7 मार्च 2026
प्रायश्चित्तकाळाच्या दुसऱ्या आठवड्यातील शनिवार
आजची वाचने
संत पर्पेतुआ आणि फेलिसिटी, श्रद्धेसाठी हुतात्मा — स्मृतिदिन
“एका माणसाला दोन मुलगे होते. धाकटा मुलगा आपल्या वडिलांना म्हणाला, ‘बाबा, तुमच्या संपत्तीतला माझ्या वाट्याला येणारा हिस्सा मला द्या.’ तेव्हा वडिलांनी आपली मालमत्ता दोघांमध्ये वाटून दिली. काही दिवसांनी धाकटा मुलगा आपले सर्व सामान घेऊन दूरच्या देशात निघून गेला. तिथे उधळपट्टीचे जीवन जगून त्याने वारशाने मिळालेली संपत्ती उडवली.” लूक 15:11–13
या दाखल्यातल्या वडिलांनी आपल्या भरकटलेल्या मुलाला त्याचा वारसा का दिला? असे करणारे आईवडील फार थोडे असतील. खरे पाहता, तो मुलगा आपल्या वडिलांशी असे वागला, जणू ते आधीच मरण पावले होते. कुटुंबाचा भाग म्हणून राहण्यात त्याला स्वारस्य नव्हते, आणि म्हातारपणी वडिलांना आपली गरज भासू शकते, याचीही त्याला पर्वा नव्हती. पैसे घेऊन दूरच्या देशात निघून जावे, वडिलांशी असलेले नाते तोडावे आणि पापाचे जीवन जगावे, एवढीच त्याची इच्छा होती. मग वारसा मिळण्याची वेळ येण्याआधीच मुलाने केलेली मागणी वडिलांनी का मान्य केली?
वडिलांच्या विलक्षण उदारपणातून देव आपल्या इच्छास्वातंत्र्याचा किती खोलवर आदर करतो, हे दिसते. हा दाखला शास्त्री आणि परुशी यांना उद्देशून सांगितला होता. ते देवाच्या लोकांना आपल्या मर्जीप्रमाणे वागवून आणि धाक दाखवून सतत आपल्या कह्यात ठेवू पाहत होते. पण देव अशा रीतीने वागत नाही. तो आपल्याला पाप करण्याचेही स्वातंत्र्य देतो, कारण त्या स्वातंत्र्याशिवाय आपण त्याच्यावर खरे प्रेम करू शकलो नसतो.
या दाखल्यातील प्रतीकांचा अर्थ स्पष्ट आहे. जे देवाला नाकारतात, जणू तो मरण पावला आहे असे वागतात, आपल्याला लाभलेल्या नैसर्गिक आणि ऐहिक देणग्यांचा गैरवापर करतात आणि पापात खोलवर भरकटतात, त्या सर्वांचे प्रतिनिधित्व हा मुलगा करतो. ‘दूरचा देश’ हे या भरकटण्याचे प्रतीक आहे. देवाची मुले जेव्हा त्याला नाकारतात आणि आपल्या इच्छास्वातंत्र्याचा वापर करून पाप करतात, तेव्हा देव त्यांना स्वतःच्या निवडींचे परिणाम भोगू देतो. देवापासून दूर राहून जगलेले पापाचे जीवन किती लवकर विस्कळीत होते, हे त्यांना लवकरच कळते. पापामुळे काही काळ समाधान मिळाले, तरी शेवटी त्यातून आध्यात्मिक भूक आणि दारिद्र्य ओढवतेच.
या कथेत वडील आपल्या मुलाशी ज्या आदराने वागले, त्याच आदराने देवाच्या लोकांशी वागण्याची जबाबदारी त्या धर्मनेत्यांवर होती. आजही ती प्रत्येक पालकाची, चर्चच्या प्रत्येक नेत्याची आणि अधिकारपदावरील प्रत्येक व्यक्तीची जबाबदारी आहे. सर्वप्रथम आपण इतरांच्या इच्छास्वातंत्र्याचा आदर केला पाहिजे. धाक दाखवून किंवा लोकांना आपल्या मर्जीप्रमाणे वागवून खरे मनपरिवर्तन घडत नाही, ना खरी उपासना घडते. तरीही, आपणच नीतिमान आहोत असा आव आणून आणि इतरांना तुच्छ लेखून शास्त्री व परुशी श्रद्धा आणि उपासनेसाठी अत्यावश्यक असलेल्या या स्वातंत्र्याच्या आड येत होते.
त्याहून वाईट होती ती भरकटलेल्या लोकांबद्दलची त्यांची वृत्ती. येशू जकातदारांचे आणि पापी लोकांचे स्वागत करतो, याचा त्यांना संताप आला. पण येशू नेमका त्यासाठीच आला होता—पापी लोकांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आमंत्रण देण्यासाठी. आणि त्यांनी खरोखरच पश्चात्ताप केला. पण शास्त्री आणि परुशी स्वतःत इतके गुरफटले होते, की ज्यांना ते अपात्र समजत होते त्यांना क्षमा करण्याचा विचारही त्यांनी केला नाही.
तुमच्या प्रिय व्यक्तीने तुमच्याविरुद्ध पाप केले, तर तुम्ही कसे वागता? तुम्ही त्या व्यक्तीला स्वतःचे निर्णय घेण्याचे स्वातंत्र्य देता का? त्या व्यक्तीने तुम्हाला नाकारले तरी तुम्ही तिच्यावर प्रेम करत राहता का? अशी दया दाखवणे शास्त्री आणि परुशी यांना पचनी पडत नव्हते. पण देवाच्या दृष्टीने, प्रत्येकाला आपल्या निर्णयांचे परिणाम अनुभवू देणे, ही मानवी स्वातंत्र्याबद्दलच्या गाढ आदराची कृती आहे. एखाद्या पापी व्यक्तीला त्या निर्णयांचे परिणाम भोगावे लागू लागतात, तेव्हा तुम्ही मनात म्हणता का, ‘मी आधीच सांगितलं होतं ना?’ की तुमचे हृदय करुणेने भरून येते, ज्यामुळे त्या व्यक्तीला देवाकडे आणि तुमच्याकडे परत येणे सोपे होते?
पापी लोकांबद्दल आपली वृत्ती कशी आहे, यावर आज चिंतन करा. आपण सगळेच पापी आहोत. इतरांचा न्याय करण्याचा, त्यांना धाक दाखवण्याचा किंवा त्यांना दोषी ठरवण्याचा अधिकार आपल्यापैकी कोणालाही नाही. उधळ्या पुत्राच्या वडिलांसारखे व्हायचे असेल, तर आपल्यात दया, विपुल दया, असणे आवश्यक आहे. जी दया इतरांचा पूर्ण आदर करते, त्यांच्या मनपरिवर्तनाची आतुरतेने वाट पाहते आणि त्यांनी क्षमा मागण्याआधीच त्यांना क्षमा करते, तीच खऱ्या अर्थाने अंतःकरणे बदलू शकते. स्वर्गातील आपल्या प्रेमळ पित्याच्या हृदयाचे चिंतन करा आणि त्याचे पवित्र गुण आचरणात आणण्याचा प्रयत्न करा.
हे परमदयाळू देवा, तुझ्यावर प्रेम करण्याचे किंवा तुला नाकारण्याचे, तुझ्या परिपूर्ण नियमाचे पालन करण्याचे किंवा स्वतःच्या इच्छेप्रमाणे वागण्याचे स्वातंत्र्य तू मला दिले आहेस. माझ्याकडून पाप घडते तेव्हा त्याचे परिणाम सहन करण्यास मला मदत कर, जेणेकरून त्या मानहानीत मला तुझ्या अपार दयेची आठवण होईल आणि मी संपूर्ण अंतःकरणाने पुन्हा तुझ्याकडे वळेन. प्रत्येक पापी व्यक्तीसाठी माझेही हृदय तुझ्यासारखे कर, म्हणजे तुला त्यांची किती काळजी आहे, हे माझ्याद्वारे त्यांना दिसेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सोळाव्या दिवसाची चिंतने:
वाळवंटातील 40 दिवस & क्रुसापाशी 40 दिवस
प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य
प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने
आजचे संत – संत पेरपेतुआ आणि फेलिसिटी, हुतात्मा — स्मृतिदिन





