मराठी

आपला अहंकार मुळासकट उपटून टाकणे

६ मार्च २०२६
प्रायश्चित्तकाळाच्या दुसऱ्या आठवड्यातील शुक्रवार
आजची वाचने

द्राक्षमळ्याचा दाखला (यान रॉम्बाउट्स यांच्या ‘ख्रिस्ताचे जीवन’ या बारा दृश्यांच्या मालिकेतील एक दृश्य

व्हिडिओ

येशू मुख्य याजकांना आणि लोकांच्या वडीलधाऱ्यांना म्हणाला: “आणखी एक दाखला ऐका. एका जमीनमालकाने द्राक्षमळा लावला, त्याभोवती कुंपण घातले, त्यात द्राक्षे पिळण्यासाठी कुंड खणले आणि एक मनोरा बांधला. मग तो मळा त्याने कुळांना भाड्याने दिला आणि तो प्रवासाला निघून गेला. द्राक्षांच्या हंगामाची वेळ जवळ आली, तेव्हा त्याने आपल्या वाट्याचे पीक घेण्यासाठी नोकरांना कुळांकडे पाठवले. पण कुळांनी त्या नोकरांना पकडले. एकाला त्यांनी मारहाण केली, दुसऱ्याला ठार मारले आणि तिसऱ्याला दगडमार केला…” मत्तय 21:33–34

मुख्य याजकांवर आणि लोकांच्या वडीलधाऱ्यांवर येशूचे प्रेम होते, म्हणून त्याने त्यांना हा दाखला सांगितला. दाखल्याच्या शेवटी येशू या धर्मनेत्यांची काय गत होईल हे भाकीत करतो: “तो त्या दुष्टांचा भयंकर अंत करील आणि आपला द्राक्षमळा अशा इतर कुळांना भाड्याने देईल, जी त्याला योग्य वेळी पीक देतील.” त्या धर्मनेत्यांच्या अंतःकरणात पापे खोलवर रुजली होती. त्यांच्या अंतःकरणाची माती खणून ती पापे मुळासकट उपटून टाकावीत, हा या दाखल्याचा हेतू होता. त्यांचे मनपरिवर्तन होईल या आशेने येशूने दयाळूपणे, थेट, स्पष्ट आणि धाडसी असा निर्णायक पवित्रा घेतला.

द्राक्षमळ्याची ही प्रतिमा यशया 5:1–7 मधून आली आहे. तिथे इस्राएलला “सेनाधीश परमेश्वराचा द्राक्षमळा” म्हटले आहे. जमीनमालक म्हणजे देव, आणि यहूदाचे लोक ही त्याची “लाडकी लागवड” होती. देवाने आपल्या लोकांना लावले, वाढवले आणि त्यांचे रक्षण केले. कुंपण, द्राक्षे पिळण्याचे कुंड आणि मनोरा या साऱ्यांतून देवाची त्यांच्यावरील काळजी आणि त्याने केलेली तरतूद दिसून येते. त्यांची आध्यात्मिक वाढ व्हावी यासाठी जे काही आवश्यक होते ते सर्व देवाने त्यांना दिले होते.

अडचण त्या “कुळांमध्ये” होती. ती कुळे म्हणजे मुख्य याजक आणि लोकांचे वडीलधारे, ज्यांच्यावर देवाच्या लोकांची काळजी घेण्याची जबाबदारी सोपवली होती. देवाच्या गौरवासाठी फळ देण्याच्या आपल्या कर्तव्याकडे त्यांनी दुर्लक्ष केले. स्वतःची प्रतिष्ठा, सत्ता आणि सुखसोय यांसाठी त्यांनी देवाच्या नियमशास्त्राचा विपर्यास केला आणि त्याच्या राज्यावर बेकायदेशीरपणे हक्क गाजवला. येशूने त्यांना कठोरपणे खडसावले. त्यांनी खून केले, इतकेच नव्हे तर जमीनमालकाच्या मुलाचाही खून केला, असे त्याने दाखवून दिले. त्या मुलाचा उल्लेख करून येशू स्पष्टपणे स्वतःकडे निर्देश करत होता. सत्तेची आणि धर्माच्या बाह्य आचारांची आसक्ती इतकी होती की न्याय, दया आणि देवाच्या कराराशी निष्ठा यांची अधिक खोल मागणी त्यांना दिसेनाशी झाली. याच अहंकारामुळे त्यांनी संदेष्ट्यांना, बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला आणि मशीहाला नाकारले.

सुरुवातीला हे करणे अप्रिय वाटले तरी, अशाच पापांशी तुमचा स्वतःचा संघर्ष कसा चालतो याचा विचार करण्यासाठी थोडा वेळ द्या. तुमच्या जीवनातील लोकांवर जबरदस्तीने आणि मत्सराने नियंत्रण ठेवण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? लोक तुमच्याबद्दल काय विचार करतात याची तुम्हाला इतकी चिंता असते का, की त्यांच्या नजरेत स्वतःची प्रतिमा उंचावण्यासाठी तुम्ही अप्रामाणिकपणे वागता? तुम्ही लोभी आहात का? स्वार्थ साधण्यासाठी तुम्हाला सत्तेची हाव आहे का आणि स्वतःच्या सुखसोयींना तुम्ही चिकटून राहता का? की लोकांशी रोज वागताना प्रेमाला तुम्ही सर्वांत महत्त्वाचे स्थान देता? विशेषतः ज्यांच्यावर प्रेम करणे सर्वांत कठीण वाटते, त्यांना नाकारणे, घाईघाईने त्यांच्याबद्दल मत बनवणे आणि त्यांना दोषी ठरवणे तुम्ही टाळता का?

येशूने आपल्या काळातील धर्मनेत्यांना इतक्या कठोरपणे खडसावले, कारण त्यांच्यापैकी अनेक जण या पापांच्या विळख्यात घट्ट अडकले होते. आपल्या बोलण्याने काही जण संतापतील हे त्याला माहीत होते. पण इतर काही जण पश्चात्ताप करून देवाकडे वळतील अशी त्याला आशा होती, आणि तसे काही जण वळलेही. येशूने जेव्हा जेव्हा कोणाला खडसावले तेव्हा ते त्याच्या प्रेमाचेच कृत्य होते. आपण आपल्या पापांत जितके खोलवर अडकलेले असतो, तितकीच आपल्या प्रभूने प्रेमाने, पण थेटपणे आपल्याला आपल्या पापांची जाणीव करून देण्याची गरज अधिक असते.

या मुख्य याजकांचा आणि वडीलधाऱ्यांचा टोकाचा अहंकार ही तुमच्यासाठी मोठी समस्या नसली, तरी कोणत्या ना कोणत्या रूपात अहंकार तुमच्यात असण्याची शक्यता आहे. आपल्या आत्म्यातून नाहीसे होणारे अगदी शेवटचे पाप बहुधा अहंकार असते, कारण त्याला “सर्व पापांची जननी” मानले जाते. अहंकाराच्या मुळाशी निःस्वार्थ, त्यागमय प्रेम नव्हे, तर स्वार्थ असतो.

येशूने धर्मनेत्यांना किती ठामपणे खडसावले आणि तुम्हालाही तसेच खडसावण्याची त्याची इच्छा आहे, यावर आज चिंतन करा. त्याच्या प्रेमाचे हे रूप पाहून दुखावून घेऊ नका. हे प्रेम खुल्या मनाने स्वीकारा. त्यातून नम्र व्हा, मुक्तीचा अनुभव घ्या आणि तुमचे जीवन पूर्णपणे ख्रिस्ताला समर्पित करण्याच्या आड येणारी लहानमोठी पापे तुम्हाला दिसू लागतील, तेव्हा आनंद माना.

हे परमदयाळू प्रभू, कधी कधी तू आपल्या लोकांशी कोमलतेने वागतोस, विशेषतः जेव्हा ते खचलेले, भयभीत आणि गोंधळलेले असतात. पण काही प्रसंगी तू पवित्र रीतीने खडसावून तुझे प्रेम दाखवतोस. प्रभू, मला नम्र कर, म्हणजे तू खडसावलेस ते मी स्वीकारू शकेन आणि माझ्यातील ज्या ज्या प्रकारच्या अहंकाराशी माझा संघर्ष चालू आहे, तो सारा अहंकार तुझ्या कृपेने मुळासकट उपटून टाकता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पंधराव्या दिवसाचे चिंतन:
वाळवंटात ४० दिवस & क्रूसाजवळ ४० दिवस

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय