मराठी

प्रेमाचा अर्थ

१ मे २०२५
पुनरुत्थानकाळातील दुसऱ्या आठवड्याचा गुरुवार
आजची शास्त्रवाचने

संत योसेफ कामगार—ऐच्छिक स्मरण

पवित्र त्रैक्य — लॉरेन्स ओपी यांची कलाकृती; परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

पिता पुत्रावर प्रेम करतो आणि त्याने सर्व काही त्याच्या हाती सोपवले आहे. योहान 3:35

आजच्या शुभवर्तमानातील हे शब्द संत योहान बाप्तिस्ता यांचे असावेत असे वाटते, कारण ते येशूंविषयी त्यांनी दिलेल्या साक्षीच्या संदर्भात येतात. ही बाब लक्षात घेण्यासारखी आहे. मात्र, काही भाष्यकारांच्या मते, हे शब्द प्रत्यक्षात येशूंनी उच्चारले होते; शुभवर्तमानकाराने ते योहान बाप्तिस्ता यांच्या साक्षीचा पुढचा भाग म्हणून येथे समाविष्ट केले आहेत आणि ते संत योहान यांच्या तोंडी घातले आहेत. हे शब्द प्रत्यक्षात कोणीही उच्चारले असोत, वर उद्धृत केलेली ओळ आपल्याला चिंतनासाठी भरपूर विचार देते, कारण खऱ्या प्रेमाचा नेमका अर्थ काय आणि ते आचरणात कसे आणावे, हे समजून घेण्यास ती आपल्याला मदत करते.

प्रेम म्हणजे काय? ती एखादी भावना आहे का? एखादा भाव? एखाद्या वस्तूची किंवा व्यक्तीची ओढ किंवा इच्छा? अर्थात, प्रेमाची लौकिक समज आणि दैवी समज यांत मोठा फरक आहे. अनेकदा प्रेमाकडे पाहण्याची लौकिक दृष्टी अधिक आत्मकेंद्रित असते. एखाद्या व्यक्तीवर किंवा वस्तूवर ‘प्रेम करणे’ म्हणजे ती व्यक्ती किंवा वस्तू आपल्या ताब्यात असावी असे वाटणे. लौकिक दृष्टीने ‘प्रेमाचा’ भर आकर्षण आणि इच्छा यांवर असतो. पण दैवी दृष्टीने खरे प्रेम याहून फार वेगळे आहे.

वर उद्धृत केलेले वचन आपल्याला दोन गोष्टी सांगते. प्रथम, ‘पिता पुत्रावर प्रेम करतो…’ असे आपल्याला सांगितले जाते. त्यानंतर त्या प्रेमाचा अर्थ उलगडून सांगितला जातो. या प्रेमामुळे पिता पुत्राला ‘सर्व काही’ देतो, असे आपल्याला सांगितले जाते. या वचनातील ‘सर्व काही’ या शब्दांचा विचार केला, तर त्यांचा एकच अर्थ असू शकतो, हे स्पष्ट होते: पिता स्वतःला संपूर्णपणे पुत्राला देतो. पित्याच्या जीवनाच्या बाबतीत ‘सर्व काही’ म्हणजे त्याचे मूळ स्वरूप, त्याचे अस्तित्व, एक व्यक्ती म्हणून तो स्वतः—त्याचे संपूर्ण दैवी अस्तित्व. पिता ‘मला हवे आहे’ असे म्हणत नाही; उलट तो म्हणतो, ‘मी देतो.’ आणि पिता जे काही आहे ते सर्व पुत्र स्वीकारतो.

ही भाषा गहन आणि गूढ असली, तरी तिचा आपल्या रोजच्या जीवनाशी अगदी जवळचा संबंध आहे. दैवी प्रेम म्हणजे एखादी गोष्ट हवीशी वाटणे, ती घेणे, तिची इच्छा करणे किंवा एखादी भावना अनुभवणे नव्हे, हे समजले की तो संबंध स्पष्ट होतो. दैवी प्रेम म्हणजे देणे. म्हणजे, दुसऱ्याला स्वतःला देणे. आणि हे केवळ स्वतःचा काही अंश देणे नव्हे, तर स्वतःचे ‘सर्व काही’ देणे आहे.

पित्याने पुत्राला सर्व काही दिले, तर पित्याकडे काहीच उरले नाही, असा त्याचा अर्थ होतो का? मुळीच नाही. दैवी प्रेमाचे सौंदर्य हेच की ते कधीच संपत नाही. आपण जितके अधिक स्वतःला देतो, तितके अधिक आपल्याकडे असते. म्हणून पित्याने पुत्राला दिलेली स्वतःच्या जीवनाची देणगी अनंत आणि शाश्वत आहे. पिता देण्याचे कधी थांबवत नाही आणि पुत्र स्वीकारण्याचे कधी थांबवत नाही. आणि पिता जितका अधिक स्वतःला पुत्राला देतो, तितका तो अधिकाधिक प्रेमाचे मूर्त स्वरूप बनतो.

आपल्या जीवनातही हेच खरे आहे. प्रेमाला काही मर्यादा असलीच पाहिजे, असे आपल्याला सहज वाटू शकते. पण पित्याचे पुत्रावर जे प्रेम आहे, त्या प्रेमाचे अनुकरण करण्याचा आणि त्यात सहभागी होण्याचा आपण प्रयत्न करणार असू, तर प्रेम म्हणजे घेणे नव्हे, तर देणे, हेही आपण समजून घेतले पाहिजे. आणि देताना काहीही राखून न ठेवता सर्वस्व दिले पाहिजे. आपल्याला काय किंमत मोजावी लागेल याचा हिशेब न करता आणि कोणताही अपवाद न करता आपण स्वतःला इतरांसाठी दिले पाहिजे.

आज प्रेमाकडे पाहण्याच्या तुमच्या दृष्टिकोनावर चिंतन करा. ज्या व्यक्तींवर दैवी प्रेमाने प्रेम करण्याचे खास आवाहन तुम्हाला आहे, त्यांचा विचार करा आणि तुमचे प्रेम प्रत्यक्ष वागण्यात कसे दिसते, ते पाहा. त्यांच्यासाठी स्वतःला पूर्णपणे देणे हे तुमचे कर्तव्य आहे, हे तुम्हाला समजते का? स्वतःला अशा प्रकारे दिल्याने तुमचे जीवन गमावले जाणार नाही, उलट त्याला पूर्णत्व लाभेल, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? पित्याचे पुत्रावर असलेले दैवी प्रेम मननात घ्या. त्याच प्रेमाचे अनुकरण करण्याचा आणि त्यात सहभागी होण्याचा प्रयत्न करायचा, असा आमूलाग्र बदल घडवणारा पवित्र निर्णय आज घ्या.

हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, पित्याने तुला सर्व काही दिले आहे आणि तूही पित्याला सर्व काही दिले आहेस. तुम्हा दोघांमधील प्रेम अनंत आणि शाश्वत आहे; ते ओसंडून तू निर्माण केलेल्या सर्व जीवांच्या जीवनात वाहते. हे प्रिय प्रभू, मला त्या दैवी प्रेमात सामावून घे. माझे जीवन इतरांसाठी पूर्णपणे अर्पण करून तुझ्या प्रेमाचे अनुकरण करण्यास आणि त्यात सहभागी होण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

या इस्टर काळात देणगी देण्याचा आपण विचार कराल का?

पोप व पोपनिवड सभेसाठी प्रार्थना

संत योसेफ कामगार—ऐच्छिक स्मरण

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

पुनरुत्थानकाळातील प्रार्थना

पुनरुत्थानकाळासाठी पवित्र शास्त्रावरील मनन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय