मराठी

जेव्हा गर्वाने आत्मा फुगतो

31 ऑक्टोबर 2026
सामान्य काळातील तिसाव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने

परुश्याच्या घरचे भोजन, चित्रकार जेम्स टिसो

व्हिडिओ

“कोणी तुला लग्नाच्या मेजवानीला बोलावले, तर मानाच्या जागी जेवायला बसू नकोस. त्याने तुझ्यापेक्षा अधिक प्रतिष्ठित पाहुण्याला बोलावले असेल. मग तुम्हा दोघांना आमंत्रण देणारा यजमान तुझ्याकडे येऊन म्हणेल, ‘या माणसाला तुझी जागा दे.’ तेव्हा तुला ओशाळून सर्वांत खालच्या जागी जाऊन बसावे लागेल.” लूक 14:8–9

एका प्रमुख परुश्याच्या घरी भोजनाच्या वेळी येशूने हा दृष्टांत सांगितला. तिथले “लोक त्याच्यावर बारकाईने लक्ष ठेवून होते,” असे आपल्याला सांगितले आहे. पहिल्या दृष्टीला असे लक्ष देणे कौतुकास्पद वाटेल. त्याच्या दैवी शिकवणीने भारावून जाऊन आपण त्याचा प्रत्येक शब्द लक्षपूर्वक ऐकत आहोत, अशी कल्पना आपण करू शकतो. अशा प्रकारे लक्ष देणे, हेही नक्कीच “त्याच्यावर बारकाईने लक्ष ठेवणे” ठरले असते.

पण येथे वापरलेल्या ग्रीक क्रियापदातून संशयाची, इतकेच नव्हे तर वैरभावाने कोणावर पाळत ठेवण्याची छटाही व्यक्त होते. त्यांच्या मनात आपल्याविषयी काय मत आहे, हे येशूला पूर्णपणे ठाऊक होते. तरीही तो स्वतःचा बचाव करत नाही; उलट, तो जाणीवपूर्वक कृती करतो. आजच्या शुभवर्तमानाच्या आधीच्या उताऱ्यात, भोजनाच्या अगदी सुरुवातीलाच, शब्बाथ दिवशी येशू जलशोथाने ग्रस्त असलेल्या एका माणसाला बरे करतो. जलशोथ म्हणजे शरीरात द्रव साचल्याने येणारी असामान्य सूज. हे निःसंशयपणे करुणेचे कृत्य होते, पण त्यातून येशूने त्यांना जाणीवपूर्वक आव्हानही दिले. असे कृत्य करणे म्हणजे शब्बाथच्या विश्रांतीच्या नियमाचा भंग आहे, असे मानणाऱ्यांची प्रतिक्रिया समोर यावी, हाही त्यामागचा एक हेतू होता.

मग पाहुणे भोजनासाठी मानाच्या जागा मिळवण्याची कशी धडपड करतात, हे येशू पाहतो. ती संधी साधून तो आजच्या शुभवर्तमानातील दृष्टांत सांगतो. पुन्हा एकदा तो आपल्या श्रोत्यांना जाणीवपूर्वक आव्हान देतो. एका प्रतिष्ठित परुश्याच्या परिचयातील हे पाहुणे बहुधा समाजातील आणि धार्मिक वर्तुळातील उच्चभ्रू लोक होते. त्यांच्या अपेक्षांना आणि सामाजिक रूढींना छेद देऊन येशू त्यांच्यासमोर असे आव्हान ठेवतो, ज्याला पवित्र आव्हान म्हणणे सार्थ ठरेल.

एरवी इतरांना मुद्दाम चिथावणे हे ख्रिस्ती प्रेमाला धरून नाही. ख्रिस्ती म्हणून दयाळूपणे वागण्याचे, संयम राखण्याचे आणि एकता जपण्याचे आपल्याला आवाहन आहे. पण येशूने आपल्या दैवी ज्ञानाने याहून मोठे भले पाहिले: त्यांचे मनपरिवर्तन. त्यांना लज्जित करण्यासाठी नव्हे, तर त्यांची लपलेली पापे उघड करण्यासाठी त्याने हे आव्हान दिले. ती पापे मान्य करून त्यांचा पश्चात्ताप केला, की बरे होण्याची सुरुवात होऊ शकते.

पद, प्रतिष्ठा आणि मान मिळवण्याची गर्विष्ठ इच्छा, हे पाप येशू त्यांच्या निदर्शनास आणतो. पाहुणे मानाच्या जागा शोधत आहेत हे पाहून त्याला त्यांचा खोलवरचा आजार दिसतो: त्यांच्या आत्म्याला आलेली सूज. त्यांची अवस्था जलशोथाने ग्रस्त माणसाच्या शारीरिक आजारापेक्षा अधिक गंभीर होती. स्वतःच्या मोठेपणाच्या भावनेने ते फुगले होते. जसा त्या माणसाच्या शरीरात द्रव साचला होता, तसे त्यांच्या आत्म्यांत अहंकार आणि इतरांकडून मान मिळवण्याची हाव भरली होती. स्वतःचे महत्त्व मिरवण्यामागे त्यांची असुरक्षितता, स्वतःविषयीची चुकीची समजूत आणि देवाच्या दृष्टीने आपले खरे मोल किती आहे याची जाणीव नसणे, या गोष्टी दडल्या होत्या.

या दोषाला सामोरे जाताना येशू त्यांचा धिक्कार करत नाही, तर दैवी सुज्ञतेने त्यांना शिकवतो. मान मिळण्यातच काही गैर आहे असे तो म्हणत नाही. उलट, खरा मान हा भेट म्हणून मिळतो; तो कधीही बळकावता येत नाही, असे तो शिकवतो. दृष्टांतातील नम्र पाहुणा सर्वांत खालची जागा घेतो आणि नंतर यजमान त्याला मानाच्या जागी बसवतो. मानाची जागा सोडायला सांगितल्यावर किती ओशाळल्यासारखे वाटेल किंवा वरच्या जागी बसायला बोलावल्यावर किती आनंद होईल, याची कल्पना तिथल्या पाहुण्यांना सहज करता आली असेल. त्यांच्याच लौकिक मानाच्या इच्छेतून येशूने त्यांना आध्यात्मिक धडा दिला.

येशू त्यांच्या गर्वाच्याच प्रसंगातून त्यांना सत्याची जाणीव करून देतो आणि देवाची कृपा स्वीकारण्याचे आमंत्रण देतो, ही गोष्ट लक्षवेधी आहे. आध्यात्मिक जीवनात आपण नम्रपणे खालची जागा स्वीकारली पाहिजे, जेणेकरून देव आपल्याला उंचावू शकेल. आपल्याला गौरवाने मंडित करावे आणि आपल्याला मिळालेल्या त्या मानाचा आनंद इतरांनाही घेता यावा, अशी देवाची इच्छा आहे. पण तो गौरव केवळ देवच देऊ शकतो. आपण स्वतःचे मोठेपण मिरवतो तेव्हा मिळणारा मान पोकळ असतो आणि शेवटी आपल्याला खाली यावेच लागते. देव देतो तोच गौरव खरा आहे.

ख्रिस्त तुम्हाला जी नम्रता स्वीकारण्यास बोलावतो, तिच्यावर आज चिंतन करा. तुमच्या जीवनात अशा काही गोष्टी आहेत का, ज्यांत तुम्ही इतरांकडून दखल किंवा मान मिळवण्याचा प्रयत्न करता? सर्वांत खालची जागा स्वीकारण्याची कृपा मागा. तुमची खरी प्रतिष्ठा जगाकडून मिळणार नाही, किंवा स्वतःचे मोठेपण मिरवल्यानेही ती लाभणार नाही. ती अंतःकरण पाहणाऱ्या आणि नम्रांना उंचावणाऱ्या देवाकडूनच मिळेल, असा विश्वास ठेवा.

हे परम नम्र प्रभू, तू गरिबीत आणि प्रसिद्धीपासून दूर राहणे स्वीकारलेस आणि क्रूसावरच्या क्रूर मरणालाही शरण गेलास. तुझ्या नम्रतेमुळे पित्याने तुला प्रत्येक नावाहून उंच केले. त्याने तुला देवदूतांच्या सर्व गणांहून आणि संतांहून उंच स्थान दिले आणि तुला चिरंतन गौरव बहाल केला, जसा तू पित्याचा गौरव करतोस. तुझ्या पवित्र नम्रतेत मला सामावून घे. लौकिक मान मिळवण्याची किंवा स्वतःच्या प्रयत्नांनी स्तुती मिळवण्याची प्रत्येक इच्छा माझ्यातून काढून टाक. तुझ्या पवित्र इच्छेशी एकनिष्ठ राहणाऱ्यांना तू जो गौरव देतोस, तोच मी शोधावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

जॉर्जियाच्या हुतात्म्यांच्या धन्यपदाची घोषणा: 31 ऑक्टोबर 2026
जॉर्जिया, अमेरिका

सदस्य व्हा आमच्या यूट्यूब चॅनेलचे!
नवीन सामग्री प्रसिद्ध झाल्यावर सूचना मिळवा.

ऑक्टोबर महिना आहे पवित्र जपमाळेचा

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय