मराठी

खरे मोठेपण

22 ऑगस्ट 2026

धन्य कुमारी मरियेच्या राणीपदाचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील विसाव्या आठवड्याच्या शनिवारची वाचने

डोंगरावरील प्रवचन, ऑगस्ट स्टालिन्स आणि अल्फोन्स यान्सेन्स यांची कलाकृती

व्हिडिओ

येशू लोकसमुदायाला व आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “शास्त्री आणि परुशी मोशेच्या आसनावर बसले आहेत. म्हणून ते तुम्हाला जे काही सांगतात ते सर्व करा व पाळा; पण त्यांच्या वागणुकीचे अनुकरण करू नका. कारण ते उपदेश करतात, पण स्वतः त्याप्रमाणे वागत नाहीत…” मत्तय 23:1–3

देवाच्या दृष्टीने खरोखर महान असणे म्हणजे काय? प्रसिद्धी, यश आणि मानमरातब यांना महत्त्व देणाऱ्या जगापुढे येशू एक अगदी वेगळी दृष्टी ठेवतो: ती दीनांना उंचावते आणि गर्विष्ठांना नमवते.

आजच्या शुभवर्तमानातील प्रसंग येशूच्या पृथ्वीवरील जीवनाच्या शेवटच्या आठवड्यात घडतो. त्या वेळी तो मंदिरात पास्का सणाच्या उत्सवात सहभागी होत होता. त्या संपूर्ण आठवड्यात, देवाच्या लोकांना मार्गदर्शन करण्याची जबाबदारी ज्यांच्यावर सोपवली होती, त्याच धार्मिक नेत्यांकडून येशूला सतत विरोध आणि मत्सराला सामोरे जावे लागले. हे नेते आपली पवित्र कर्तव्ये पार पाडण्यात गंभीरपणे कमी पडले, तरी येशू कटुतेपोटी त्यांना दोष देत नाही. दैवी प्रेमाने आणि त्यांचे मनपरिवर्तन व्हावे या इच्छेने तो त्यांना फटकारतो. विशेष म्हणजे, तो त्यांच्याशी थेट बोलत नाही; तर लोकसमुदायाशी आणि आपल्या शिष्यांशी त्यांच्याविषयी बोलतो. अशा रीतीने त्यांची चूक सर्वांसमोर दाखवून तो त्यांना नमवतो. यातून येशू स्पष्ट करतो की त्याचे शब्द केवळ त्या काळातील नेत्यांवरील टीका नाहीत. ती प्रत्येक पिढीसाठी चिरंतन शिकवण आहे; ती ख्रिस्तसभेला आणि पवित्रतेसाठी झटणाऱ्या प्रत्येक जिवाला सदैव मार्गदर्शन करते.

शास्त्री आणि परुशी यांना विधिसंगत अधिकार होता. “मोशेच्या आसनावर” बसलेले असल्याने ते नियमशास्त्राचे अधिकृत अर्थ लावणारे होते. येशू त्या पदाचा निषेध करत नाही; तो केवळ त्या पदावर असलेल्यांच्या भ्रष्ट आचरणाचा निषेध करतो. नेत्यांचे स्वतःचे आचरण कमी पडत असले, तरी देवाच्या नियमाशी सुसंगत असलेली शिकवण पाळावी, असे विश्वासूंना सांगितले आहे. यावरून आपल्याला आठवण होते की आज “पेत्राच्या आसनाकडे” सोपवलेल्या ख्रिस्तसभेच्या संस्कारांचे व शिकवणीचे सामर्थ्य सेवा करणाऱ्या व्यक्तीच्या वैयक्तिक पवित्रतेवर नव्हे, तर त्या पदाला लाभलेल्या दैवी अधिकारावर अवलंबून असते.

येशू शास्त्री आणि परुशी यांच्या ढोंगीपणाचा निषेध करतो. ते लोकांवर जड ओझी लादतात, पण ती वाहण्यास मदत करत नाहीत. त्यांचे धर्मपालन केवळ बाह्य स्वरूपाचे आहे; ते प्रेमाने प्रज्वलित झालेल्या अंतःकरणातून येत नाही. ते पदव्या आणि प्रतिष्ठा मिळवू पाहतात—नम्रता न ठेवता मान मिळवू पाहतात—आणि असे करताना, ज्या नियमशास्त्राचे समर्थन करण्याचा ते दावा करतात, त्याचाच विपर्यास करतात.

या वरवरच्या धार्मिकतेच्या विरुद्ध येशू खरी पवित्रता आपल्यासमोर ठेवतो. बाह्य दिखाव्याऐवजी अंतःकरणाचे परिवर्तन व्हावे, असे तो आवाहन करतो. या संदेशात संदेष्ट्यांच्या शब्दांचा प्रतिध्वनी ऐकू येतो. तो ख्रिस्तसभेच्या जीवनात, विशेषतः संतांच्या तेजस्वी साक्षीतून, पुन्हा पुन्हा निनादतो. खऱ्या शिष्यत्वाच्या वाटेची ओळख दिखावा किंवा प्रतिष्ठा नव्हे, तर नम्रता आणि प्रामाणिकपणा आहे, याची आपल्याला वेळोवेळी आठवण करून दिली जाते.

येशूचे फटकारणे कठोर असले, तरी त्याच्या संदेशाच्या केंद्रस्थानी प्रेम आहे. सेवा, स्वतःचा विसर आणि नम्रता यांत रुजलेले अधिक उदात्त मोठेपण शोधण्यास तो आपल्यापैकी प्रत्येकाला बोलावतो. “तुमच्यात जो सर्वांत मोठा आहे, त्याने तुमचा सेवक व्हावे. जो स्वतःला उंचावतो त्याला नमवले जाईल; पण जो स्वतःला नमवतो त्याला उंचावले जाईल” (मत्तय 23:11–12). या शब्दांत येशू देवाच्या राज्यातील विरोधाभास उलगडतो: नम्रतेने खाली उतरणे म्हणजे गौरवात उंचावले जाणे.

आपण मोशेच्या किंवा पेत्राच्या आसनावर बसलेलो नसलो, तरी शास्त्री आणि परुशी यांच्या पापांचे प्रतिबिंब अनेकदा आपल्या अंतःकरणातही दिसते. त्यांचा ढोंगीपणा उघड दिसत होता—भक्तीचा दिखावा, पदव्यांची हाव आणि इतरांवर दयामाया न दाखवता ओझी लादणे. त्यांच्यासारखा अधिकार किंवा प्रतिष्ठा आपल्याकडे नसली, तरी आपल्या मनात ‘इच्छांमधला ढोंगीपणा’ असू शकतो. लोकांनी आपली दखल घ्यावी अशी आपल्याला आस असते, आपला प्रभाव वाढावा अशी हाव असते, किंवा पवित्र होण्यापेक्षा इतरांची वाहवा मिळावी अशी इच्छा आपण मनोमन बाळगतो. या लपलेल्या इच्छा कधी कृतीत उतरल्या नाहीत, तरी त्या आपल्या मनाची अशी वृत्ती उघड करतात, जिच्यात येशूने निषेध केलेला गर्व दिसून येतो.

आज आपल्या अंतःकरणातील अशा इच्छांवर चिंतन करा, ज्या नम्रतेने सेवा करण्याकडे नेण्याऐवजी स्वार्थ साधण्याकडे किंवा स्वतःचे मोठेपण वाढवण्याकडे नेतात. खरे प्रेम नेहमी प्रथम दुसऱ्याचे भले पाहते. आणि यातच एक विरोधाभास आहे: स्वतःचा विसर पाडणाऱ्या याच प्रेमामुळे आपण उंचावले जातो—आपल्या धडपडीने नव्हे, तर देवाच्या कृपेने. स्वतःला नमवा, आणि देव तुम्हाला उंचावील. स्वतःला उंचावा, आणि स्वतःला दिलेले मोठेपण हेच तुमचे एकमेव बक्षीस असेल.

हे परिपूर्ण नम्रतेच्या प्रभू, तू देवाचा पुत्र आणि परमपवित्र त्र्यैक्यातील दुसरी दैवी व्यक्ती असूनही स्वतःला कधीच उंचावले नाहीस. तुझ्या नम्रतेचे अनुकरण करायला आणि त्या नम्रतेत सहभागी व्हायला मला शिकव. तुझ्या क्रुसावर मलाही उंचावले जाऊ देण्यास आणि तुझ्यासाठी व इतरांसाठी त्यागमय जीवन जगण्यास मला शिकव. त्या नम्र, निःस्वार्थ आणि त्यागमय प्रेमात जगताना, एके दिवशी मलाही तुझ्या गौरवात सहभागी होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट

आजचे संत – धन्य कुमारी मरियेचे राणीपद—स्मरण

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय