मराठी

स्वतःत गुरफटल्याने आलेले आंधळेपण

11 सप्टेंबर 2026
सामान्य काळातील तेविसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने

प्रतिमा: अ‍ॅडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

येशूने आपल्या शिष्यांना एक दृष्टांत सांगितला: “एखादा आंधळा दुसऱ्या आंधळ्याला वाट दाखवू शकतो का? दोघेही खड्ड्यात पडणार नाहीत का?” लूक 6:39

येशूचे मैदानावरील प्रवचन पुढे वाचताना, संपूर्ण पवित्र शास्त्रातला कदाचित सर्वांत लहान दृष्टांत आपल्याला आढळतो. तो विचार करायला लावणाऱ्या दोन छोट्या प्रश्नांचा आहे: “एखादा आंधळा दुसऱ्या आंधळ्याला वाट दाखवू शकतो का? दोघेही खड्ड्यात पडणार नाहीत का?” या ओळी थोडक्यात एक प्रभावी रूपक उभे करतात. इतरांविषयी घाईघाईने न्याय करू नये आणि त्यांच्याशी दयाळूपणे वागावे, या व्यापक नैतिक शिकवणुकीत येशू हा दृष्टांत सांगतो. आजच्या शुभवर्तमानातील उताऱ्याच्या अगदी आधी तो आज्ञा देतो: “इतरांचा न्याय करणे थांबवा, म्हणजे तुमचाही न्याय केला जाणार नाही. इतरांना दोषी ठरवणे थांबवा, म्हणजे तुम्हालाही दोषी ठरवले जाणार नाही. क्षमा करा, म्हणजे तुम्हालाही क्षमा केली जाईल” (लूक 6:37). या संदर्भात हा दृष्टांत आपल्याला नेमकी जाणीव करून देतो: जे आध्यात्मिकदृष्ट्या आंधळे आहेत, त्यांनी इतरांना वाट दाखवण्याचा आव आणू नये; नाहीतर दोघेही ठेच खाऊन चुकीच्या वाटेला जाऊ शकतात.

नैतिक जीवनात इतरांना मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न करण्यापूर्वी आपल्या अंतःकरणाचे परिवर्तन होणे किती महत्त्वाचे आहे, हे या दृष्टांतातून दिसते. अहंकार, पाप किंवा अज्ञान यांमुळे आपण आंधळे झालो असलो, तर आपण केवळ स्वतःचे नुकसान करून घेण्याचाच नव्हे, तर इतरांनाही चुकीच्या वाटेला नेण्याचा धोका पत्करतो. अशा वेळी स्वतःचीच फसवणूक केल्यामुळे आपल्यात बदल घडत नाही, आणि ही उणीव आपल्या प्रभावाखाली असणाऱ्यांच्या वाटेत अडथळा ठरते.

आजच्या काळातील काही उदाहरणे पाहा: एखादा समुपदेशक तीव्र मानसिक तणावात असलेल्या व्यक्तीला अपायकारक सल्ला देतो; एखादा वकील आपल्या अकार्यक्षमतेमुळे अशिलाची बाजू नीट मांडत नाही; किंवा एखादा डॉक्टर निष्काळजीपणे आजाराच्या स्पष्ट लक्षणांकडे दुर्लक्ष करतो आणि त्यामुळे रुग्णाचा त्रास वाढतो. प्रत्येक उदाहरणात, दुसऱ्याची काळजी घेण्याची जबाबदारी ज्याच्यावर सोपवली आहे, तो आपले कर्तव्य पार पाडण्यात कमी पडतो. हे नेहमीच अज्ञानामुळे घडते असे नाही; अनेकदा त्यामागे अहंकार, आळस किंवा आत्मसंतुष्टपणा असतो.

आध्यात्मिक आंधळेपण याहूनही धोकादायक आहे. या दृष्टांताचा संदर्भ सुचवतो त्याप्रमाणे, इतरांचा न्याय करणे, त्यांना दोषी ठरवणे आणि क्षमा करण्यास नकार देणे यांतून ते विशेषतः उद्भवते. ही पापे विनाशकारी आहेत, कारण आपणच नीतीने वागत आहोत या खोट्या समजुतीमुळे ती झाकली जातात. इतरांचा न्याय केल्याने आणि त्यांना दोषी ठरवल्याने अहंकार वाढतो. ज्यांनी आपल्यावर गंभीर अन्याय केला आहे त्यांनाही दैवी दया दाखवण्याचे आवाहन आपल्याला आहे; पण अहंकारामुळे आपल्या आत्म्याला त्या दयेची खोली दिसत नाही.

या दृष्टांतानंतर लगेचच येशू त्याच्या संदेशाशी थेट संबंध असलेली तीन बोधवचने सांगतो. प्रथम तो म्हणतो, “कोणताही शिष्य आपल्या गुरूपेक्षा श्रेष्ठ नसतो; पण पूर्ण शिक्षण मिळाल्यावर प्रत्येक शिष्य आपल्या गुरूसारखा होईल.” या वचनातून आध्यात्मिक आणि नैतिक जीवनात नम्रता आणि योग्य जडणघडण यांची गरज स्पष्ट होते. ख्रिस्ताच्या नावाने इतरांना शिकवण्याचे किंवा त्यांच्या चुका सुधारण्याचे धाडस करण्यापूर्वी आपण त्याची शिकवण नम्रपणे स्वीकारून त्याचे खरे शिष्य झाले पाहिजे.

दुसरे म्हणजे, येशू विचारतो, “तुझ्या भावाच्या डोळ्यातली कुसळ तुला का दिसते, पण स्वतःच्या डोळ्यातली लाकडी तुळई तुला कशी दिसत नाही?” हे चित्र आपला दांभिकपणा उघड करते: इतरांच्या किरकोळ दोषांकडे आपण लक्ष देतो, पण स्वतःच्या कितीतरी गंभीर पापांकडे मात्र आपले डोळे झाकलेले असतात.

शेवटी तो म्हणतो, “अरे दांभिका! आधी स्वतःच्या डोळ्यातली लाकडी तुळई काढ; मग तुझ्या भावाच्या डोळ्यातली कुसळ काढण्यासाठी तुला स्पष्ट दिसेल.” कृपेने आपण शुद्ध होतो, म्हणजेच आपल्या आध्यात्मिक डोळ्यांची दृष्टी अडवणारी तुळई दूर होते, तेव्हाच आपण इतरांना सत्य पाहण्यास मदत करू शकतो. तेव्हा आणि तेव्हाच आपले मार्गदर्शन अहंकारातून नव्हे, तर प्रेमातून, आणि स्वतःच्या पात्रतेच्या फाजील समजुतीतून नव्हे, तर सुज्ञतेतून येईल.

आज चिंतन करा: स्वतः आध्यात्मिकदृष्ट्या आंधळे असतानाही आपण इतरांना मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न करतो का? आपण योग्यच वागत आहोत असे समजून इतरांचा न्याय केला, त्यांना दोषी ठरवले किंवा त्यांना क्षमा केली नाही, असे प्रसंग आठवा. असे घडले असेल, तर हे लक्षात घ्या: ख्रिस्त तुम्हाला दोषी ठरवत नाही. उलट, आपल्या कृपेने तुमची आध्यात्मिक दृष्टी परत देऊन तुम्हाला बरे करण्यासाठी तो प्रेमाने बोलावतो. नम्रता, प्रामाणिक आत्मपरीक्षण आणि मनापासून केलेला पश्चात्ताप यांमुळेच आपली दृष्टी स्वच्छ होऊ शकते आणि आपण इतरांना खऱ्या अर्थाने मदत करू शकतो.

हे परम नम्र आणि परिपूर्ण प्रभू, तुझ्या मानवी स्वभावात पित्याचे प्रेम परिपूर्ण रीतीने प्रकट झाले. तुझे सत्य आणि तुझी दया प्रकट करून तू आमच्या जीवनातील अंधारात प्रकाश पाडलास. तुझ्यापुढे नेहमी नम्र व्हायला आणि तू मला घडवतोस ते नम्रपणे स्वीकारायला मला मदत कर. अशा रीतीने मी केवळ तुझ्या अधिक जवळ यावे असे नव्हे, तर जगात तुझी उपस्थिती प्रकट करण्याचे अधिक निष्ठावान आणि प्रभावी साधनही व्हावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

दुःखी मातेची नोवेना
परंपरेनुसार 7 ते 15 सप्टेंबर या काळात ही नोवेना म्हटली जाते

आमच्या यूट्यूब चॅनेलची सदस्यता घ्या!
नवीन सामग्री प्रसिद्ध झाल्यावर सूचना मिळवा.

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय