20 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील एकोणतिसाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने
क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू—अमेरिकेत: ऐच्छिक स्मरण
अमेरिकेबाहेर 19 ऑक्टोबर
छायाचित्र सौजन्य: अडोबी स्टॉक
जमावातील एका माणसाने येशूला म्हटले, “गुरुजी, माझ्या भावाला सांगा की त्याने मला वारशातला माझा वाटा द्यावा.” येशूने त्याला उत्तर दिले, “मित्रा, तुमच्यावर न्यायाधीश आणि पंच म्हणून मला कोणी नेमले?” मग तो जमावाला म्हणाला, “सावध राहा, सर्व प्रकारच्या लोभापासून स्वतःला जपा; कारण मनुष्य कितीही श्रीमंत असला, तरी त्याचे जीवन त्याच्या संपत्तीवर अवलंबून नसते.” लूक 12:13–15
येशूच्या या उत्तरात लक्ष वेधून घेणारी गोष्ट अशी की, पृथ्वीवर आजवर होऊन गेलेल्या सर्व लोकांमध्ये अन्यायाच्या एखाद्या प्रकरणात ‘न्यायाधीश आणि पंच’ होण्यास स्वतः येशूपेक्षा अधिक योग्य कोणीही नाही. तरीही तो या प्रकरणात पडण्यास नकार देतो. असे का? त्या माणसाची विनंती न्याय्य वाटते; पण येशू त्यात हस्तक्षेप करण्याऐवजी लोभाबद्दल एक दाखला सांगतो.
धनसंपत्तीची भुरळ सहज पडते, हे खरे आहे. तरी पैसा आणि संपत्ती यांच्याशी आपली आसक्ती आहे, हे मान्य करणे अनेकांना फार कठीण जाते. ‘आपण कष्ट केले आहेत, जे काही मिळवले ते आपल्या कमाईचे आहे, मग थोडी हौस केली तर काय बिघडले?’ अशी ते स्वतःची समजूत घालतात. भरपूर संपत्ती असलेले काही सद्हेतूचे लोक आपल्या संपत्तीचा थोडासा भाग सेवाकार्यासाठी देऊन आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीचे समाधान करतात आणि मग उरलेले सगळे स्वतःसाठी ठेवायला हरकत नाही, असे मानतात. पण याबद्दल येशूला काय वाटते?
भौतिक संपत्ती मुळात चांगलीही नाही आणि वाईटही नाही. अडचण आहे ती लोभाच्या पापाची. लोभ ही मनाची अशी वृत्ती आहे की ज्यामुळे देव आणि त्याची पवित्र इच्छा यांच्यापेक्षा या जगातील क्षणभंगुर गोष्टींशी माणूस अधिक आसक्त होतो. पुष्कळ संपत्ती असूनही मनाने तिच्यापासून अलिप्त राहणे शक्य असले, तरी ते फार कठीण आहे. पण संपत्ती असणे ही मूळ समस्या नाही. संपत्तीची हाव असणे ही खरी समस्या आहे. म्हणूनच ज्यांच्याकडे फार थोडे आहे तेही याच सापळ्यात अडकू शकतात. आपल्याकडे नसलेल्या गोष्टींचा त्यांना ध्यास लागतो आणि आणखी मिळाले की आपल्याला समाधान लाभेल, असे ते मानतात.
येशूने या प्रकरणात ‘न्यायाधीश आणि पंच’ होण्यास नकार दिला, कारण विनंती करणारा माणूस लोभाशी झुंजत होता, हे त्याला स्पष्ट दिसत होते. वारशाची योग्य वाटणी होण्यापेक्षा त्या माणसाच्या मनातील आसक्तीची येशूला कितीतरी जास्त काळजी होती. शाश्वत जीवनाच्या दृष्टीने पाहिले तर या जगातील न्यायाला फार थोडे महत्त्व आहे. हे समजून घेणे आणि स्वीकारणे अनेकांना कठीण जाऊ शकते. न्याय म्हणजे प्रत्येकाला त्याचा योग्य वाटा मिळायला नको का? पण आपल्याला न्याय मिळावा ही इच्छा लोभासारख्या पापातून येत असेल, तर तसे नाही. अशा वेळी आपला योग्य वाटा मिळण्यापेक्षा फसवणुकीमुळे वारसा गमावणे हे त्या व्यक्तीच्या आत्म्यासाठी कितीतरी अधिक हिताचे ठरते. खरे तर, एखादी व्यक्ती लोभाशी झुंजत असेल, तर फसवणुकीमुळे स्वतःची संपत्ती गमावणे हेदेखील तिच्या आत्म्यासाठी सर्वांत हितकारक गोष्टींपैकी एक ठरू शकते. आध्यात्मिक संपत्ती भौतिक संपत्तीपेक्षा अनंतपटीने श्रेष्ठ आहे, हे उमगल्यावरच हे समजेल.
आज आपल्या मनातल्या इच्छांवर चिंतन करा. त्यांच्याकडे प्रामाणिकपणे पाहा. जीवनात तुम्हाला सर्वांत जास्त काय हवे आहे? तुम्ही श्रीमंत होण्याचे स्वप्न पाहता का? तसे असेल, तर तुमचा बराचसा वेळ त्याच विचारात जातो का? कल्पना करा की तुम्हाला फार मोठा वारसा मिळणार होता, पण कोणीतरी फसवून तो तुम्हाला मिळू दिला नाही. अशा वेळी तुमची प्रतिक्रिया काय असेल? आपली फसवणूक झाली यापेक्षा आपल्याला फसवणाऱ्या व्यक्तीच्या आत्म्याची अधिक काळजी वाटणे, ही योग्य प्रतिक्रिया ठरेल. भौतिक संपत्तीपासून मनाने पूर्णपणे अलिप्त असलेल्या व्यक्तीला असा वारसा मिळाला काय किंवा गमावला काय, फारसे काही वाटणार नाही. खरोखरच, त्याने तिला काही फरक पडणार नाही. हे स्वीकारणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर तुमचा आत्मा या जगातील गोष्टींशी अजूनही अतिशय आसक्त आहे, याची ती खूण आहे. सर्व प्रकारच्या लोभातून मुक्त होण्यासाठी प्रार्थना करा. देवाचे खरे धन मिळवण्याचा तोच एक मार्ग आहे.
हे परम उदार प्रभू, तू अपार दया करतोस. जीवनात मला तुझी कृपा आणि तुझे प्रेम यांखेरीज दुसरे काही नको. तू आणि तुझी दया मला लाभली की जीवनाला पूर्णत्व देणारा एकमेव स्रोत मला लाभतो. मला ऐहिक गोष्टींच्या लोभातून मुक्त कर आणि या जगातील गोष्टींकडे तू जसे पाहतोस तसे पाहायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संत ज्यूड यांची नोव्हेना
निराशाजनक परिस्थिती आणि मार्ग न दिसणाऱ्या अडचणींसाठी
ही प्रार्थना वर्षात कधीही करता येते, विशेषतः 19–27 ऑक्टोबरदरम्यान
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन
आजचे संत – क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू—अमेरिकेत: ऐच्छिक स्मरण – अमेरिकेबाहेर 19 ऑक्टोबर




