20 जुलै 2026
सामान्य काळातील सोळाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची धर्मग्रंथवाचने
संत अपोलिनारिस, बिशप आणि रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मरण
परुश्यांना ख्रिस्ताला दगडमार करायचा आहे, जॉर्ग पेन्झ यांचे चित्र
काही शास्त्री आणि परुशी येशूला म्हणाले, “गुरुजी, आपण एखादे चिन्ह दाखवावे, अशी आमची इच्छा आहे.” त्याने त्यांना उत्तर दिले, “ही दुष्ट आणि अविश्वासू पिढी चिन्ह मागते; पण योना संदेष्ट्याच्या चिन्हाशिवाय तिला दुसरे कोणतेही चिन्ह दिले जाणार नाही.” मत्तय 12:38–39
कल्पना करा की येशूने शास्त्री आणि परुश्यांना वेगळे उत्तर दिले असते: “हो, मी आत्ताच तुम्हाला एक चिन्ह दाखवीन. तुम्ही माझ्याकडे जे काही मागाल ते मी करीन.” समजा, मोशेने तांबड्या समुद्राचे पाणी दुभंगले तसे गालील समुद्राचे पाणी दुभंगून कोरड्या जमिनीवरून चालत जाण्यास त्यांनी त्याला सांगितले असते आणि येशूने त्यांची विनंती पूर्ण केली असती. तेवढ्याने त्यांचे समाधान झाले असते का? बहुधा नाही. समस्या चमत्कारांच्या अभावाची नव्हती, अगदी थक्क करणाऱ्या चमत्कारांच्याही अभावाची नव्हती. खरी अडचण त्यांच्या कठोर अंतःकरणाची होती. त्यामुळे जीवन बदलून टाकणारी श्रद्धेची अलौकिक देणगी स्वीकारण्यास त्यांची अंतःकरणे बंद होती.
येशूने असे केले असते, तर ते क्षणभर थक्क झाले असते. कदाचित त्यानेच मशीहा आणि देवाचा पुत्र असल्याचेही त्यांनी मान्य केले असते—पण ते श्रद्धेतून आले नसते. इथेच खरी अडचण आहे. केवळ एखादा चमत्कार पाहून येशूचे देवत्व मान्य करण्यासाठी श्रद्धेची गरज नसते. पुरावा त्यांनी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिला असता, पण तो त्यांच्या अंतःकरणात उतरला नसता.
श्रद्धेची अलौकिक देणगी आपण डोळ्यांनी पाहतो त्या कोणत्याही गोष्टीपेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ आहे आणि त्याहून अधिक खात्री देते. श्रद्धेतून इतकी खोल खात्री लाभते की आत्म्याचे रूपांतर होते. या देणगीसाठी असंख्य संतांनी छळ सोसला, सत्याशी निष्ठा राखली आणि रक्तसाक्षित्व पत्करले. पण गालील समुद्र दुभंगण्यासारख्या बाह्य चिन्हांमुळेच एखादी व्यक्ती विश्वास ठेवत असेल, तर तो विश्वास उथळच राहतो. तो दैवी प्रकटीकरणात रुजण्याऐवजी सतत आणखी काही प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या पुराव्यांवर अवलंबून राहतो.
आता एक अतिशयोक्तीपूर्ण प्रसंग कल्पनेत आणा. रस्त्यावरून जाताना स्वतःला देवाचा पुत्र म्हणवणारा एक उपदेशक तुम्हाला भेटतो. तुम्ही म्हणता, “ते सिद्ध करून दाखवा.” तो माणूस हवेत उंचावतो, हवेतच गिरक्या घेतो आणि एका आज्ञेने रस्त्यावरच्या मोटारी हवेत उचलतो. मग तो खाली उतरतो आणि म्हणतो, “माझी उपासना करा.” तुम्ही काय कराल? अशा थक्क करणाऱ्या दृश्याने तुमच्या अंतःकरणाचे खरे परिवर्तन होईल आणि तुम्ही देवाची उपासना करू लागाल का?
आता प्रत्यक्षात घडू शकेल असा एक प्रसंग कल्पनेत आणा. तुम्ही एका चर्चमध्ये एकटेच प्रार्थना करत आहात. देवासाठी तुमचे अंतःकरण खुले आहे आणि तुम्ही त्याच्यावरील तुमचे मनापासूनचे प्रेम व्यक्त करता. अचानक पवित्र आत्मा तुमच्या आत्म्यात प्रवेश करतो. तो तुम्हाला पित्याच्या इच्छेची खोल जाणीव करून देतो, तुमचे मन प्रकाशमान करतो आणि तुमचा निर्धार बळकट करतो. प्रार्थना संपवून तुम्ही उठता, तेव्हा तुमच्या मनात स्पष्टता, धैर्य आणि शांती असते.
पहिला प्रसंग काल्पनिक असला, तरी त्यातून दोन्ही प्रसंगांमधला फरक समजतो. त्यातला पुरावा बाहेरून दिसणारा आणि थक्क करणारा आहे. तो विलक्षण असला, तरी ही सैतानी फसवणूक किंवा एखादी भासमय किमया असावी, अशी शंका अनेकांना येऊ शकते. अशा दृश्यामुळे अंतःकरणाचे खरे परिवर्तन होण्याची शक्यता कमी आहे. त्याने कुतूहल जागे होईल, पण निष्ठा निर्माण होणार नाही; आणखी चिन्हे पाहण्याची हाव वाढेल, पण समर्पणाची वृत्ती जागी होणार नाही.
दुसऱ्या प्रसंगात पुरावा पूर्णपणे अंतर्मनात मिळतो, आणि तो निःसंशयपणे श्रेष्ठ आहे. जेव्हा देव आत्म्याच्या गाभ्यात बोलतो आणि आत्मा स्वतःला देवाच्या हाती सोपवून प्रतिसाद देतो, तेव्हा जीवनाचे खरे रूपांतर होते. ती भेट दैवी शांती, सामर्थ्य आणि प्रेमाचा झरा बनते. कोणतेही बाह्य चिन्ह देऊ शकणार नाही, इतके खोल समाधान ती अंतःकरणाला देते.
शास्त्री आणि परुश्यांनी मागितलेले चिन्ह दाखवण्यास येशूने नकार दिला, कारण त्याचे त्यांच्यावर प्रेम होते आणि त्यांची कठोर अंतःकरणेही श्रद्धेकडे वळावीत अशी त्याची इच्छा होती. चमत्कार करण्याऐवजी तो सूचक शब्दांत म्हणतो, “योना संदेष्ट्याच्या चिन्हाशिवाय तिला दुसरे कोणतेही चिन्ह दिले जाणार नाही.” यात तो स्वतःच्या मृत्यूचा आणि पुनरुत्थानाचा संकेत देतो. अशा रीतीने येशू त्यांच्या अंतःकरणाला स्पर्श करतो आणि त्यांना आपल्या जीवनाच्या रहस्यावर चिंतन करण्याचे, पवित्र आत्मा जे प्रकट करतो ते स्वीकारण्यास तयार राहण्याचे आणि श्रद्धेने प्रतिसाद देण्याचे आमंत्रण देतो. कदाचित या धार्मिक पुढाऱ्यांपैकी काहींनी अखेरीस आपली अंतःकरणे उघडली असतील. अनेकांनी मात्र तसे केले नाही.
आज स्वतःच्या अंतःकरणाचे परीक्षण करा. तुम्ही देवावर विश्वास का ठेवता? येशू तुमचा प्रभू आणि तारणारा आहे, असे तुम्ही का घोषित करता? श्रद्धा खरोखर तुमच्या अंतःकरणात रुजली आहे का? देव तुमच्या अंतःकरणात बोलतो, ते तुम्ही ऐकले आहे का? तुम्ही स्वतःला त्याच्या हाती सोपवून त्याला प्रतिसाद दिला आहे का? तसे असेल, तर श्रद्धेची परिवर्तन घडवणारी शक्ती तुमच्यात कार्य करत आहे. ही देणगी तुमच्यात आणखी खोलवर रुजावी आणि दिवसेंदिवस बळकट व्हावी म्हणून प्रार्थना करा. मग शास्त्री आणि परुश्यांसारखी दुसऱ्या चिन्हाची मागणी तुम्हाला करावी लागणार नाही; स्वर्गाकडून मिळालेले श्रद्धेचे चिन्हच तुम्हाला पुरेसे ठरेल.
हे चमत्कार करणाऱ्या माझ्या प्रभू, ज्यांनी विश्वास ठेवला त्यांचा विश्वास दृढ करण्यासाठी तू अनेक चिन्हे दाखवलीस आणि चमत्कार केलेस. पण ज्यांनी विश्वासाची देणगी नाकारली, त्यांना तू अशी चिन्हे दाखवली नाहीस; त्याऐवजी तू त्यांना अंतःकरणाच्या परिवर्तनासाठी बोलावलेस. माझा विश्वास दृढ कर—बाह्य चमत्कारांनी नव्हे, तर माझ्या आत्म्याच्या गाभ्यात माझ्याशी बोलून. तुझी कृपा मला पूर्णपणे व्यापून टाको, माझे रूपांतर करो आणि मला आधार देवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत अपोलिनारिस, बिशप आणि रक्तसाक्षी
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन



