मराठी

सदैव प्रामाणिकपणा आणि सचोटी

13 जून 2026
सामान्य काळातील दहाव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने

पादुआचे संत अंतोनी, धर्मगुरू व ख्रिस्तसभेचे धर्मपंडित — स्मरणदिन

मरियेचे निष्कलंक हृदय—स्मृतिदिन


येशूचे डोंगरावरील प्रवचन — नाझरीन चित्रशैलीतील कोरीव चित्रावरून तयार केलेले चित्रसंयोजन

व्हिडिओ

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाले: “तुमच्या पूर्वजांना असे सांगितले होते, हे तुम्ही ऐकले आहे: खोटी शपथ घेऊ नका, तर प्रभूला केलेले सर्व नवस पूर्ण करा. पण मी तुम्हाला सांगतो, शपथ घेऊच नका… तुमच्या ‘हो’चा अर्थ ‘हो’ आणि तुमच्या ‘नाही’चा अर्थ ‘नाही’ असू द्या. यापेक्षा अधिक जे काही आहे ते त्या दुष्टाकडून येते.” मत्तय 5:33–34, 37

आपल्या प्रामाणिकपणाबद्दल कोणी शंका घेतली, की “देवाची शपथ!” असे ठामपणे म्हणणे काही असामान्य नाही. आपल्या बोलण्यावर विश्वास बसावा म्हणून सहजपणे देवाचे नाव घेतले जाते. या प्रथेची मुळे जुन्या करारातील अनेक शिकवणींमध्ये आहेत. खोटी शपथ घेऊन देवाच्या नावाचा अपमान करू नये, अशी आज्ञा इस्राएलच्या लोकांना देण्यात आली होती (पाहा: निर्गम 20:7; लेवीय 19:12).

शपथेविषयीची जुन्या करारातील शिकवण केवळ देवाच्या नावाचा अपमान करण्यास मनाई करत नव्हती; इस्राएली लोकांमध्ये परस्परविश्वास आणि प्रामाणिकपणा वाढवण्याचाही तिचा हेतू होता: “एखाद्या मनुष्याने प्रभूला नवस केला किंवा शपथ घेऊन एखादे वचन स्वतःवर बंधनकारक केले, तर त्याने आपला शब्द मोडू नये; त्याने दिलेले वचन जसेच्या तसे पूर्ण करावे” (गणना 30:3).

पण कालांतराने शपथ घेण्याची रीत बदलू लागली. लोक देवाचे नाव थेट घेण्याऐवजी स्वर्ग, पृथ्वी, यरुशलेम, इतकेच नव्हे तर स्वतःचे शरीर किंवा कुटुंब यांचीही शपथ घेऊ लागले. आजच्या शुभवर्तमानात येशू थेट या प्रथांविषयी बोलतात. सत्याशी पूर्णपणे बांधील राहण्याचे टाळता यावे आणि देवाच्या नावाचा थेट अपमानही होऊ नये, यासाठी अनेकदा ही रीत वापरली जाई. देवापेक्षा कनिष्ठ अशा सृष्टीतील गोष्टींची शपथ घेऊ लागल्यावर शपथा फसवणुकीचे आणि लोकांना आपल्या हेतूसाठी वळवण्याचे साधन बनल्या. त्यामुळे सत्य बोलणे आणि देवाचा आदर राखणे हा त्यांचा मूळ हेतूच विकृत झाला.

आजच्या शुभवर्तमानात शपथांच्या या गैरवापराला उत्तर देताना येशू त्यामागील नैतिक तत्त्वासाठी—सत्यनिष्ठेसाठी—अधिक उंच निकष ठेवतात. ही शिकवण सर्व लोकांना आणि सर्व परिस्थितींना लागू आहे. आपल्या शिष्यांना ते इतक्या खोल सचोटीने जगण्यास बोलावतात की त्यांचा साधा शब्दही पुरेसा ठरावा. सत्यनिष्ठा प्रामाणिक आणि सरळ अंतःकरणातून यायला हवी: शपथेची हमी न देताही ‘हो’ म्हणजे ‘हो’ आणि ‘नाही’ म्हणजे ‘नाही’ असले पाहिजे. अशा प्रकारे येशू आपल्या अनुयायांना अंतःकरणात आमूलाग्र बदल घडवण्याचे आमंत्रण देतात. स्वतः सत्याची परिपूर्णता असलेल्या देवाशी त्यांचे जे ऐक्य आहे, ते त्यांच्या बोलण्यातून सहजपणे व्यक्त व्हावे.

ही शिकवण येशूंनी डोंगरावरील प्रवचनात दिलेल्या इतर नैतिक आज्ञांशी पूर्णपणे सुसंगत आहे. जुन्या करारातील नियमशास्त्राच्या विविध बाबी एकेक करून उलगडताना, ते नियमशास्त्र पूर्णत्वास नेण्याचे आपले ध्येय स्पष्ट करतात. केवळ बाह्य पालनावर भर न देता, येशू नियमशास्त्राच्या नैतिक अपेक्षा अधिक सखोल करतात आणि अंतःकरणाच्या वृत्तीवर भर देतात. ही शिकवण नियमशास्त्राकडे पाहण्याच्या परुश्यांच्या दृष्टिकोनाच्या पलीकडे जाते; त्यांच्या दृष्टिकोनात नीतिमत्ता अनेकदा नियमांच्या बाह्य पालनापुरतीच मर्यादित होत असे. आता देव आपल्या कृपेने हे नियम आपल्या शिष्यांच्या अंतःकरणावर लिहितो. त्यामुळे त्यांचे नैतिक जीवन केवळ बाह्य पालनापुरते न राहता, त्यांच्या अंतःकरणात आणि आचरणातही खरे पावित्र्य दिसू लागते.

शपथांविषयी बोलताना येशू दाखवून देतात की खरा शिष्य होण्यासाठी असत्य टाळणे एवढेच पुरेसे नाही. स्वतः सत्य असलेल्या देवाची शुद्धता ज्यातून प्रतिबिंबित होते, असा आमूलाग्र प्रामाणिकपणा जोपासणेही आवश्यक आहे. अशी सचोटी केवळ मानवी प्रयत्नांनी साध्य होत नाही; ती देवाच्या कृपेने आपल्यात घडणाऱ्या परिवर्तनातून येते. ही कृपा आपल्या अंतःकरणाला नवे रूप देते आणि आपल्याला शब्दांनी व कृतींनी शुभवर्तमानाचे विश्वासार्ह साक्षीदार म्हणून जगण्यास समर्थ करते.

आज चिंतन करा: तुमच्या ‘हो’चा अर्थ खरोखर ‘हो’ आणि तुमच्या ‘नाही’चा अर्थ खरोखर ‘नाही’ असतो का? प्रामाणिकपणा आणि सचोटी तुमच्या जीवनाच्या मुळाशी आहेत का? तुम्ही सत्य जाणता का, त्यावर विश्वास ठेवता का आणि ते मनापासून कबूल करता का? विवाहाच्या वेळी दिलेली वचने आणि इतर संस्कार अशा पवित्र प्रसंगी औपचारिक शपथा व वचनांना अजूनही महत्त्वाचे स्थान आहे. पण दैनंदिन जीवनात सहजासहजी शपथ घेऊ नये. त्याऐवजी, आपल्या प्रत्येक शब्दात आणि कृतीत सचोटी राखण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे प्रामाणिकपणा तुमच्या अंतःकरणातून सहजपणे व्यक्त होईल. असे केल्याने तुम्ही देवाला त्याचा नवा करार तुमच्या अंतःकरणावर लिहू देता. त्यामुळे तुमचे जीवन बदलते आणि प्रत्येक परिस्थितीत ख्रिस्ताचे खरे शिष्य म्हणून जगणे तुम्हाला शक्य होते.

हे सत्याच्या प्रभू, माझ्या हृदयात वास कर आणि ते निर्मळ व पवित्र कर. मला तुझ्या सान्निध्याने भरून टाक, म्हणजे माझ्या शब्दांतून आणि कृतींतून तुझा प्रकाश व सत्य नेहमी प्रकट होईल. माझ्या बोलण्यातून आणि वागण्यातून प्रामाणिकपणा व सचोटीचा आदर्श ठेवण्यास मला मदत कर, जेणेकरून मी जे काही बोलेन आणि करेन त्यातून तुझ्या नावाचा गौरव होईल. माझी इच्छा तुझ्या इच्छेशी एकरूप कर आणि तुझ्या दैवी योजनेनुसार जगण्यासाठी मला मार्ग दाखव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पादुआचे संत अंतोनी, धर्मगुरू व ख्रिस्तसभेचे धर्मपंडित — स्मरणदिन

मरियेचे निष्कलंक हृदय—स्मृतिदिन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय