मराठी

परिपूर्ण प्रार्थना

8 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील सत्ताविसाव्या आठवड्याचा बुधवार
आजची वाचने

संत पेत्र आणि संत पौल — कलाकार: लॉरेन्स ओपी, परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

येशू एका ठिकाणी प्रार्थना करत होता. त्याची प्रार्थना संपल्यावर त्याच्या शिष्यांपैकी एक जण त्याला म्हणाला, “प्रभू, योहानाने आपल्या शिष्यांना प्रार्थना करायला शिकवले, तसे आम्हालाही शिकव.” लूक 11:1

“प्रभू, आम्हाला प्रार्थना करायला शिकव…” ही आपणही करावी अशी किती सुंदर प्रार्थना आहे! त्या शिष्याला उत्तर देताना येशूने त्याला ‘हे आमच्या स्वर्गातील पित्या’ ही प्रार्थना शिकवली. या प्रार्थनेविषयी संत आंद्रे बेसेत म्हणाले, “तुम्ही ‘हे आमच्या स्वर्गातील पित्या’ ही प्रार्थना म्हणता तेव्हा देवाचा कान तुमच्या ओठांजवळ असतो.” गूढ आध्यात्मिक अनुभूती लाभलेल्या महान ख्रिस्तसभा-विदुषी, आविलाच्या संत तेरेसा यांनी प्रभूची प्रार्थना म्हणण्याविषयी असा सल्ला दिला: “संपूर्ण प्रार्थना घाईघाईने आणि लक्ष न देता अनेकदा म्हणण्यापेक्षा, अधूनमधून तिच्यातला एकच शब्द मनापासून म्हटल्याने कितीतरी अधिक साधते.” आणि लिझियेच्या संत थेरेझ म्हणाल्या की, जेव्हा त्यांना इतका आध्यात्मिक कोरडेपणा जाणवे की एकही चांगला विचार मनात आणता येत नसे, तेव्हा त्या म्हणत असलेल्या प्रार्थनांपैकी एक म्हणजे ‘हे आमच्या स्वर्गातील पित्या’ ही प्रार्थना.

पवित्र मिस्सामध्ये धर्मगुरू देवाच्या लोकांना ‘हे आमच्या स्वर्गातील पित्या’ ही प्रार्थना म्हणण्यास आमंत्रित करतात. त्या आमंत्रणात ते म्हणतात, “…म्हणण्याचे आम्ही धाडस करतो.” हे शब्द विशेष लक्षवेधी आहेत. ही प्रार्थना प्रामाणिकपणे आणि मनापासून करताना लहान मुलासारख्या निःसंकोचपणे देवाशी बोलण्याचे धाडस करण्यास आपल्याला बोलावले आहे, हे त्यांतून दिसते. देवाला आपला ‘पिता’ म्हणणे हे खरोखरच विलक्षण धाडसाचे आहे.

या परिपूर्ण प्रार्थनेची शिकवण देणाऱ्या माझी कॅथलिक उपासना या ग्रंथाच्या 11व्या प्रकरणात या धाडसाविषयी पुढीलप्रमाणे सांगितले आहे:

प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीने देवपित्याकडे ‘माझे पिता’ म्हणून पाहावे. आपण देवाची मुले आहोत हे ओळखून, एखादे मूल ज्या विश्वासाने आपल्या आईवडिलांकडे जाते, त्याच विश्वासाने आपण देवाजवळ गेले पाहिजे. प्रेमळ आई किंवा वडील असतील तर मुलाला त्यांची भीती वाटत नाही. उलट, काहीही झाले तरी आपले आईवडील आपल्यावर प्रेम करतात, असा मुलांना पूर्ण भरवसा असतो. आपल्या हातून पाप घडले तरी त्यांचे आपल्यावर प्रेम आहे, हे मुलांना माहीत असते. हाच आपल्या प्रत्येक प्रार्थनेचा पाया असला पाहिजे. काहीही झाले तरी देव आपल्यावर प्रेम करतो, या जाणिवेतून आपण प्रार्थनेला सुरुवात केली पाहिजे. देवाचे हे प्रेम समजले की त्याला हाक मारण्यासाठी लागणारा विश्वास आपल्याला मिळेल.

आपल्या प्रभूने स्वतः शिकवलेली ही आदर्श प्रार्थना आपल्यापैकी अनेकांच्या इतकी परिचयाची आहे की ती काहीशी यांत्रिकपणे म्हणण्याचा मोह होतो. त्यामुळे तिचा प्रत्येक शब्द आपलासा करून, आपल्या स्वर्गातील प्रेमळ पित्याला तो पूर्ण विश्वासाने आणि अंतःकरणाच्या गाभ्यातून अर्पण करायचा, याचे भान सहज सुटू शकते.

तुम्ही प्रभूची प्रार्थना कशी म्हणता? तुम्ही ती केवळ सवयीने म्हणता का, म्हणजे तुम्ही उच्चारत असलेल्या शब्दांचा पूर्ण अर्थ न समजून घेता आणि ते मनापासून न म्हणता? बहुधा अनेकांच्या बाबतीत असेच घडत असेल.

देवाच्या पुत्राने स्वतः आपल्याला दिलेल्या या परमपवित्र प्रार्थनेवर आज चिंतन करा. ही परिपूर्ण प्रार्थना त्यानेच रचली आहे, म्हणून ती आपल्या सर्व प्रार्थनांचा पाया असावी. वर उद्धृत केलेला आविलाच्या संत तेरेसा यांचा सल्ला आचरणात आणण्याचा प्रयत्न करा. या प्रार्थनेचा प्रत्येक शब्द सावकाश, जाणीवपूर्वक आणि प्रेमाने म्हणा. देव तुमचा पिता आहे, हे मान्य करून सुरुवात करा. एक परिपूर्ण पिता जशी काळजी घेतो, तशी देव तुमची किती अपार काळजी घेतो, यावर चिंतन करा. त्याला खरोखर जवळचा आणि आपला समजून त्याच्याकडे पाहा. या परिपूर्ण प्रार्थनेची सुरुवात देव कोण आहे, हे मान्य करण्याने होते. त्यानंतर सात परिपूर्ण विनंत्या येतात. प्रार्थनेचा आरंभीचा भाग म्हटल्यावर, त्या सात विनंत्यांपैकी एक निवडून तिच्यावर मनन करा, जेणेकरून या प्रार्थनेतील समृद्धी तुमच्या आत्म्यात परिवर्तन घडवेल.

हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो. तुझे राज्य येवो. जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो. आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे. जसे आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तसे तूही आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर. आम्हाला मोहात पडू देऊ नकोस, पण वाईटापासून आमची सुटका कर.  हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय