21 सप्टेंबर 2026
प्रेषित आणि सुवार्तिक संत मत्तय यांचा सण
सुवार्तिक संत मत्तय, लिविउ दुमित्रेस्कू यांची कलाकृती
प्रतिमा अडोबी स्टॉकवरून
येशू तिथून जात असताना त्याला मत्तय नावाचा एक माणूस जकात नाक्यावर बसलेला दिसला. येशू त्याला म्हणाला, “माझ्यामागे ये.” तेव्हा मत्तय उठला आणि त्याच्यामागे गेला. मत्तय 9:9
आज आपण ज्यांचा सन्मान करतो, त्या संत मत्तय यांच्याकडे पाहिल्यावर ख्रिस्ताचे अनुसरण करणे किती सोपे आहे, असे वाटते. येशू म्हणाला, “माझ्यामागे ये,” आणि मत्तय आपले जुने जीवन आणि त्याचे सारे ओझे मागे सोडून येशूच्या मागे गेला. पण ते ओझे खरोखरच मागे सुटले होते का? मत्तयने क्षणाचाही विलंब न करता दिलेला प्रतिसाद प्रेरणादायी आहे; पण त्या क्षणापासून त्याच्यासाठी सगळेच सोपे झाले असे आपण गृहीत धरू नये. पापाच्या सवयी खोलवर रुजलेल्या असतील, तर त्या मुळासकट उपटून टाकण्यासाठी वेळ आणि कृपा लागते. पण आपण पहिले पाऊल उचलेपर्यंत बरे होण्याची ही प्रक्रिया सुरूही होऊ शकत नाही. आजच्या सुवार्तेत मत्तयने ते पाऊल धैर्याने उचलले.
जकात नाका सोडल्यानंतर मत्तयने आपल्या घरी येशूसाठी रात्रीचे भोजन ठेवले. त्याचे घर सुखसोयींनी युक्त असेल आणि जेवणही भरगच्च असेल; पण नव्याने श्रद्धा स्वीकारलेल्या इतर कोणत्याही व्यक्तीप्रमाणे मत्तयलाही अजून बरीच वाट चालायची होती. इतर जकातदार आणि ज्यांच्यावर पापी असा शिक्का मारला गेला होता, त्यांच्याखेरीज जवळजवळ सगळेच जकातदारांचा तिरस्कार करत. यहुदी त्यांना आपल्या धर्माचे आणि राष्ट्राचे द्रोही मानत. सभास्थानात आणि मंदिरात उपासनेसाठी येण्यास त्यांना अनेकदा मनाई केली जात असे. त्यांच्या कुटुंबीयांनाही सहसा तुच्छतेने वागवले जाई; कधीकधी तर त्यांच्याशी नातेही तोडले जाई. विडंबन असे की, ज्या रोमन लोकांसाठी ते कर गोळा करत, तेही त्यांना तुच्छ लेखत, कारण ते रोमन साम्राज्याचे खरे सदस्य नव्हते.
धार्मिक आणि सामाजिक जीवनातून दूर लोटले गेल्यामुळे या “पाप्यांना” फार दुःख सोसावे लागले. जकातदारांचे जीवन वरवर ऐश्वर्यपूर्ण दिसत असले, तरी एकटेपणाची आणि नाकारले जाण्याची बोच त्यांच्या मनाला अनेकदा सलत असे. मत्तयला भेटताना येशूने याच दुःखाने ग्रासलेल्या जगात पाऊल ठेवले.
मत्तय इतक्या तत्परतेने आणि उत्सुकतेने येशूच्या मागे गेला, यावरून त्याच्या मनात काय चालले होते याची बरीच कल्पना येते. या नव्या उपदेशकाविषयी त्याने ऐकले होते. कदाचित हाच मशीहा असावा, अशी कुजबुजही त्याच्या कानावर पडली असेल. हे ऐकून त्याच्या मनात काहीतरी हलले होते. या रब्बीने केवळ त्याची दखल घेतली नाही, तर त्याच्याशी करुणेने बोलून त्याला आपल्या मागे येण्याची आज्ञा दिली आणि त्याच्या घरी जेवण्याचे आमंत्रणही स्वीकारले. या सगळ्यामुळे मत्तयच्या मनात भावनांचा पूर आला असावा. कित्येक वर्षे मनात खोलवर दडून राहिलेली एखादी गोष्ट आता पुन्हा जागी होत आहे, असे त्याला कदाचित इतक्या वर्षांत प्रथमच जाणवले असेल. स्वातंत्र्याची जाणीव, उत्साह, आशा आणि कुतूहल यांनी त्याचे मन भरून गेले. भूतकाळ मागे सोडून नव्याने सुरुवात करण्यास तो तयार झाला.
पण मनपरिवर्तन हा शेवट नव्हे; ती केवळ सुरुवात आहे. त्यानंतरचे आठवडे, महिने आणि वर्षे यांचा विचार करा. आपल्याप्रमाणेच मत्तयलाही ‘आपण घेतलेला निर्णय योग्य होता का?’ अशा शंकांशी झगडावे लागले असेल. अपराधीपणाची भावना आणि लाज यांच्याशी त्याला सामना करावा लागला असेल. आपण येशूच्या शिष्यांमध्ये असण्यास पात्र नाही, असे त्याला वाटले असेल. जुन्या जीवनातल्या काही गोष्टींची उणीवही त्याला भासली असेल आणि अंतःकरणात होत असलेल्या बदलामुळे उठलेली, यापूर्वी कधी न अनुभवलेली उलथापालथही त्याला सोसावी लागली असेल.
इतर सर्व शिष्यांप्रमाणे मत्तयसाठीही मनपरिवर्तन हे पहिले पाऊल होते. शिष्य म्हणून जगणे हा निरंतर प्रवास आहे. त्या प्रवासात स्वर्गाचा प्रकाश हळूहळू पण सातत्याने आपल्या अंतःकरणाच्या प्रत्येक अंधाऱ्या कोपऱ्यात पोहोचतो. आपले मन कशाकशात गुंतले आहे, हे आपल्याला अधिक स्पष्टपणे दिसू लागते. आपण इतरांना किती दुखावले आहे, याची जाणीव होते. कृपा आपल्या अंतःकरणात कार्य करू लागते, तेव्हा अनेकदा निर्माण होणाऱ्या गोंधळातूनही आपण वाट काढायला शिकतो.
आज आपण संत मत्तय यांचा सन्मान करतो, कारण ते पहिले पाऊल उचलून थांबले नाहीत; ते पुढे चालत राहिले. येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्यात त्याच्यासोबत घालवलेली तीन वर्षे मत्तय यांच्या जीवनात खोल बदल घडवणारी ठरली असतील. येशूच्या स्वर्गारोहणानंतर हा बदल आणखी खोलवर झाला. पवित्र आत्म्याने मत्तय यांचे अंतःकरण प्रकाशित केले आणि त्यांना आणखी गौरवशाली कार्यांकडे नेले.
मनपरिवर्तनाचा आणि शुद्धीकरणाचा दीर्घ व अनेकदा वेदनादायी प्रवास संत मत्तय यांनी शेवटपर्यंत निष्ठेने केला. आज त्या प्रवासावर चिंतन करा. परंपरेनुसार, मत्तय पुढे कॅस्पियन समुद्राच्या दक्षिणेकडील प्रदेशात, म्हणजे आजच्या इराणमध्ये किंवा आर्मेनियात, गेले. तिथे त्यांनी श्रद्धेसाठी आपले प्राण अर्पण केले. मात्र त्यांनी लिहिलेली सुवार्ता हा त्यांचा सर्वांत चिरस्थायी वारसा आहे. मत्तयसारख्या जकातदार आणि पापी माणसाच्या हातून देव इतकी महान कार्ये घडवून आणू शकला, तर तो आपल्यापैकी प्रत्येकाच्याही हातून ती घडवू शकतो. संत मत्तय यांच्याकडे मध्यस्थीची विनंती करा. त्यांच्या सुवार्तेवर मनन करा. आणि एकेक पाऊल टाकत त्यांच्या पवित्र चिकाटीचे अनुकरण करण्याची कृपा मिळावी म्हणून प्रार्थना करा.
हे संत मत्तय, येशूने तुम्हाला बोलावले तेव्हा तुम्ही क्षणाचाही संकोच न करता त्याच्या मागे गेलात. कृपेची प्रत्येक प्रेरणा मिळताच मी तिला प्रतिसाद द्यावा, म्हणून माझ्यासाठी प्रार्थना करा. माझ्यासाठी मध्यस्थी करा, म्हणजे मला आणि ख्रिस्ताच्या सर्व अनुयायांना तुमच्या धैर्यपूर्ण प्रवासाचे अनुकरण करता येईल: जखमी आणि एकाकी पापी अवस्थेतून देवाच्या राज्याच्या वैभवात सदैव राहणारे संत होण्यापर्यंतचा तो प्रवास. हे येशू, तू मत्तयला बोलावलेस तसे मलाही बोलाव. शेवटपर्यंत निष्ठेने तुझ्या मागे चालण्यासाठी मत्तयला जी कृपा मिळाली, ती मलाही दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – सुवार्तिक संत मत्तय, प्रेषित आणि सुवार्तिक
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




