30 ऑगस्ट 2026
सामान्य काळातील बाविसावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने
विल्फ्रेडोर, CC0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत
व्हिडिओ
“सैताना, माझ्या मागे हो! तू माझ्या मार्गात अडथळा आहेस. तुझे विचार देवासारखे नाहीत, तर माणसांसारखे आहेत.” मत्तय 16:23
हा प्रसंग बहुधा कैसरिया फिलिप्पी येथे किंवा त्याच्या आसपास घडला. त्या परराष्ट्रीय प्रदेशात मूर्तिपूजा खोलवर रुजली होती. तेथे एका गुहेच्या तोंडाशी येशूने नुकतेच आपल्या शिष्यांना विचारले होते. त्या गुहेचा संबंध फार पूर्वीपासून अधोलोकाच्या प्रवेशाशी जोडला जात असे; काही मूर्तिपूजक तर तिलाच मृत्युलोकाचे द्वार मानत. येशूने विचारले, “मनुष्यपुत्र कोण आहे असे लोक म्हणतात?” मग त्याने अधिक थेट विचारले, “पण तुम्ही मला कोण म्हणता?” (पाहा मत्तय 16:13–15). बारा शिष्यांच्या वतीने पेत्राने ठामपणे आणि धैर्याने जाहीर केले, “तू ख्रिस्त, जिवंत देवाचा पुत्र आहेस” (मत्तय 16:16). त्यावर येशूने त्याला “पेत्र” म्हटले. याच खडकावर आपण आपली धर्मसभा उभारू आणि “नरकाची द्वारे तिच्यावर विजय मिळवू शकणार नाहीत,” असे त्याने आश्वासन दिले.
काही क्षणांतच येशू त्याला अशा कठोर शब्दांत फटकारतो की शुभवर्तमानांत नोंदलेल्या सर्वांत कठोर फटकारण्यांपैकी ही एक ठरते: “सैताना, माझ्या मागे हो!” ज्या पेत्राने नुकतेच दैवी सत्य व्यक्त केले होते, त्याच्याच बोलण्यातून आता मानवी भीती आणि अदूरदृष्टी दिसून येतात. दुःख सहन करण्यापासून आणि मृत्यूला सामोरे जाण्यापासून येशूला परावृत्त करण्याच्या प्रयत्नात पेत्र नकळत ख्रिस्ताच्या कार्यालाच विरोध करतो. ही वृत्ती म्हणजे केवळ चूक नव्हे, तर सैतानाचा मोह आहे, असे येशू दाखवून देतो. वाळवंटात येशूला ज्या मोहाला सामोरे जावे लागले, त्याचीच येथे पुन्हा झलक दिसते: सांसारिक वैभवाचे आमिष दाखवून सैतानाने त्याला क्रुसाच्या मार्गापासून दूर नेण्याचा प्रयत्न केला होता.
केवढा ठळक विरोधाभास! जो पेत्र श्रद्धेचा खडक होता, तोच आता प्रभूच्या मार्गात अडथळा बनतो. पण येशूने त्याला इतक्या कठोरपणे का फटकारले?
कारण येथे शाश्वत जीवनाचा प्रश्न होता. क्रूस टाळण्याचा पर्याय नाही. तो तारणाचे साधन आहे—केवळ येशूसाठीच नव्हे, तर त्याच्या मागे चालणाऱ्या सर्वांसाठी. हेतू चांगला असला तरी याच्या उलट विचार करणे म्हणजे दैवी ज्ञानापेक्षा मानवी सुखसोयींना प्राधान्य देणे. दुःख टाळण्याची स्वाभाविक इच्छा पेत्राच्या आक्षेपातून दिसते. पण येशू त्या वृत्तीचे खरे स्वरूप उघड करतो: पित्याची इच्छा पूर्ण करण्याच्या मार्गात ती ठेच लावणारा धोंडा आहे.
शुभवर्तमानातील या नाट्यमय प्रसंगाची नोंद एका कारणासाठी केली आहे. पेत्राला “सैतान” असे संबोधून येशूने त्याला आणि आपल्यालाही सावध केले: क्रुसाचा मार्ग नाकारण्याचा धोका खरा आहे आणि तो नेहमीच असतो. पेत्राप्रमाणे आपणही मनाला हवे तेच खरे मानण्याच्या आणि चुकीच्या दिशेने जाणाऱ्या करुणेच्या सापळ्यात सहज अडकू शकतो. स्वतःबद्दल किंवा आपल्या जवळच्या व्यक्तींबद्दल आपण म्हणतो, “प्रभू, देव न करो! असे कधीही घडू नये…” याचा खरा अर्थ असा: “प्रभू, माझ्यावर किंवा माझ्या प्रिय व्यक्तींपैकी कोणावरही दुःख सहन करण्याची वेळ कधीच येऊ देऊ नकोस!” पण अशा प्रार्थनेमागचा हेतू चांगला असला, तरी ती चुकीची आहे. हे आपल्याला नीट समजावे, अशी येशूची इच्छा आहे.
पेत्र अस्वस्थ झाला, कारण “येशू आपल्या शिष्यांना सांगू लागला की त्याला यरुशलेमला जावे लागेल, तेथे वडीलधारी लोक, मुख्य याजक आणि शास्त्री यांच्याकडून पुष्कळ दुःख सहन करावे लागेल, त्याला मारले जाईल आणि तिसऱ्या दिवशी त्याला पुन्हा उठवले जाईल.” पण आपल्या दुःखाविषयी येशूने जे काही उघड केले, ते चांगले होते—फार चांगले होते. इतरांच्या पापांमुळे त्याच्यावर हे दुःख लादले गेले, तरी त्याने ते स्वेच्छेने आणि प्रेमाने स्वीकारले. जगाने आजवर पाहिलेली ही प्रेमाची सर्वांत महान कृती होती. हे सत्य पेत्राला दिसत नव्हते. येशूने दुःखाचा त्यागपूर्वक स्वीकार केल्याने जे दैवी कल्याण घडणार होते, ते पाहण्याइतकी त्याची दृष्टी अजून दुःखाच्या भयावहतेपलीकडे पोहोचली नव्हती.
आज पेत्राच्या आणि येशूच्या शब्दांवर चिंतन करा: “प्रभू, देव न करो!” आणि “सैताना, माझ्या मागे हो!” या संवादातून येशू आपल्यापैकी प्रत्येकालाही सांगतो, “क्रुसापासून कधीही पळू नका!” दुःख अन्यायाने वाट्याला आले तरी ते निःस्वार्थपणे आणि त्यागभावनेने स्वीकारण्यापासून आपण कधीही मागे हटू नये. स्वेच्छेने स्वीकारलेले प्रत्येक दुःख देव आपल्या शाश्वत गौरवाचे आणि आपल्याला पवित्र करण्याचे साधन बनवू शकतो आणि तसे तो करील. आपल्या प्रभूबरोबर त्या दुष्टाची खोटी सहानुभूती नाकारा. दुःखाला काहीच अर्थ नाही, हे असत्य नाकारा. त्याऐवजी ख्रिस्ताबरोबर प्रेमाने आपले जीवन अर्पण करण्याचे निवडा. असे केल्याने तुम्ही त्याच्याबरोबर पुन्हा उठाल आणि प्रत्येक पापावर व सैतानाच्या प्रत्येक असत्यावर विजय मिळवाल. या जीवनातील दुःखेही स्वेच्छेने आणि निष्ठेने स्वीकारून तुम्ही त्यांच्यावर मात कराल.
हे माझ्या करुणामय प्रभू, तू पेत्राला थेट, प्रभावी आणि प्रेमळ शब्दांत ठामपणे फटकारलेस. खोटा दिलासा देण्याऐवजी किंवा दिशाभूल करणारी सहानुभूती दाखवण्याऐवजी तू एक कठोर सत्य सांगितलेस, जेणेकरून क्रूस आध्यात्मिक जीवनासाठी किती आवश्यक आहे, याची जाणीव पेत्राला आणि आम्हा सर्वांना व्हावी. हे प्रिय प्रभू, मला ज्या दुःखाला सामोरे जावे लागेल, त्याला “हो” म्हणण्याची कृपा मला दे. भीतीने किंवा विरोधाने नव्हे, तर तुझ्या प्रेमाने आणि अढळ धैर्याने भरलेल्या अंतःकरणाने मी ते स्वीकारावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




