मराठी

सूडाचे वादळ नाकारणे

30 जून 2026
सामान्य काळातील तेराव्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची धर्मग्रंथवाचने

रोमच्या ख्रिस्तसभेचे पहिले शहीद—ऐच्छिक स्मरणदिन

एर्न्स्ट गेओर्ग बार्ट्श, CC BY-SA 3.0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत

व्हिडिओ

येशू नावेत चढला तेव्हा त्याचे शिष्यही त्याच्यामागून नावेत चढले. अचानक समुद्रावर भयंकर वादळ उठले. लाटा नावेत शिरू लागल्या, पण येशू झोपला होता. शिष्यांनी त्याच्याजवळ येऊन त्याला जागे केले आणि म्हटले, “प्रभू, आम्हाला वाचव! आम्ही बुडत आहोत!” तो त्यांना म्हणाला, “अहो अल्पविश्वासी लोकांनो, तुम्ही इतके का घाबरता?” मग त्याने उठून वाऱ्यांना व समुद्राला दटावले आणि सर्वत्र अगदी शांत झाले. मत्तय 8:23–26

येशूची शिकवण आणि कृती यांचा शब्दशः अर्थ आपण समजून घेतला पाहिजे. पण आरंभीचे ख्रिस्तसभापिते त्यांतील अधिक खोल, प्रतीकात्मक अर्थाकडेही आपले लक्ष वेधतात. यालाच पवित्र शास्त्राचा आध्यात्मिक अर्थ म्हणतात. शुभवर्तमाने ही देवाचे प्रेरित वचन आहेत; त्यांतील अर्थाला आणि ज्ञानाला सीमा नाही. येशूच्या शब्दांतून आणि कृतींतून मिळणारा संदेश आपल्या जीवनाच्या कोणत्याही अंगाला लागू होतो आणि आपल्याला भेडसावणाऱ्या कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर त्यात मिळू शकते.

असाच एक प्रश्न म्हणजे जीवनातल्या वादळांना आपण कसे सामोरे जातो? आजारपण, छळ किंवा अनपेक्षित संकटे यांमुळे काही वादळे बाहेरून आपल्यावर येतात. वादळ उठले की आपण अनेकदा घाबरतो आणि चिंतेत पडतो. पण वादळ आपणच ओढवून घेतले असेल, उदाहरणार्थ आपल्या पापामुळे, तर ती कसोटी अनेकदा अधिक कठीण असते. भीती आणि चिंता हे जीवनातल्या वादळांचे नेहमीचे दुष्परिणाम असले, तरी त्यांतून आणखी एक, अधिक घातक परिणाम उद्भवू शकतो: सूडाकडे नेणारा राग.

या उताऱ्यावर प्रवचन देताना संत ऑगस्टीन असे सांगतात: “तुम्ही अपमानाचे शब्द ऐकले—तो वारा आहे; तुम्हाला राग आला—ती लाट आहे. वारा वाहू लागला आणि लाटा उसळल्या की नाव धोक्यात येते. तसेच, अपमानामुळे तुमचे हृदय अस्वस्थ झाले की तुमचा आत्माही हेलकावे खातो आणि धोक्यात येतो” (नव्या करारावरील प्रवचन 63, 2).

आपण दररोज पापी माणसांमध्ये वावरतो, त्यांच्याशी व्यवहार करतो. त्यामुळे कधी ना कधी अपमानाचा ‘वारा’ आपल्याला लागणारच, आणि त्यातून संतापाची ‘लाट’ उसळू शकते. असे घडते तेव्हा प्रश्न असा आहे: या रागाचे मी काय करणार? अपमानाने राग भडकतो आणि त्यातून खरा आध्यात्मिक धोका निर्माण होतो, असा इशारा संत ऑगस्टीन देतात. ते पुढे म्हणतात, “अपमानाचे शब्द ऐकून तुम्हाला सूड घ्यावासा वाटला, तर तुमच्या आतले वादळ वाढते. आणि पाहा, तुम्ही सूड घेतलात तर तुम्हाला वाटेल की तुम्ही जिंकलात; पण दुसऱ्याच्या हानीत आनंद मानताना तुमची स्वतःचीच नाव बुडालेली असते.”

आपण सगळ्यांनीच कधी ना कधी सूड घेण्याच्या नादात आपल्या मनातले वादळ वाढू दिले आहे. त्यातून शेवटी आपलेच अधःपतन होते. रागाच्या भरात आपण अविचारी वाद घालू लागतो, इतरांबद्दल निकाल देऊ लागतो, त्यांचा धिक्कार करतो किंवा अबोला धरण्यासारख्या अप्रत्यक्ष मार्गांनी त्यांना दुखावतो, तेव्हा आपली ‘नाव’ बुडू लागते.

वारा आणि लाटांच्या तडाख्याने प्रेषित घाबरून गेले. तसाच रागही आपल्याला झोडपतो, सूडाकडे ढकलतो आणि परिस्थिती आणखी बिघडवतो. अशा वेळी एकच उपाय आहे: प्रेषितांबरोबर धावा करणे, “प्रभू, आम्हाला वाचव! आम्ही बुडत आहोत!”

संकटाचे रूपांतर वादळात होत असताना ही प्रार्थना किती समर्पक आहे! देवाचा पुत्र त्यांच्याबरोबर होता. तो झोपला होता, पण त्यांच्या हाकेची वाट पाहत होता. प्रेषितांनी त्याच्या उपस्थितीकडे दुर्लक्ष केले असते, तर वादळ चालूच राहिले असते आणि कदाचित त्यांची नाव बुडाली असती. पण परिस्थिती हाताबाहेर जात आहे हे पाहून त्यांनी त्याचा धावा केला.

येशू जागा झाला तेव्हा त्याने प्रथम त्यांना सौम्यपणे फटकारले, “अहो अल्पविश्वासी लोकांनो, तुम्ही इतके का घाबरता?” राग आणि सूड यांना वादळाची जी उपमा आपण दिली, तिच्या संदर्भात आपला प्रभू जणू आपल्याला विचारतो, “रागाला तुमच्यावर ताबा मिळवू का दिलात? त्याचे वादळ होईपर्यंत तो का वाढू दिलात?” आपल्या पापामुळे उठलेले वादळ येशू आपल्या दयेने शांत करू शकतो. पण आपला विश्वास खोल आणि दृढ असेल, तर झालेल्या अपमानाची सल मनात रुजण्याआधीच आपण क्षमा करू शकतो. त्यामुळे त्यातून राग आणि सूड वाढत नाहीत.

रागाकडे ओढणारा पहिला ‘वारा’ कोणता आहे, यावर आज चिंतन करा. क्षमा करण्याचा निर्णय घ्या आणि अपमानाला दयेने उत्तर द्या. तुमच्या हृदयात वादळ आधीच उठत असेल, तर प्रेषितांप्रमाणे येशूचा धावा करा. कधीकधी आपला प्रभू झोपला आहे असे वाटले, तरी तो सदैव तुमच्याबरोबर आहे. भीती आणि राग डोके वर काढू लागताच त्यांना नकार द्या. तरीही ते मनात उठले, तर विश्वासाने त्याला हाक मारा, “प्रभू, मला वाचव! मी बुडत आहे!” तो वादळ शांत करील.

हे माझ्या निद्रिस्त प्रभू, तू सदैव माझ्यासोबत आहेस आणि मला श्रद्धा ठेवण्यास व तुझ्या वचनाचे पालन करण्यास बोलावतोस, हे मला ठाऊक आहे. मोहाच्या क्षणी मला बळ दे, जेणेकरून मी विश्वासू राहीन आणि सूड घेण्याऐवजी दया दाखवीन. माझ्या पापामुळे वादळे उठतात तेव्हा, प्रभू, मला क्षमा कर, माझ्या अंतःकरणातील वादळ शांत कर आणि माझ्या श्रद्धेच्या अभावामुळे झालेल्या जखमा भरून काढ. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – रोमच्या ख्रिस्तसभेचे पहिले हुतात्मे

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय