मराठी

प्रेम स्वीकारणे आणि व्यक्त करणे

28 जून 2026
सामान्य काळातील तेरावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने

छायाचित्र: PxHere, CC0

व्हिडिओ

येशू आपल्या प्रेषितांना म्हणाला: “जो माझ्यापेक्षा आपल्या वडिलांवर किंवा आईवर अधिक प्रेम करतो, तो मला योग्य नाही; आणि जो माझ्यापेक्षा आपल्या मुलावर किंवा मुलीवर अधिक प्रेम करतो, तो मला योग्य नाही. जो आपला क्रूस घेऊन माझ्यामागे येत नाही, तोही मला योग्य नाही.” मत्तय 10:37–38

एका शास्त्र्याने येशूकडे येऊन विचारले की सर्व आज्ञांमध्ये सर्वांत मोठी आज्ञा कोणती. येशूने उत्तर दिले: “‘तू आपला प्रभू परमेश्वर ह्याच्यावर संपूर्ण अंतःकरणाने, संपूर्ण जिवाने, संपूर्ण मनाने आणि सर्व शक्तीनिशी प्रेम कर.’ दुसरी आज्ञा ही आहे: ‘तू आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम कर.’ ह्यांपेक्षा मोठी दुसरी कोणतीही आज्ञा नाही” (मार्क 12:30–31).

आजचे शुभवर्तमान आपल्याला अशीच शिकवण देते: आपण देवावर सर्वांपेक्षा अधिक प्रेम केले पाहिजे—आई-वडिलांपेक्षा आणि मुलामुलींपेक्षाही अधिक. देवावरील प्रेम आणि कुटुंबावरील प्रेम यांची तुलना करताना येशू कौटुंबिक मायेचे महत्त्व कमी करत नाही; उलट, देवावर प्रथम प्रेम करणे हाच इतरांवर खरे प्रेम करण्याचा एकमेव मार्ग आहे, हे तो उलगडून दाखवतो.

संत थॉमस अक्विनास शिकवतात: “ख्रिस्ती प्रेमभावाने आपण देवावर सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक आणि इतर सर्वांच्या आधी प्रेम केले पाहिजे. कारण देव हा आनंदाचा स्रोत आहे म्हणून आपण त्याच्यावर प्रेम करतो, तर आपला शेजारी त्या आनंदात आपल्याबरोबर सहभागी आहे म्हणून आपण त्याच्यावर प्रेम करतो” (सुम्मा थिओलोजिए II-II, Q.26, A.2). दुसऱ्या शब्दांत, देवावर प्रथम प्रेम केले पाहिजे, कारण तोच परमसुखाचे—म्हणजे एकमेव खऱ्या आनंदाचे—अंतिम कारण आणि स्रोत आहे. आपल्या कुटुंबीयांवर आणि शेजाऱ्यांवर प्रेम करण्यास आपल्याला पाचारण केले आहे; पण ख्रिस्ती प्रेमभाव आपल्याला शिकवतो की देवाशी असलेले त्यांचे नाते लक्षात घेऊन आपण त्यांच्यावर प्रेम करावे, कारण आपल्याप्रमाणेच तेही दैवी आनंदाचे लाभार्थी आहेत.

हे शुभवर्तमान आचरणात आणणे कठीण वाटण्याचे एक कारण असे की आपल्या मनातील स्वाभाविक माया चांगली असली, तरी दैवी प्रेमाने तिचे रूपांतर होणे आवश्यक आहे. आई-वडिलांवर आणि मुलांवर प्रेम करणे स्वाभाविक आहे; देवानेच आपल्या ठायी ही माया ठेवली आहे. प्राणीसुद्धा उपजत प्रेरणेने आपल्या पिलांची काळजी घेतात. पण येशू आपल्याला त्याहून उंचावलेल्या प्रेमाकडे बोलावतो: केवळ भावनिक जिव्हाळा किंवा कर्तव्य यांपलीकडे जाणाऱ्या आणि दैवी प्रेमाने परिपूर्ण होणाऱ्या प्रेमाकडे. त्याची शिकवण स्वाभाविक प्रेम नाकारत नाही; उलट, ती ते शुद्ध करते, उन्नत करते आणि सर्वोच्च कल्याणाकडे—स्वतः देवाकडे—वळवते.

“वडिलांवर किंवा आईवर” अथवा “मुलावर किंवा मुलीवर” आपल्यापेक्षा अधिक प्रेम करण्याविषयी बोलताना येशू आपल्या मनात कधीकधी उद्भवणाऱ्या भावनिक संघर्षाकडे लक्ष वेधतो. आध्यात्मिक प्रेमाने स्वाभाविक मायेचे रूपांतर झाले नाही, तर आपण दुसऱ्यावर केलेल्या प्रेमाने भल्यापेक्षा हानीच अधिक होऊ शकते. माया योग्य दिशेने नसेल, तर सर्वोच्च कल्याण असलेल्या देवाची जागा भावनिक जिव्हाळा आणि माणसांकडून मिळणारा दिलासा यांसारख्या दुय्यम गोष्टी घेतात. खरा धोका तेव्हा उद्भवतो, जेव्हा आपल्या प्रिय व्यक्ती देवाच्या इच्छेपासून दूर जातात आणि आपण चुकीच्या मायेपोटी त्यांच्या चुकीला दुजोरा देतो. अशा रीतीने खऱ्या परमसुखाला मुकलेल्या अवस्थेतच त्यांना आपण अधिक घट्ट रोवतो.

खऱ्या प्रेमाचा पाया हा आहे: आपल्यासाठी आणि आपल्या प्रियजनांसाठी देव हाच परिपूर्ण आनंदाचा एकमेव स्रोत आहे. देवावरील आपली श्रद्धा इतरांवर प्रेम करण्याची आपली रीत बदलते. मग आपण केवळ त्यांचे ऐहिक सुख किंवा मनःस्वास्थ्य साधण्यापुरते थांबत नाही; उलट, आपण त्यांना शाश्वत कल्याणाकडे, म्हणजेच स्वतः देवाकडे, वळवतो. कारण मनातील प्रत्येक आस तोच पूर्ण करू शकतो.

आपण देवावर प्रथम प्रेम करतो तेव्हा आपली सर्व नाती शुद्ध होतात. मग आपण इतरांवर केवळ मानवी मायेने नव्हे, तर देवाच्याच प्रेमाने प्रेम करतो आणि त्यांचे अंतिम कल्याण, म्हणजे देवामधील शाश्वत जीवन, साधावे अशी इच्छा बाळगतो. हे शुद्ध झालेले प्रेम मानवी माया नाकारत नाही; उलट, ते तिला उन्नत करते आणि योग्य दिशा देते. त्यामुळे आपले प्रेम केवळ भावनेपुरते मर्यादित राहत नाही, तर दैवी प्रेमामुळे खरे परिवर्तन घडवते.

आज आपल्या सर्वांत जवळच्या व्यक्तींविषयी चिंतन करा. त्यांच्यावर सर्वोच्च प्रकारचे प्रेम करण्यास देव तुम्हाला बोलावत आहे. तुमच्या मायेचे प्राधान्यक्रम योग्य आहेत का? की देव तुमच्या अंतःकरणात रुजवू इच्छित असलेल्या प्रेमभावाच्या आड तुमची माया कधीकधी येते? तसे असेल, तर आपले अंतःकरण देवाकडे वळवा. सर्वांपेक्षा त्याच्यावर अधिक प्रेम करण्याचा प्रयत्न करा. तुमचे सर्वांत उत्कट प्रेम आणि ओढ त्याच्यासाठी असू द्या. तुम्ही देवाला पहिले स्थान दिले, तर त्याचे प्रेम तुमचे अंतरंग बदलून टाकेल. मग तुम्ही इतरांवर केवळ स्वाभाविक मायेने नव्हे, तर स्वतः ख्रिस्ताच्या प्रेमाने प्रेम करू शकाल आणि त्यांच्याशी असे वागाल की त्यांनाही ख्रिस्ताशी एकरूप होण्याच्या शाश्वत आनंदाकडे वाटचाल करता येईल.

हे परिपूर्ण प्रेमाच्या प्रभू, तुझे प्रेम निर्मळ, पवित्र आणि आकलनापलीकडचे आहे. ते इतके विशाल आणि सर्वांना सामावून घेणारे आहे की मला त्याची खोली कधीच उमगणार नाही. हे प्रभू, मला या प्रेमात सामावून घे, म्हणजे मी सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक प्रेम तुझ्यावर करीन. या प्रेमातून तुझ्या पवित्र हृदयातील प्रेम माझ्याद्वारे इतरांपर्यंत वाहू दे, म्हणजे त्यांच्यावर प्रेम करताना मी तुझ्यावरच प्रेम करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत इरेनेयस, बिशप आणि रक्तसाक्षी
यंदा हा दिवस रविवारी येत असल्याने उपासनेत संतांचे स्मरण साजरे केले जात नाही

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय