर्व काही त्याच्यापाशी येऊन मिळते आणि त्याच्यापासून नवे जीवन प्रवाहित होते. आपला प्रभू जसा जुन्या कराराला पूर्णत्वास नेतो, तसाच आपल्या जीवनातील खऱ्या पूर्णत्वाचाही तो एकमेव स्रोत आहे. त्याच्या कार्यावर मनन करा आणि त्याच्या कृपेने तुमच्या अंतःकरणावर लिहिलेला नवा करार स्वीकारण्याचा तुमचा निर्णय पुन्हा दृढ करा. असे करणे म्हणजे दैवी सुज्ञतेनुसार वागणे; त्यामुळे त्याच्या रक्ताने शक्य झालेल्या कृपेच्या नवजीवनात तुम्हाला वाटा मिळतो.

हे गौरवशाली नियमदाता आणि मशीहा, तुझे ज्ञान परिपूर्ण आणि शाश्वत आहे; ते जीवन बदलून टाकते. सर्व काही तुझ्याद्वारे अस्तित्वात आले आणि तुझ्यामध्येच पूर्णत्व पावते. तुझ्या शाश्वत नियमशास्त्राच्या देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या तारणदायी कृपेच्या साहाय्याने त्या नियमशास्त्रानुसार पूर्णपणे जगता यावे, म्हणून मला कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय