मराठी

सत्याची आणि शांतीची तलवार

13 जुलै 2026
सामान्य काळातील पंधराव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

संत हेन्री — ऐच्छिक स्मृतिदिन

प्रेषितांना उपदेश, चित्रकार: जेम्स टिसो

व्हिडिओ

येशू आपल्या प्रेषितांना म्हणाला: “मी पृथ्वीवर शांती आणण्यासाठी आलो आहे, असे समजू नका. मी शांती नव्हे, तर तलवार आणण्यासाठी आलो आहे. कारण मी मुलाला त्याच्या वडिलांविरुद्ध, मुलीला तिच्या आईविरुद्ध आणि सुनेला तिच्या सासूविरुद्ध उभे करण्यासाठी आलो आहे; आणि माणसाचे शत्रू त्याच्याच घरातील लोक असतील.” मत्तय 10:34–36

पहिल्यांदा ऐकताना या शुभवर्तमानात काहीतरी चूक असावी असे वाटते. येशू खरोखर असे म्हणाला का? होय, तो नक्कीच असे म्हणाला. हा उतारा समजून घेण्यासाठी ख्रिस्ताच्या कार्याची स्पष्ट आणि सखोल जाणीव असणे आवश्यक आहे. तो खरी आणि टिकणारी शांती आणण्यासाठी आला. संपूर्ण सत्याशी निष्ठावान राहिल्याने आणि देवाच्या कृपेला पूर्णपणे सहकार्य केल्यानेच ही शांती लाभते.

लक्षात घ्या की येशूने ही शिकवण जमावाला नव्हे, तर बारा प्रेषितांना दिली. जमावाशी बोलताना येशू अनेकदा दृष्टांत सांगत असे. लोकांना हळूहळू उमगतील अशी सत्ये तो प्रेमाने सांगत असे आणि त्याद्वारे त्यांचे आध्यात्मिक पोषण करत असे. पण बारा प्रेषितांशी तो अधिकाधिक स्पष्टपणे आणि सखोलपणे बोलत असे. आजचे शुभवर्तमान हे त्याचेच एक उदाहरण आहे.

हा उतारा येशूच्या एका उपदेशातून घेतला आहे, ज्याला कधी कधी ‘प्रेषणविषयक उपदेश’ असे म्हणतात. आपल्या प्रेषितांच्या कार्यामुळे जी उलथापालथ होणार होती, तिच्यासाठी येशू या उपदेशात त्यांना तयार करतो. सुरुवातीला ते दोघादोघांनी इस्राएलच्या नगरांत जातील आणि नंतर, येशूच्या स्वर्गारोहणानंतर, त्यांना पृथ्वीच्या टोकापर्यंत पाठवले जाईल. शांतीच्या राजकुमाराच्या मुखातून आलेले हे शब्द सुरुवातीला धक्कादायक, अगदी विरोधाभासीही वाटतात. पण त्यांचा अर्थ उमगला की, हे शुभवर्तमान आपल्याला ज्या ‘कणखर प्रेमाचे’ आचरण करण्यास प्रोत्साहन देते आणि ज्याची आपल्याकडून अपेक्षा करते, ते प्रेम आपल्याला समजते.

आपल्या सर्वांनाच शांती हवी असते, विशेषतः आपल्या कुटुंबांत आणि समाजात. पण शांतीला अनेक पैलू आहेत आणि तिचे वेगवेगळे अर्थ असू शकतात. वरवर पाहता, शांती म्हणजे केवळ संघर्ष नसणे. अशा शांततेलाही महत्त्व आहे, पण येशू त्याहून कितीतरी श्रेष्ठ आणि अधिक टिकणारी शांती देण्यासाठी आला: ‘शालोम’ची शांती.

‘शालोम’ या ‘शांती’साठी वापरल्या जाणाऱ्या हिब्रू शब्दाचा अर्थ केवळ कलह नसणे एवढाच नाही. देवाशी योग्य नाते असण्यातून लाभणारा सुसंवाद, न्याय आणि आशीर्वाद यांची परिपूर्णता त्यात सामावलेली आहे. ही शांती सत्यात आणि देवाशी असलेल्या एकात्मतेत रुजलेली आहे. विडंबन असे की, खरी शांती फूट पडण्यास कारणीभूत ठरू शकते, विशेषतः जेव्हा शुभवर्तमान लोकांना अशा पापांचा आणि असत्यांचा सामना करायला लावते, जी सोडण्यास ते तयार नसतात. आपला प्रभू आणतो ती ‘तलवार’ नाश करण्यासाठी नव्हे, तर शुद्ध करण्यासाठी आहे. ‘शालोम’ची शांती रुजावी म्हणून ती असत्य छाटून टाकते.

ख्रिस्त ज्या तलवारीचे आश्वासन देतो, ती म्हणजे सत्य: देवाचे जिवंत आणि क्रियाशील वचन, जे “कोणत्याही दुधारी तलवारीपेक्षा अधिक धारदार” आहे (इब्री लोकांस 4:12). ते फसवणुकीचे आवरण चिरते, हृदय भेदते आणि आपल्याला निवड करायला लावते—देवाकडे वळायचे की त्याच्यापासून दूर जायचे, याचा ठाम निर्णय घ्यायला लावते. देव ती तलवार आपल्यापैकी प्रत्येकाकडे रोखतो आणि आपल्याद्वारे ती इतरांकडेही वळवतो. शुभवर्तमान कौटुंबिक नात्यांचीही परीक्षा घेईल आणि त्यांना शुद्ध करील. या शुद्धीकरणामुळे कधी कधी उघड फूट पडते. पण देवाच्या सत्यात अधिक सखोल आणि टिकाऊ एकता निर्माण होण्यासाठी अनेकदा अशी फूट आवश्यक ठरते.

तुम्हाला काय अधिक प्रिय आहे? कोणतीही किंमत मोजून केवळ संघर्ष टाळणे, की दैवी सत्यात इतकी खोलवर रुजलेली शांती, जी प्रेमाची नाती शुद्ध केल्यावर त्यांतील जखमा भरून काढते, माणसांना पुन्हा जोडते आणि ती नाती बळकट करते? पहिला मार्ग नक्कीच सोपा आहे. राग, कठोर न्याय किंवा उद्धटपणा यांमुळे दुसऱ्या व्यक्तीविरुद्ध पाप होणार असेल, तर संघर्ष टाळणे चांगले आहे. पण देवाच्या तारणदायी वचनाच्या सामर्थ्याने व्यक्त होणाऱ्या, शुद्ध करणाऱ्या प्रेमातून संघर्ष उद्भवतो, तेव्हा तो प्रेमाची कृती ठरतो. केवळ फूट पाडणे हा त्याचा हेतू नसतो. जे क्षणभंगुर आहे ते जपण्याऐवजी, हृदयाला स्पर्श करून मनपरिवर्तन घडवणे आणि सत्याकडे नेणे हा त्याचा हेतू असतो.

आज तुम्ही स्वतःच्या जीवनात कोणत्या प्रकारची शांती शोधता, यावर चिंतन करा. जीवनाच्या काही बाबतींत तुम्ही सत्याऐवजी सोयीस्कर मार्ग स्वीकारला आहे का? तणाव निर्माण होईल या भीतीने तुम्ही आवश्यक आध्यात्मिक संघर्ष टाळला आहे का, जरी त्यातून वाढ किंवा सलोखा शक्य झाला असता? देवाच्या वचनाच्या ‘तलवारीचे’ स्वागत करण्याचे धैर्य मिळावे म्हणून प्रार्थना करा. ही तलवार फूट पाडण्यासाठी नव्हे, तर शुद्ध करण्यासाठी आहे, जेणेकरून ‘शालोम’ची शांती तुमच्या हृदयात, तुमच्या नात्यांत आणि तुम्हाला सोपवलेल्या कार्यात अधिक खोलवर रुजेल.

हे खऱ्या शांतीच्या राजकुमारा, तू जगाला वरवरची शांती देण्यासाठी आला नाहीस. खरी एकता लाभावी म्हणून शुद्ध करणारी आणि जखमा भरून काढणारी सत्याची तलवार, म्हणजेच तुझे वचन, घेऊन तू आलास. हे प्रभू, तुझ्या वचनाने माझे हृदय भेद. जे काही मला तुझ्यापासून दूर करते, त्या सर्वांपासून मला शुद्ध कर. ज्या लोकांकडे मला पाठवले जाते, त्यांच्यापर्यंत तुझे शुद्ध करणारे सत्य पोहोचवण्यासाठी मला तुझे साधन बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत हेन्री

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय