मराठी

आत्मिक शुद्धी आणि नवजीवन

26 जून 2026
सामान्य काळातील बाराव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने

संत होसेमारिया एस्क्रिवा, धर्मगुरू — ऐच्छिक स्मृतिदिन

गेओर्ग पेन्झ, CC0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

येशू डोंगरावरून खाली उतरला, तेव्हा लोकांचे मोठे समुदाय त्याच्यामागे आले. तेवढ्यात कुष्ठरोग झालेला एक मनुष्य त्याच्याजवळ आला, त्याने त्याला नमन केले आणि म्हटले, “प्रभू, तुझी इच्छा असेल, तर तू मला शुद्ध करू शकतोस.” येशूने हात पुढे करून त्याला स्पर्श केला आणि म्हटले, “माझी इच्छा आहे. शुद्ध हो.” त्याच क्षणी तो कुष्ठरोगापासून शुद्ध झाला. मत्तय 8:1–3

इस्राएली लोकांना इजिप्तमधून बाहेर आणल्यानंतर देवाने मोशेला केवळ दहा आज्ञाच दिल्या नाहीत, तर धार्मिक विधींसाठीच्या शुचितेच्या नियमांसह दैनंदिन जीवनासाठीही नियम दिले. त्यांत त्या काळी संसर्गजन्य आणि असाध्य असलेल्या कुष्ठरोगाविषयी कडक नियम होते. कुष्ठरोग झालेल्या व्यक्तींना कोणालाही स्पर्श करण्यास मनाई होती. त्यांना समाजापासून वेगळे ठेवले जाई, उपासनेत सहभागी होता येत नसे, आणि इतरांच्या जवळ येताना “अशुद्ध, अशुद्ध” असे ओरडून सांगावे लागे. रोगाचा प्रसार रोखण्यापलीकडे या नियमांना एक सखोल आध्यात्मिक अर्थ होता: कुष्ठरोग हे पापाचे प्रतीक बनले. पाप आत्म्याला अशुद्ध करते आणि आपल्याला देवाच्या पवित्रतेपासून दूर करते. म्हणून देवानेच आपल्याला शुद्ध करण्याची गरज आहे.

आजच्या शुभवर्तमानात येशू कुष्ठरोग झालेल्या मनुष्याला स्पर्श करून बरे करतो. असे करताना तो मोशेच्या नियमशास्त्राचा मूळ हेतू पूर्ण करतो आणि त्याच्या नियमांच्या पलीकडे जातो. नियमशास्त्रानुसार कुष्ठरोग झालेल्या व्यक्तीच्या स्पर्शाने माणूस अशुद्ध ठरत असे; पण ख्रिस्ताच्या दैवी सामर्थ्याने उलट घडते. त्या मनुष्याच्या स्पर्शाने येशू अशुद्ध होत नाही; उलट तो मनुष्य शुद्ध होतो. या चमत्कारातून येशू एक सखोल आध्यात्मिक सत्य उलगडतो: त्याच्या दैवी कृपेच्या स्पर्शानेच पापी खऱ्या अर्थाने शुद्ध होतात आणि देवाशी असलेला त्यांचा सहभाग पुन्हा प्रस्थापित होतो. आता अशुद्धता माणसाला पवित्रतेपासून दूर ठेवत नाही. उलट, ख्रिस्तामध्ये पवित्रता अशुद्धतेवर मात करते आणि श्रद्धेने त्याचा शोध घेणाऱ्या सर्वांना समेट आणि आरोग्य लाभते.

येशूचे डोंगरावरील प्रवचन संपते आणि तो डोंगरावरून खाली उतरतो, त्यानंतर लगेचच हा प्रसंग घडतो. दहा आज्ञा स्वीकारून सीनाय पर्वतावरून खाली उतरणाऱ्या मोशेची आठवण या दृश्याने होते. पण मोशे दगडावर कोरलेले नियम घेऊन खाली आला, तर मोशेपेक्षा श्रेष्ठ असा नवा मोशे, येशू, केवळ नियम देणारा म्हणून नव्हे, तर नव्या कराराचे साक्षात मूर्त रूप म्हणून खाली उतरतो. त्याच्यामध्ये नियमशास्त्र केवळ शिकवले जात नाही, तर पूर्णत्वास नेले जाते. मोशेच्या नियमशास्त्रानुसार विधींची शुचिता राखण्यासाठी अशुद्धतेपासून दूर राहावे लागे; पण आता ख्रिस्त अशुद्ध ठरलेल्यांच्या जवळ येतो आणि त्यांना दैवी दया देतो. ही दयाच त्यांना पूर्णपणे सावरू शकते आणि पवित्र करू शकते.

