17 जून 2026
सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा बुधवार
आजची वाचने

डोंगरावरील प्रवचन, चित्रकार: इव्हान माकारोव
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “लोकांनी पाहावे म्हणून तुम्ही सत्कृत्ये करू नका, याची काळजी घ्या; नाहीतर तुमच्या स्वर्गीय पित्याकडून तुम्हाला कोणतेही प्रतिफळ मिळणार नाही.” मत्तय 6:1
खरेपणा लोकांना आपल्याकडे ओढतो. जी व्यक्ती मनापासून नम्रतेने आणि सद्गुणाने जगते, तिच्याविषयी इतरांच्या मनात स्वाभाविकपणे विश्वास निर्माण होतो. याउलट, मनात सद्गुण नसताना देवासाठी नव्हे, तर लोकांची वाहवा मिळवण्यासाठी नीतिमत्तेचा दिखावा करणे हा दांभिकपणा आहे. त्यातून अविश्वास निर्माण होतो आणि लोक दुरावतात. आजच्या शुभवर्तमानात येशू आपल्या शिष्यांना सांगतो की त्यांनी लोकांकडून मान मिळवण्याऐवजी, कोणताही गाजावाजा न करता पित्याला जे आवडते ते करावे. खरे पावित्र्य लोकांना दाखवण्यासाठी नसते. ते देवाच्या अदृश्य सान्निध्यात जगायचे असते. गुप्तपणे केलेले तो पाहतो आणि त्याचे प्रतिफळ देतो.
डोंगरावरील प्रवचनात येशू दानधर्म, प्रार्थना आणि उपवास या तीन आवश्यक धार्मिक आचरणांकडे लक्ष वेधतो आणि त्यांद्वारे खरी नीतिमत्ता व दांभिकपणा यांतील फरक स्पष्ट करतो. तो ज्यांना “दांभिक” म्हणतो, त्या शास्त्र्यांनी, परुश्यांनी आणि इतर धार्मिक पुढाऱ्यांनी या पवित्र कृतींचे प्रदर्शन मांडले होते. देवावरील भक्तीपेक्षा लोकांकडून मिळणाऱ्या मानाला त्यांनी अधिक महत्त्व दिले होते.
दान देताना दांभिक लोक “आपल्यापुढे तुतारी वाजवत,” म्हणजे जणू आपल्या उदारपणाची घोषणा करत. दान देताना परुशी खरोखरच तुतारी वाजवत असत, असे वाटत नाही. पण या रूपकातून येशू त्यांच्या मनातील हेतू उघड करतो: त्यांना खऱ्या प्रेमभावाने दान देण्यापेक्षा स्वतःचा गौरव करण्यात अधिक रस होता. एखादा दूत महत्त्वाचा हुकूम जाहीर करण्यासाठी तुतारी फुंकतो, तसेच आपले दान जास्तीत जास्त लोकांच्या नजरेत भरेल याची हे पुढारी काळजी घेत.
याउलट, दान कसे द्यावे हे येशू शिकवतो: “पण तू दान देतोस तेव्हा तुझा उजवा हात काय करतो हे तुझ्या डाव्या हाताला कळू देऊ नकोस, म्हणजे तुझे दान गुप्त राहील. आणि गुप्तपणे केलेले पाहणारा तुझा पिता तुला प्रतिफळ देईल” (मत्तय 6:3–4). आपला मुद्दा मनावर ठसवण्यासाठी येशू अतिशयोक्तीचा वापर करतो. “तुझा उजवा हात काय करतो हे तुझ्या डाव्या हाताला कळू देऊ नकोस” हे दान देताना बाळगायच्या पूर्ण नम्रतेचे प्रभावी रूपक आहे. दान इतक्या शुद्ध अंतःकरणाने द्यावे की त्यातून ना लोकांकडून मान मिळवण्याची अपेक्षा असावी, ना स्वतःचा अभिमान वाढावा. ते केवळ देवाच्या गौरवासाठी द्यावे.
त्याचप्रमाणे, प्रार्थना करताना दांभिक लोकांना “लोकांनी पाहावे म्हणून सभास्थानांत आणि रस्त्यांच्या कोपऱ्यांवर” उभे राहायला आवडे. त्यांना देवाशी जवळीक साधण्याची नव्हे, तर लोकांकडून मान मिळवण्याची काळजी होती. ही खरी प्रार्थना नसून स्वतःचे प्रदर्शन करण्याची कृती आहे. याउलट, खरी प्रार्थना “तुझ्या आतल्या खोलीत” होते, जिथे तू गुप्तपणे पित्याची प्रार्थना करतोस, असे येशू शिकवतो. हे रूपक प्रार्थनेचा खरा उद्देश अधोरेखित करते: इतरांच्या नजरेत भरणे नव्हे, तर देवाशी खऱ्या आणि जिव्हाळ्याच्या सहवासात येणे (पाहा मत्तय 6:5–6).
शेवटी येशू दाखवून देतो की दांभिक लोक उपवास करतात तेव्हा लोकांचे लक्ष जावे म्हणून ते मुद्दाम “उदास चेहरा करतात” आणि “आपल्या दिसण्याकडे दुर्लक्ष करतात.” त्यांचा उपवास हे देवाला अर्पण केलेले बलिदान नसून लोकांची वाहवा मिळवण्यासाठी केलेला दिखावा असतो. याउलट, खरा उपवास गुप्तपणे आणि आत्मसंयमाच्या भावनेने करावा. तो लोकांवर छाप पाडण्यासाठी नव्हे, तर अनियंत्रित इच्छांना आवर घालण्यासाठी आणि पित्याला नम्रपणे बलिदान अर्पण करण्यासाठी करावा.
या तीन गोष्टी दांभिकपणे केल्याने केवळ क्षणिक प्रतिफळ मिळते, हे येशू ठामपणे सांगतो: “आमेन, मी तुम्हाला सांगतो, त्यांना त्यांचे प्रतिफळ मिळाले आहे.” त्यांचे “प्रतिफळ” पोकळ आणि क्षणभंगुर आहे: त्यांच्या बाह्य दिखाव्याला भुललेल्या लोकांची वाहवा. देवासमोर त्याला कोणतेही पुण्यमूल्य नाही. नम्रतेने आणि प्रामाणिकपणे केलेला दानधर्म, प्रार्थना आणि उपवास यांनाच शाश्वत फळ येते. त्यांद्वारे आपण देवाच्या कृपेत अधिक खोलवर रुजतो आणि त्याच्या राज्यात टिकणारे प्रतिफळ मिळवतो.
आज तुमच्या आध्यात्मिक आचरणातील खरेपणावर चिंतन करा. तुमची सत्कृत्ये केवळ देवाने पाहिली तरी तुम्ही समाधानी आहात का? भीतीपोटी किंवा संकोचामुळे आपण आपली भक्ती लपवू नये; पण आपले हेतू शुद्ध राहतील याची काळजी घ्यावी. आपले ध्येय केवळ देवाचा गौरव आणि इतरांचे भले हेच असावे. तुम्ही जे काही करता त्यात नम्रता, खरेपणा आणि प्रामाणिकपणा राखण्याचा प्रयत्न करा. तुमचा पिता तुमच्यातील चांगुलपणा पाहील आणि आपले शाश्वत प्रतिफळ देऊन तुम्हाला आशीर्वाद देईल.
हे परम गौरवशाली प्रभू, सर्व गौरव, सन्मान आणि स्तुती यांना तूच पात्र आहेस. मी तुझा नम्र सेवक आहे. तुझ्या जीवनात आणि कार्यात सहभागी होण्याचे वरदान मला लाभले आहे. माझे हेतू शुद्ध कर आणि सदैव प्रामाणिकपणे व शुद्ध भक्तिभावाने वागण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




