13 एप्रिल 2026
पुनरुत्थानकाळातील दुसऱ्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने
संत मार्टिन पहिले, पोप व रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मृतिदिन
निकदेमाने घेतलेली ख्रिस्ताची भेट — जॉन ला फार्ज यांचे चित्र
“‘तुम्हाला वरून जन्म मिळाला पाहिजे,’ असे मी तुला सांगितले, याचे आश्चर्य मानू नकोस. वारा त्याला वाटेल तिकडे वाहतो. त्याचा आवाज तुला ऐकू येतो, पण तो कुठून येतो आणि कुठे जातो, हे तुला माहीत नसते. आत्म्यापासून जन्मलेल्या प्रत्येकाचे असेच आहे.” योहान 3:6–8
आजच्या शुभवर्तमानात आपल्याला श्रद्धा आणि विवेकबुद्धी यांच्यातील नात्यावर चिंतन करण्याची संधी मिळते. मानवी विवेकबुद्धीनुसार जीवन जगणे चांगले आहे का? नक्कीच! सारासार विचार करणे हा एक नैसर्गिक सद्गुण आहे. त्याच्या साहाय्याने आपण कोणत्याही परिस्थितीत आपली विवेकबुद्धी वापरून योग्य कृती ओळखतो आणि चांगले साधण्यासाठी व हानी टाळण्यासाठी सर्वांत विवेकपूर्ण मार्ग निवडतो. दुर्दैवाने, अनेकदा आपण सारासार विचाराने नव्हे, तर अनावर भावनांच्या आणि अयोग्य इच्छांच्या आहारी जाऊन निर्णय घेतो. सारासार विचार केल्याने गोंधळातून वाट काढून सर्वांत विवेकपूर्ण कृती निवडणे आपल्याला शक्य होते.
पण प्रत्येक परिस्थितीत देवाच्या इच्छेनुसार वागण्याची निवड करायची असेल, तर नैसर्गिक सारासार बुद्धी पुरेशी नाही. देवाची इच्छा विवेकबुद्धीच्या किंवा नैसर्गिक सारासार विचाराच्या विरोधात नाही; मात्र केवळ आपल्या नैसर्गिक बुद्धीने जे ओळखता येते, त्यापलीकडे ती आहे. आजच्या शुभवर्तमानात निकदेमाला नेमकी हीच अडचण भेडसावत होती.
निकदेम हा एक प्रतिष्ठित परुशी होता. येशूशी बोलण्यासाठी तो “रात्री येशूकडे आला.” येशूने त्याचे अगत्याने स्वागत केले आणि त्यांच्यात संवाद सुरू झाला. तो रात्री आला, या तपशिलात काही चर्चपित्यांना निकदेमाच्या श्रद्धेचे प्रतीक दिसले: देवाने प्रकट केलेल्या सत्याचा प्रकाश अजून त्याच्या श्रद्धेवर पडला नव्हता. येशूमध्ये काहीतरी विशेष आहे हे त्याला जाणवले होते. अधिक जाणून घेण्याची त्याची उत्सुकता आणि शिकण्याची तयारी त्याच्या सुरुवातीच्या अभिवादनातून स्पष्ट होते: “रब्बी, आपण देवाकडून आलेले गुरू आहात, हे आम्हाला माहीत आहे. कारण देव एखाद्याबरोबर असल्याशिवाय, आपण करता ती चिन्हे त्याला करता येणार नाहीत” (योहान 3:2). येशूच्या चमत्कारांची निकदेमाला माहिती होती. अशी कृत्ये करण्याचे सामर्थ्य केवळ देवच देऊ शकतो, हे त्याला समजले होते. त्यामुळे त्याची जिज्ञासा जागी झाली आणि येशूला भेटून त्याच्याशी बोलण्याची प्रेरणा त्याला मिळाली.
श्रद्धेची किती सुंदर सुरुवात! निकदेमाप्रमाणे आपल्यालाही देवाच्या सर्वशक्तिमान सामर्थ्याचा काही ना काही प्रकारे अनुभव येतो—प्रार्थनेत, दुसऱ्या व्यक्तीच्या पवित्र सद्गुणांत किंवा पवित्र शास्त्राच्या वाचनातून. तेव्हा आपल्या अंतःकरणाला एक ओढ जाणवते. असा अनुभव आपल्याला पूर्णपणे समजेलच असे नाही, पण त्याला कृतीने प्रतिसाद दिला पाहिजे. तसे केले नाही, तर आपण पवित्र आत्म्याच्या सौम्य प्रेरणांकडे दुर्लक्ष करून त्यांचा आवाज दडपतो.
निकदेमाला हे समजून घ्यायचे होते आणि येशूने त्याला नेमके त्याला आवश्यक होते तेच उत्तर दिले. निकदेमाने केलेल्या प्रशंसेवर येशू काही बोलला नाही. त्याऐवजी, येशूने थेट निकदेमाला उद्देशून त्याला जे ऐकण्याची गरज होती ते सांगितले: “आमेन, आमेन, मी तुला सांगतो, कोणालाही वरून जन्म मिळाल्याशिवाय त्याला देवाचे राज्य पाहता येत नाही” (योहान 3:3).
एखादे दैवी रहस्य आपल्यासमोर आले की आपल्यालाही जसा मोह होतो, तसाच प्रतिसाद निकदेमाने दिला. त्याने केवळ आपल्या नैसर्गिक विवेकबुद्धीच्या जोरावर ते उलगडण्याचा प्रयत्न केला: “माणूस म्हातारा झाल्यावर त्याचा पुन्हा जन्म कसा होऊ शकतो? तो आपल्या आईच्या गर्भात पुन्हा जाऊन जन्म घेऊ शकत नाही, नाही का?” (योहान 3:4). ही आपली नेहमीची प्रवृत्ती आहे. प्रत्येक गोष्ट आपल्याला तर्काने समजावी असे आपल्याला वाटते. पण पवित्र आत्म्याच्या कृपेने आपल्या मानवी विवेकबुद्धीला प्रकाश मिळू दिला आणि ती उन्नत होऊ दिली, तरच आपल्याला जीवनाचा अर्थ उमगतो. म्हणून येशू गूढ रीतीने बोलत राहिला, जेणेकरून निकदेम नैसर्गिक सारासार विचाराने काढलेल्या निष्कर्षांपलीकडे जाऊन त्याला अलौकिक आकलन प्राप्त व्हावे.
पवित्र आत्मा कोणकोणत्या गूढ मार्गांनी तुमच्याशी संवाद साधतो, यावर आज चिंतन करा. वाऱ्यासारखा पवित्र आत्मा आपल्या जीवनात अदृश्यपणे वावरतो, तरी तो आपल्यात परिवर्तन घडवतो. आपल्या सौम्य मार्गदर्शनाने तो आपल्या जिवाला नवी ताजगी देतो. त्याने कसे कार्य करावे हे आपण ठरवू शकत नाही; पण कृपेने आपल्या अंतःकरणात उमटणाऱ्या प्रेरणांतून आणि आपल्या जीवनात दिसणाऱ्या चांगुलपणाच्या फळांतून त्याची उपस्थिती आपण ओळखू शकतो. आपण पवित्र आत्म्याला आपले मार्गदर्शन करू दिले, तर तो आपल्याला अशा मार्गांनी नेतो जे आपण स्वतःहून कदाचित कधीच निवडले नसते. पण ते मार्ग आपल्याला नेहमी देवाच्या इच्छेशी अधिक एकरूप करतात आणि त्याच्या राज्याच्या अधिक जवळ नेतात.
हे खऱ्या ज्ञानाच्या प्रभू, तुझे विचार आमच्या विचारांपेक्षा कितीतरी उच्च आहेत आणि तुझे मार्ग आमच्या मार्गांपेक्षा कितीतरी उंच आहेत. मला आणि तुझ्या सर्व लेकरांना तुझा पवित्र आत्मा दे, म्हणजे तुझी पवित्र इच्छा काय आहे हे आम्हाला नेहमी ओळखता येईल आणि तिच्यानुसार वागण्याची निवड करता येईल. तुझ्या कृपेचा प्रकाश माझ्या नैसर्गिक विवेकबुद्धीला लाभो, म्हणजे मला तुला ओळखता येईल आणि संपूर्ण अंतःकरणाने तुझ्यावर प्रेम करता येईल, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत मार्टिन पहिले, पोप आणि रक्तसाक्षी