येशूकडे आणि कृपेच्या नव्या नियमाकडे कसे यावे, याचा उत्तम आदर्श हा कुष्ठरोग झालेला मनुष्य आपल्यासमोर ठेवतो. तो बरे होण्याचा आग्रह धरत नाही, इतकेच नव्हे तर तसे स्पष्टपणे मागतही नाही. येशू कोण आहे आणि तो काय करू शकतो, यावरील आपली श्रद्धा तो साधेपणाने व्यक्त करतो: “प्रभू, तुझी इच्छा असेल, तर तू मला शुद्ध करू शकतोस.” येशूला “प्रभू” म्हणून संबोधताना तो त्याचा दैवी अधिकार मान्य करतो. येशू केवळ चमत्कार करणारा नाही, तर रोग, अशुद्धता आणि संपूर्ण सृष्टीवर त्याचे प्रभुत्व आहे, हे तो ओळखतो. शिवाय, तो येशूच्या सामर्थ्यावर केवळ भरवसा ठेवत नाही, तर त्याच्या दैवी इच्छेलाही शरण जातो. काय घडावे हे ठरवण्याचा आव न आणता तो स्वतःला पूर्णपणे प्रभूच्या दयेवर सोपवतो.

अनेकदा आपण आपल्या इच्छांची जणू एक यादी घेऊन देवाकडे जातो. त्याच्या इच्छेशी आपली इच्छा जुळवून घेण्याऐवजी, आपल्या इच्छा पूर्ण करून घेण्याचे साधन म्हणून प्रार्थनेकडे पाहतो. त्या कुष्ठरोग झालेल्या मनुष्याप्रमाणे आपणही आपल्या प्रार्थनेचे रूप बदलले पाहिजे: केवळ स्वतःभोवती फिरणाऱ्या विनंत्यांऐवजी ती आपली श्रद्धा आणि भरवसा व्यक्त करणारी असावी. प्रथम आपण देवाचे सार्वभौम प्रभुत्व मान्य करतो: तोच एकमेव सर्वसमर्थ प्रभू आहे, जो प्रत्येक जखम बरी करू शकतो आणि प्रत्येक पापाची क्षमा करू शकतो. मग आपण त्याच्या इच्छेला पूर्णपणे शरण जातो, कारण आपल्यासाठी काय उत्तम आहे हे त्याला माहीत आहे आणि तेच आपल्याला लाभावे अशी त्याची इच्छा आहे, असा आपल्याला भरवसा आहे. “प्रभू, तुझी इच्छा असेल तर…” किंवा “प्रभू, तुझ्या इच्छेप्रमाणे होऊ दे…” अशी प्रार्थना करणे किती सुंदर आहे! डोंगरावर येशूने नुकत्याच शिकवलेल्या “तुझी इच्छा पूर्ण होवो” या विनंतीचे प्रतिबिंब अशा प्रार्थनेत दिसते.

आज कुष्ठरोग झालेल्या त्या नम्र मनुष्याचे आणि त्याने घालून दिलेल्या परिपूर्ण प्रार्थनेच्या आदर्शाचे चिंतन करा. आपल्याला मदत करण्यासाठी देवाचे मन वळवण्याची गरज नाही; आपल्याला मदत मिळावी अशी आपली जितकी इच्छा आहे, त्याहून कितीतरी अधिक इच्छा त्याला आपल्याला मदत करण्याची आहे. पूर्वी कुष्ठरोगामुळे लोक वेगळे पडत, त्याप्रमाणे तुमच्या जीवनातील कोणत्या गोष्टी तुम्हाला देवापासून आणि त्याच्या ख्रिस्तसभेपासून दूर करतात, हे आठवा. तिथे तुम्हाला त्याच्या बरे करणाऱ्या कृपेची गरज आहे. नम्रतेने आणि भरवशाने आपल्या जखमा प्रभूच्या दयेसमोर ठेवा आणि त्या त्याच्यावर सोपवा. प्रार्थनेत आणि विशेषतः समेटाच्या संस्कारात त्याचा शोध घ्या. मग त्या मनुष्याप्रमाणे तुम्हालाही त्याचे शब्द ऐकू येतील: “माझी इच्छा आहे. शुद्ध हो.”

हे परिपूर्ण दयेच्या प्रभू, मी शुद्ध व्हावे अशी माझ्यापेक्षाही कितीतरी अधिक इच्छा तुला आहे, आणि मला शुद्ध करणे केवळ तुझ्याच सामर्थ्यात आहे. त्या कुष्ठरोग्याप्रमाणे मी श्रद्धेने कबूल करतो की तू नवा मोशे, परिपूर्ण नियमदाता आणि दैवी आरोग्यदाता आहेस. तू जे काही बोलतोस आणि करतोस ते सर्व पवित्र आहे. त्यातून माझ्या आत्म्याला नवजीवन मिळते आणि मला जीवनाकडे वाटचाल करता येते. माझ्या जखमा, माझी पापे आणि माझ्या दुर्बलतांसह मी स्वतःला पूर्णपणे तुला समर्पित करतो. हे प्रभू, माझ्या ठायी केवळ तुझीच इच्छा पूर्ण होवो, कारण तुझ्या स्पर्शाने मला आरोग्य आणि शांती लाभतात. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत होसेमारिया एस्क्रिवा, याजक – ऐच्छिक स्मृतिदिन
(विविध धर्मप्रांतसमूहांमध्ये)

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय