मराठी

ख्रिस्ताची दयाळू दृष्टी

१७ नोव्हेंबर २०२६

हंगेरीची संत एलिझाबेथ, व्रतस्थ साध्वी, हिचा स्मृतिदिन

आजची वाचने
सामान्य काळातील तेहतीसाव्या आठवड्याच्या मंगळवारची वाचने

उंबराच्या झाडावर जक्कय, ओटो सेम्लर यांचे चित्र, CC BY-SA 2.0

व्हिडिओ

त्या वेळी येशू यरीहो येथे आले. त्या नगरातून पुढे जाण्याचा त्यांचा विचार होता. तेथे जक्कय नावाचा एक मनुष्य होता. तो जकातदारांचा प्रमुख होता आणि श्रीमंतही होता. येशू कोण आहेत हे त्याला पाहायचे होते; पण तो ठेंगणा असल्यामुळे गर्दीतून त्याला येशू दिसत नव्हते. म्हणून तो धावत पुढे गेला आणि येशूंना पाहण्यासाठी एका उंबराच्या झाडावर चढला, कारण येशू त्याच वाटेने जाणार होते. लूक 19:1–4

आजचे शुभवर्तमान लूकच्या प्रवासवर्णनातून घेतले आहे. त्या प्रवासाला निघताना येशूने “यरुशलेमला जाण्याचा दृढ निश्चय केला” (लूक 9:51). त्या प्रवासाची सांगता त्याच्या परम बलिदानात होणार होती. त्या बलिदानात आत्म्यांच्या तारणासाठी त्याने आपले जीवन अर्पण केले. वाटेत मात्र येशूने उपदेश केला, अनेक चमत्कार केले आणि अनेक जण त्याचे शिष्य झाले.

येशू यरीहो या प्रसिद्ध आणि संपन्न नगरातून जात असताना दोन वेगवेगळे, पण एकमेकांना पूरक असे प्रसंग घडले. प्रथम, नगरात प्रवेश करताना येशूने एका अंध भिकाऱ्याला बरे केले. येशू त्या वाटेने जात आहे हे ऐकताच त्या अंध माणसाने मोठ्याने हाक मारली, “हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर!” येशूने त्याची हाक ऐकली आणि त्याला बरे केले. मग तो माणूस येशूचा शिष्य झाला.

यरीहोच्या तटबंदीच्या आत येशूने एका श्रीमंत जकातदाराला बोलावले. “जकातदारांचा प्रमुख आणि श्रीमंत मनुष्य” असलेल्या जक्कयने त्या अंध भिकाऱ्याप्रमाणे येशूला हाक मारली नाही. त्याऐवजी, येशूची एक झलक पाहायला मिळावी म्हणून तो उंबराच्या झाडावर चढला. पण येशूने दुरूनच जक्कयचे अंतःकरण ओळखले. त्याच्याजवळ येऊन तो म्हणाला, “जक्कया, लवकर खाली उतर, कारण आज मला तुझ्या घरी राहायचे आहे.”

येशूच्या नव्या शिष्यांपैकी एक गरीब आणि अंध भिकारी होता, तर दुसरा श्रीमंत आणि प्रभावशाली जकातदार होता. समाजातील त्यांच्या स्थानात जमीन-अस्मानाचा फरक होता; तरीही त्यांच्यात एक महत्त्वाचे साम्य होते: समाजाने दोघांनाही दूर लोटले होते. त्या अंध माणसाला लोक बहुधा शापित समजत असत. त्याचे अंधत्व हे त्याच्या स्वतःच्या किंवा त्याच्या पूर्वजांच्या पापाचे फळ आहे, असे ते मानत असत. दुसरीकडे, जक्कय रोमन सत्ताधाऱ्यांना सहकार्य करत असे, आपल्या यहुदी बांधवांकडून कर वसूल करत असे आणि अन्यायाने स्वतःची संपत्ती वाढवत असे. त्यामुळे लोक त्याचा तिरस्कार करत असत.

जमावाची प्रतिक्रिया दोघांच्या बाबतीत सारखीच होती. त्या अंध माणसाच्या बाबतीत, “पुढे चालणाऱ्या लोकांनी त्याला दटावले आणि गप्प बसायला सांगितले.” जक्कयच्या बाबतीत, ते “कुरकुर करू लागले आणि म्हणाले, ‘तो एका पाप्याच्या घरी राहायला गेला आहे.’”

आपल्यापैकी बहुतेकांना आपल्या भोवतालच्या लोकांच्या दबावाला तोंड देणे कठीण जाते. हा दबाव केवळ उघडपणे पाप करण्याचा मोह पाडत नाही, तर समाज ज्यांना अपात्र समजतो त्यांना दोषी ठरवायला, दूर लोटायला किंवा कमी लेखायला नकळत भाग पाडतो. जग दोष देण्याचा आग्रह धरते तेव्हा दया दाखवणे कठीण असते. पण येशूला ते कधीच कठीण गेले नाही. तो फक्त अंतःकरण पाहून निर्णय घेत असे. एखाद्या व्यक्तीच्या अंतःकरणात त्याला श्रद्धा दिसली की, तिचा भूतकाळ किंवा सामाजिक स्थान काहीही असो, तो तिच्यावर दया करत असे.

येशूच्या दयाळू दृष्टीचा आणि प्रेमळ आमंत्रणाचा जक्कयवर खोल परिणाम झाला. “जक्कय तिथे उभा राहून प्रभूला म्हणाला, ‘पाहा, प्रभू, माझ्या संपत्तीपैकी अर्धा भाग मी गरिबांना देईन. आणि मी कोणाकडून काही जबरदस्तीने उकळले असेल, तर त्याच्या चौपट परत देईन.’” त्यावर येशू म्हणाला, “आज या घराला तारण लाभले आहे… कारण जे हरवले होते ते शोधायला आणि तारायला मानवपुत्र आला आहे.”

जक्कय आणि त्या अंध माणसाप्रमाणेच, येशूने आपल्याकडे दयेने पाहावे, अशी आपल्या सर्वांनाच गरज आहे. पण आपणही इतरांकडे त्याच दयाळू दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. इतरांना दोषी ठरवण्याचा मोह पाडणारे जगाचे निकष आणि समाजाचा दबाव बाजूला सारा. लोकमताच्या चष्म्यातून पाहण्याऐवजी प्रत्येक आत्म्याकडे ख्रिस्ताच्या हृदयाने पाहा.

लोकमताचा तुमच्यावर किती प्रभाव पडतो, यावर आज चिंतन करा. आज अनेक जण निरनिराळ्या कारणांनी इतरांवर वारंवार संताप व्यक्त करतात. जे वस्तुतः पाप आहे त्याचा निषेध केला पाहिजे आणि ज्याने ते केले त्याला त्याच्या कृत्याबद्दल जबाबदार धरले पाहिजे. तरीही, इतरांची कृत्ये काहीही असोत, त्यांच्या अंतःकरणाचा न्याय आपण कधीही करू नये. ज्यांच्याबद्दल तुम्ही सहज निकाल लावता आणि ज्यांना दोषी ठरवता, त्यांच्याविषयी विचार करा. त्यांच्या अंतःकरणात श्रद्धा शोधून येशूचे अनुकरण करा. असे केल्याने तुमच्या अंतःकरणात तारण येतेच, पण इतरांनाही बदलण्याचे आणि आपल्या क्रुसाकडे वाटचाल करणाऱ्या ख्रिस्ताचे शिष्य होण्याचे आमंत्रण मिळते.

हे परम दयाळू येशू, लोकमताने तुझा निर्धार कधीच बदलला नाही, विशेषतः स्वतःलाच नीतिमान समजणाऱ्या लोकांच्या मतांनी तर नाहीच. तुझी विपुल दया माझ्यावर वर्षव आणि प्रत्येक आत्म्याबद्दल तुझ्या हृदयात असलेली प्रेमळ कळकळ आणि करुणा मलाही दे. तुझ्या पवित्र हृदयातील प्रेमाचे अनुकरण मला करता येवो, आणि तुझी दयाळू दृष्टी व तारणाचे दान स्वीकारण्याचे तुझे आमंत्रण इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन मला होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – हंगेरीची संत एलिझाबेथ, व्रतस्थ

ख्रिस्तराजाची नोव्हेना
परंपरेनुसार ख्रिस्तराजाच्या महोत्सवापूर्वीचे नऊ दिवस
१३–२१ नोव्हेंबर २०२६ या काळात दररोज म्हटली जाणारी नोव्हेना

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय