11 जून 2026
संत बर्णबा प्रेषित यांचे स्मरण
आजची वाचने
सामान्य काळातील दहाव्या आठवड्याच्या गुरुवारची वाचने

डोंगरावरील प्रवचन — चित्रकार: फ्रा आंजेलिको
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “मी तुम्हांला सांगतो, तुमचे नीतिमत्त्व शास्त्री आणि परुशी यांच्या नीतिमत्त्वापेक्षा अधिक नसेल, तर तुम्ही स्वर्गराज्यात प्रवेश करणार नाही.” मत्तय 5:20
येशूंचे हे विधान ऐकून श्रोत्यांना धक्का बसला असेल. त्या काळी शास्त्री आणि परुशी मोशेच्या नियमशास्त्राचे काटेकोर पालन करण्यासाठी प्रसिद्ध होते. अगदी लहानसहान नियमही पाळण्याची ते काळजी घेत. या काटेकोरपणाचा त्यांना अभिमान होता. आपली ‘नीतिमत्ता’ लोकांच्या नजरेत भरेल अशा रीतीने ते अनेकदा वागत. त्यामुळे पवित्रतेचे आणि कराराशी निष्ठा राखण्याचे आदर्श म्हणून लोक त्यांना फार मान देत. पण त्यांची निष्ठा अनेकदा केवळ बाह्य आचरणापुरतीच होती. देवावर प्रेम करण्याची आणि त्याची उपासना करण्याची अंतःकरणातील वृत्ती त्यांच्यात नव्हती; आणि नेमकी हीच वृत्ती कराराचा गाभा आहे. म्हणूनच शास्त्री आणि परुशी समोर असतानाही येशूंनी लोकांना स्पष्टपणे सांगितले की, स्वर्गराज्यात प्रवेश करण्यासाठी त्या शास्त्री-परुश्यांची नीतिमत्ता पुरेशी नव्हती.
त्या धार्मिक नेत्यांना किती अपमानित वाटले असेल, याची कल्पना करा. आपली नीतिमत्ता किती कमी पडते, हे येशूंच्या शब्दांनी त्यांच्या लक्षात आणून दिले. ते शब्द त्यांना खोलवर बोचले असतील. अशा प्रसंगी दोनपैकी एक प्रतिक्रिया उमटू शकते: एकतर अपमानाची बोच नम्रता वाढवते आणि पश्चात्ताप व मनपरिवर्तनाकडे नेते; किंवा ती गर्व वाढवते आणि त्यातून संताप व नकार निर्माण होतात. काही शास्त्री आणि परुश्यांनी नम्रतेचा आणि पश्चात्तापाचा मार्ग निवडला असेल, पण बहुतेकांनी तो निवडला नसावा.
या विधानानंतर येशूंनी रागाविषयी शिकवले: मनातल्या रागाचे रूपांतर तीव्र द्वेषात कसे होऊ शकते, हे त्यांनी सांगितले. ही शिकवण महत्त्वाची आहेच; पण क्षणभर थांबून आपण शास्त्री आणि परुशी यांच्या जागी असतो, तर आपली प्रतिक्रिया काय असती, याचाही विचार करणे उपयुक्त ठरेल. त्यांच्यापैकी अनेकांनी नियमशास्त्राचा अभ्यास करण्यात, त्याचे पालन करण्यात आणि इतरांनाही ते पाळायला शिकवण्यात आपले सारे आयुष्य घालवले होते. येशूंनी येऊन त्यांना थोडक्यात असे सांगितले की, तुम्ही देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागत नसल्यामुळे आजवर केलेल्या तुमच्या पुष्कळशा प्रयत्नांना काही अर्थ नव्हता आणि त्यांतून काही फळही मिळाले नाही. स्वतःला त्यांच्या जागी ठेवून पाहा.
त्या धार्मिक नेत्यांना जसा अपमान सहन करावा लागला, तसा अपमान तुम्हाला सहन झाला असता की नाही, याचा विचार करा. आपल्या श्रद्धेनुसार जगण्यासाठी तुम्ही एक विशिष्ट नैतिक व आध्यात्मिक वृत्ती आणि आचरण घडवण्यात बराच वेळ आणि श्रम खर्च केले आहेत, अशी कल्पना करा. पण मग येशू तुमच्या लक्षात आणून देतात की तुम्ही देवाचे मुळीच ऐकलेले नाही आणि त्याच्या इच्छेपासून भरकटला आहात. येशूंकडून मिळालेली ही पवित्र कानउघाडणी ऐकताना वेदना होतील आणि अपमानही वाटेल. ती स्वीकारण्यासाठी खोल नम्रता लागेल. आता अशीही कल्पना करा की येशूंनी सांगितलेले सर्व तुम्ही ऐकून घेतले. आपल्या अभिमानाला आणि आपणच नीतिमान आहोत या भावनेला धक्का बसल्याची बोच तुम्हाला जाणवली; तरीही तुम्ही नम्र झालात, पश्चात्ताप केलात आणि बदलू लागलात. असे घडते तेव्हा बाहेरून झालेल्या अपमानातून अंतःकरणात नम्रता रुजते आणि त्यातून विपुल चांगली फळे येतात. पण असे घडत नाही तेव्हा आपण सत्य नाकारतो, आपल्या वागण्यात अधिकच हट्टी होतो आणि गर्वामुळे आपले अंतःकरण आणखी कठीण होऊ देतो.
खरे तर, आपल्यापैकी कोणीही स्वतःच्या प्रयत्नांनी स्वर्गराज्य प्राप्त करण्याइतके नीतिमान नाही. देवाची इच्छा पूर्ण करण्यात आणि त्याच्या कृपेला सहकार्य करण्यात आपण सर्वजण कमी पडतो. आपल्याला सतत बदलत राहण्याची गरज आहे की नाही, हा खरा प्रश्न नाही. येशू प्रेमाने आपली चूक दाखवतात तेव्हा ती मान्य करून आपले वागणे बदलण्यास आपण तयार आहोत का, हा खरा प्रश्न आहे.
संत फॉस्टिनाने आपल्या दैनंदिनीत लिहिले आहे, “हे माझ्या येशू, अपमानांपेक्षा आत्म्यासाठी अधिक हिताचे असे काहीच नाही” (#593). अपमान हे देवाचे दान आहे, कारण अशा प्रसंगांत आपण स्वतःला नीतिमान समजतो हे आणि आपला गर्व उघड होतो. अशा प्रसंगांतून देव आपल्याला त्याच्या कृपेवर अधिक पूर्णपणे विसंबून राहण्यास बोलावतो. आपली ही वृत्ती दाखवून दिली जाते तेव्हा ती गोष्ट आपल्याला बोचते आणि तोही एक अपमानच असतो. पण हाच अपमान आपल्याला खोल नम्रतेकडे, पश्चात्तापाकडे आणि शेवटी पवित्रतेकडे नेऊ शकतो.
देव तुमच्यासमोर उघड करू इच्छित असलेल्या आणि तुम्हाला नम्र बनवणाऱ्या अनेक सत्यांवर आज चिंतन करा. प्रत्येक अपमान वेदनादायक असला, तरी तो खऱ्या नीतिमत्तेच्या आणि पवित्रतेच्या वाटेवरचे एक पाऊल आहे. ते आपल्याला स्वर्गातील परमसुखदायी ईश्वरदर्शनाच्या जवळ नेते. स्वर्गातच आपण प्रत्येक पापापासून पूर्णपणे शुद्ध होऊ. तो दिवस येईपर्यंत देव घडू देतो त्या प्रत्येक अपमानाचा आपण स्वीकार केला पाहिजे. ही वेदनादायक सत्ये देवाची देणगी आहेत, हे ओळखू या: ती आपल्याला सुधारतात, शुद्ध करतात आणि खऱ्या नीतिमत्तेच्या मार्गावर स्थिर करतात.
हे सर्व सत्याच्या प्रभू, अनेक सत्ये ऐकणे मला आवश्यक आहे, ती ऐकणे कठीण असले तरीही. माझ्या आत्म्याशी थेट बोलून माझे पाप मला दाखव आणि मला नम्र कर. तू माझ्याशी बोलतोस तेव्हा तुझे म्हणणे मोकळ्या मनाने ऐकण्याची आणि तुझ्या हाकेला उदार अंतःकरणाने प्रतिसाद देण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूच्या पवित्र हृदयाची नोव्हेना
नोव्हेनेसाठी सुचवलेला कालावधी: 3 – 11 जून 2026
येशूच्या परमपवित्र हृदयाचा महोत्सव 12 जून 2026 रोजी आहे
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




