मराठी

प्रार्थना कशी करावी?

24 फेब्रुवारी 2026
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील मंगळवार
आजची वाचने

छायाचित्र सौजन्य: अडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “प्रार्थना करताना परराष्ट्रीयांसारखी व्यर्थ बडबड करू नका. पुष्कळ बोलल्याने आपली प्रार्थना ऐकली जाईल, असे त्यांना वाटते. तुम्ही त्यांच्यासारखे होऊ नका. तुम्ही मागण्यापूर्वीच तुम्हाला कशाची गरज आहे, हे तुमच्या पित्याला माहीत आहे. म्हणून अशी प्रार्थना करा: हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो…” मत्तय 6:7–8

आपल्या आध्यात्मिक जीवनासाठी प्रार्थना इतकी आवश्यक आहे की आपण दररोज दिवसभर प्रार्थनेत राहण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. पण प्रार्थना म्हणणे आणि खरोखर प्रार्थना करणे यात मोठा फरक आहे. प्रार्थना म्हणजे ‘शब्दांची व्यर्थ बडबड’ नव्हे, हे येशू सर्वप्रथम शिकवतो. देवाचे मन बदलावे किंवा त्याने आपल्या इच्छेप्रमाणे करावे म्हणून त्याचे मन वळवण्यासाठी आपण प्रार्थना करत नाही. प्रार्थनेचा खरा गाभा तो नाही. येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो: “तुम्ही मागण्यापूर्वीच तुम्हाला कशाची गरज आहे, हे तुमच्या पित्याला माहीत आहे.”

मग तुम्ही प्रार्थना कशी करता? आपल्या मागण्यांची यादी घेऊन तुम्ही देवाकडे जाता का? पुरेसा आग्रह धरला किंवा योग्य रीतीने मागितले, तर तो आपल्या इच्छा पूर्ण करील, असे तुम्हाला वाटते का? एखादे मूल आईकडे किंवा वडिलांकडे हट्ट धरते आणि त्यांनी शेवटी मान देईपर्यंत विनवणी करत राहते, याचा विचार करा. प्रार्थनेत आपण अशाच रीतीने त्याच्याकडे यावे, अशी देवाची इच्छा आहे का? नक्कीच नाही.

आपली प्रार्थना अखंड असली पाहिजे. आपण मागावे, विनवणी करावी, अगदी याचनाही करावी. पण कशासाठी? जे आपल्याला सर्वोत्तम वाटते त्याप्रमाणे देवाने वागावे, अशी याचना आपण करावी का? नाही. देवाने आपल्यात बदल घडवावा आणि त्याच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार आपल्याला घडवावे, म्हणून मागणे, विनवणी करणे आणि याचना करणे, हीच खरी प्रार्थना आहे.

‘हे आमच्या पित्या’ ही प्रार्थना आपल्याला खऱ्या प्रार्थनेत मनाचा भाव कसा असावा आणि काय म्हणावे, हे दोन्ही शिकवते. देव कोण आहे, हे मान्य करून आपण सुरुवात करतो: तो स्वर्गात वसणारा, आपल्यावर प्रेम करणारा आणि आपल्याशी जिव्हाळ्याचे नाते असलेला आपला पिता आहे. तो आपल्यापलीकडचा आहे आणि आपल्या आकलनाच्या आवाक्याबाहेर आहे; तरीही आपल्या मुलांवर प्रेमाने लक्ष ठेवणाऱ्या पित्याप्रमाणे तो आपल्या जवळ आहे.

देव पवित्र आहे. तो सर्व सृष्टीहून पूर्णपणे वेगळा, सर्व बाबतींत परिपूर्ण, परमपवित्र आहे. म्हणून आपण त्याची आराधना करतो आणि त्याचे नावही पवित्र आहे, असे घोषित करतो.

प्रार्थनेत आपण देवाकडे काय मागतो? त्याने आपली इच्छा पूर्ण करावी असे नव्हे, तर “तुझी इच्छा पूर्ण होवो!” असे आपण म्हणतो. जेव्हा त्याचे राज्य आपल्या जीवनात प्रस्थापित होते, म्हणजेच जेव्हा तो आपल्यावर राज्य करतो आणि आपण त्याची प्रत्येक आज्ञा पाळत जगतो, तेव्हा त्याची इच्छा पूर्ण होते. यासाठी त्याच्यावर दृढ विश्वास ठेवून स्वतःला त्याच्या हाती सोपवावे लागते.

आपण आपली ‘रोजची भाकर’ देखील मागतो. आपल्या भौतिक आणि आध्यात्मिक गरजा भागवण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे, ते सर्व या मागणीत येते. आपण देवाशी विश्वासू राहिलो, तर तो आपल्याला कधीही सोडणार नाही, असा भरवसा आपण ठेवला पाहिजे. तो नेहमी आपल्या गरजांची काळजी घेतो. देवाच्या पालनपोषणावर भरवसा ठेवण्याऐवजी जे सांसारिक संपत्तीवर विसंबून राहतात, ते आध्यात्मिकदृष्ट्या दरिद्री होऊ शकतात. म्हणून देवाने आपल्या इच्छेनुसार आपली प्रत्येक गरज भागवावी, अशी आपण प्रार्थना करतो.

क्षमा ही आपल्या सर्वांत मोठ्या गरजांपैकी एक आहे. आपण सर्व जण पाप करतो आणि आपल्याला दयेची गरज आहे. ही दया केवळ देवच देऊ शकतो. मात्र, देवाकडून क्षमा मिळण्याची एक अट आहे: आपणही इतरांना क्षमा केली पाहिजे. आपण इतरांना क्षमा केली नाही, तर आपल्यालाही ती पूर्णपणे स्वीकारता येत नाही. खरी क्षमा मिळाल्यावर आपल्यात इतका खोल बदल घडतो की ज्या उदारतेने आणि विपुलतेने ती आपल्याला मिळाली, त्याच उदारतेने आणि विपुलतेने ती आपल्याकडून इतरांपर्यंत पोहोचली पाहिजे.

प्रभूच्या प्रार्थनेच्या शेवटी आपण मान्य करतो की दुष्ट आहे आणि आपल्याभोवती अनेक मोह आहेत. या सापळ्यांपासून केवळ देवाची कृपाच आपले रक्षण करू शकते. हे सत्य लक्षात घेऊन आपण देवाच्या कृपेवर आणि आपले रक्षण व मार्गदर्शन करणाऱ्या त्याच्या देवदूतांच्या सेवेवर पूर्णपणे विसंबून राहिले पाहिजे.

आज तुम्ही कशी प्रार्थना करता, यावर चिंतन करा. विशेषतः ‘हे आमच्या पित्या’ ही प्रार्थना म्हणताना तुम्ही काय म्हणता, हे तुम्हाला पूर्णपणे समजते का? जे म्हणता, त्यावर तुम्ही मनापासून विश्वास ठेवता का? तुमच्या स्वर्गातील पित्याला तुमच्या गरजा माहीत आहेत. त्याच्यावर भरवसा ठेवा, त्याच्याकडे वळा, त्याचे पावित्र्य मान्य करा, त्याची आराधना करा आणि तो तुमची काळजी घेईल, या भरवशावर जगा. क्षमा मागा आणि इतरांनाही क्षमा करा. वाईटापासून त्याला तुमचे रक्षण करू द्या. असे केल्यास, येशूच्या इच्छेप्रमाणे तुम्ही प्रार्थना कराल.

हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो. तुझे राज्य येवो. जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो. आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे. आणि जसे आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तसे तूही आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर. आणि आम्हाला मोहात पडू देऊ नकोस, तर वाईटापासून आमची सुटका कर. आमेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सुवार्तेवरील आणि दैवी दयेवरील दैनिक चिंतन ईमेलद्वारे मिळवा!

सहाव्या दिवसाची चिंतने:
वाळवंटातील 40 दिवस & क्रुसापाशी 40 दिवस

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने

आजचे संत आणि सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय