रविवार, 18 मार्च 2018
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार, वर्ष ब
(वर्ष अ मधील चिंतनासाठी येथे क्लिक करा किंवा पानावर खाली जा)
यरुशलेमचे संत सिरिल, बिशप व धर्माचार्य – ऐच्छिक स्मृतिदिन

“मी तुम्हांला खरे खरे सांगतो, गव्हाचा दाणा जमिनीवर पडून मेला नाही, तर तो केवळ एक दाणाच राहतो; पण तो मेला, तर त्याला पुष्कळ फळ येते.” योहान 12:24
मृत्यूची कल्पना बहुतेक लोकांना फारशी स्वागतार्ह वाटत नाही. मग मृत्यूकडे आपण कसे पाहावे?
सर्वप्रथम, शब्दशः पाहता, मृत्यू म्हणजे या जगातून पुढच्या जगात जाणे. देवाच्या इच्छेनुसार आपली वेळ येईल, तेव्हा आपण मृत्यूचे स्वागत करावे आणि देवाच्या जीवनात पूर्णपणे सामावून जाण्याची आशेने वाट पाहावी.
पण पवित्र शास्त्रातील हा उतारा मृत्यूचा एक वेगळा अर्थ उलगडून दाखवतो. जमिनीवर पडून मेला तरच ज्याच्यातील सुप्त शक्यता फळाला येतात, त्या गव्हाच्या दाण्यात आपण स्वतःला पाहिले पाहिजे. या नैसर्गिक प्रक्रियेत तो दाणा सुपीक मातीत रुजतो, वाढतो आणि भरपूर चांगले फळ देतो.
या नैसर्गिक प्रक्रियेत आपण स्वतःला कसे पाहावे? स्वतःच्या स्वार्थी ‘मी’ला मरू देण्याचा स्वीकार करून. अशा रीतीने आपण देवाच्या कृपेच्या सुपीक मातीत रुजू शकतो आणि भरपूर चांगले फळ देऊ शकतो.
स्वतःला मरणे म्हणजे जीवनातील सर्व स्वार्थाचा त्याग करणे. प्रथम, जाणीवपूर्वक केलेल्या सर्व स्वार्थी कृती सोडल्या पाहिजेत; पण त्यानंतर नकळत होणारा स्वार्थही सोडला पाहिजे. “नकळत होणारा स्वार्थ” म्हणजे काय?
नकळत होणारा स्वार्थ म्हणजे जीवनातल्या ज्या गोष्टी केवळ आपल्याला स्वतःसाठी हव्या आहेत म्हणून आपण त्यांना धरून राहतो, ती वृत्ती. यात प्रेमाचे नातेसंबंध यांसारख्या चांगल्या गोष्टींचाही समावेश होऊ शकतो. प्रेमाचे नातेसंबंध किंवा जीवनातल्या इतर चांगल्या गोष्टी सोडून द्याव्यात, असे नाही; तर कोणत्याही गोष्टीला, मग ती चांगली असली तरी, स्वार्थापोटी चिकटून राहू नये. देवाच्या प्रेरणेने उमललेले खरे प्रेम नेहमीच आसक्तीविरहित आणि निःस्वार्थ असते; ते केवळ दुसऱ्याचे भले पाहते. अशा रीतीने जगणे, हे स्वतःला मरण्याचे सर्वांत शुद्ध रूप आहे. आपण पूर्ण निःस्वार्थपणे आणि कोणतीही आसक्ती न ठेवता असे प्रेम करतो, तेव्हा देव आपल्या जीवनात आणि जीवनातील प्रत्येक प्रसंगात प्रवेश करतो व विपुल चांगले फळ घडवतो. ही देणगी आपल्या स्वतःच्या बळावर आपण जे काही करू शकतो त्याहून अधिक सामर्थ्यवान आहे, कारण ती स्वतःला पूर्णपणे मरण्याचे फळ आहे; देव त्या मरणाचे रूपांतर नवजीवनात करतो.
आज, मरण्यासाठी तुम्हाला मिळालेल्या पाचारणावर चिंतन करा. प्रथम, एक दिवस प्रत्यक्ष मृत्यू येईल आणि तुम्ही या जगातून जाल, यावर विचार करा. त्या क्षणाला घाबरू नका; उलट, जीवनाच्या परिपूर्णतेत प्रवेश करण्याचा गौरवशाली क्षण म्हणून त्याच्याकडे पाहा. दुसरे म्हणजे, इथे आणि आत्ताच स्वतःला मरण्याचे मार्ग शोधा. अशा प्रकारे मरण्यासाठी देव तुम्हाला कोणती नेमकी आणि प्रत्यक्षात आणता येतील अशी पावले उचलायला बोलावत आहे, हे ओळखा. लक्षात ठेवा की या कृतीत नवजीवनाच्या गौरवशाली देणग्या तुमची वाट पाहत आहेत.
हे प्रभू, मी स्वतःला पूर्णपणे आणि त्यागभावाने तुला व तुझ्या पवित्र इच्छेला अर्पण करतो. या निःस्वार्थ समर्पणातून तू नवजीवन घडवावे म्हणून मी स्वतःला मरण्याची निवड करतो. हे प्रिय प्रभू, माझा स्वीकार कर आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे काय ते कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी वाचा>>>
क्रुसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस – एकतिसावे चिंतन – “आज तू माझ्याबरोबर नंदनवनात असशील”
आजचे संत – यरुशलेमचे संत सिरिल
चला, आपणही त्याच्याबरोबर मरायला जाऊया
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार, वर्ष अ
(टीप: वर्ष ब व क मध्ये दीक्षार्थींचे आत्मपरीक्षण विधी होत असतील, तर हे शुभवर्तमान पर्याय म्हणूनही वापरता येते.)
यरुशलेमचे संत सिरिल, बिशप व धर्माचार्य – ऐच्छिक स्मृतिदिन

तेव्हा दिदिम म्हणवला जाणारा थोमा आपल्या सहशिष्यांना म्हणाला, “आपणही त्याच्याबरोबर मरायला जाऊ या.” योहान 11:16
किती परिणामकारक उद्गार! ते समजून घेण्यासाठी त्यांचा संदर्भ लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. आपला मित्र लाझर आजारी असून मरणाच्या दारी आहे, म्हणून आपण यरुशलेमला जात आहोत, असे येशूने आपल्या प्रेषितांना सांगितले. त्यानंतर थोमाने हे उद्गार काढले. पुढे कथेत आपण पाहतो की येशू लाझरच्या घरी पोहोचण्यापूर्वीच लाझर मरण पावला होता. अर्थात, शेवटी काय झाले हे आपल्याला माहीत आहे: येशूने लाझरला मरणातून उठवले. पण येशूने यरुशलेमला जाऊ नये म्हणून प्रेषितांनी त्याला रोखण्याचा प्रयत्न केला. कारण तिथे पुष्कळ लोक त्याच्याशी वैरभावाने वागत होते आणि त्याला ठार मारू इच्छित होते, हे त्यांना माहीत होते. तरीही येशूने जाण्याचे ठरवले. अशा वेळी संत थोमा इतरांना म्हणाला, “चला, आपणही त्याच्याबरोबर मरायला जाऊया.” खरोखर, किती परिणामकारक उद्गार!
हे वाक्य विशेष आहे, कारण यरुशलेममध्ये आपल्यापुढे जे काही येईल ते स्वीकारण्याच्या निर्धाराने थोमा हे बोलला, असे दिसते. येशूला विरोध आणि छळ सहन करावा लागणार आहे, याची त्याला जाणीव होती, असे वाटते. आणि येशूबरोबर त्या छळाला व मृत्यूला सामोरे जाण्याचीही त्याची तयारी दिसते.
अर्थात, थोमा हा शंका घेणारा म्हणून ओळखला जातो. येशूच्या मृत्यूनंतर आणि पुनरुत्थानानंतर इतर प्रेषितांनी येशूला खरोखर पाहिले होते, हे मान्य करायला त्याने नकार दिला. पण तो आपल्या शंकेसाठी ओळखला जात असला, तरी त्या क्षणी त्याने दाखवलेले धैर्य आणि निर्धार आपल्या नजरेतून सुटू नयेत. त्या क्षणी येशूबरोबर जाऊन त्याच्यावर होणाऱ्या छळाला आणि त्याच्या मृत्यूला सामोरे जाण्याची त्याची तयारी होती. इतकेच नव्हे, तर स्वतः मरणालाही सामोरे जाण्यास तो तयार होता. येशूला अटक झाली तेव्हा तो पळून गेला खरा; पण पुढे तो सुवार्तेचा प्रसार करण्यासाठी भारतात गेला आणि तिथे त्याला हौतात्म्य आले, असे मानले जाते.
येशूबरोबर पुढे जाऊन वाटेत येणाऱ्या कोणत्याही छळाला सामोरे जाण्याची आपली कितपत तयारी आहे, यावर चिंतन करण्यास हा उतारा आपल्याला मदत करतो. ख्रिस्ती म्हणून जगायला धैर्य लागते. आपण इतरांपेक्षा वेगळे असू. आपल्या सभोवतालच्या संस्कृतीत आपण सहज बसणार नाही. आपल्या काळाच्या चालीरीतींप्रमाणे वागण्यास आपण नकार दिला, तर त्याचा परिणाम म्हणून आपल्याला कोणत्या ना कोणत्या प्रकारचा छळ सहन करावा लागण्याची दाट शक्यता आहे. त्यासाठी तुम्ही तयार आहात का? हे सहन करण्याची तुमची तयारी आहे का?
आपण अपयशी ठरलो, तरी पुन्हा सुरुवात करू शकतो, हेही आपण संत थोमाकडून शिकले पाहिजे. थोमाची तयारी होती, पण छळ होताना पाहून तो पळून गेला. पुढे त्याने शंकाही घेतली, पण अखेरीस येशूबरोबर जाऊन मरण्याचा आपला निर्धार त्याने धैर्याने कृतीत उतरवला. आपण किती वेळा अपयशी ठरतो यापेक्षा, आपण शर्यत कशी पूर्ण करतो, हे अधिक महत्त्वाचे आहे.
आज संत थोमाच्या मनातील निर्धारावर चिंतन करा आणि त्या प्रकाशात स्वतःच्या निर्धाराकडे पाहा. या निर्धाराला जागण्यात तुम्ही कमी पडलात, तरी काळजी करू नका. तुम्ही पुन्हा उभे राहून प्रयत्न करू शकता. संत थोमाने हौतात्म्य पत्करताना केलेल्या अंतिम निश्चयावरही चिंतन करा. त्याच्या उदाहरणाचे अनुसरण करण्याचे ठरवा, म्हणजे स्वर्गातील संतांमध्ये तुमचीही गणना होईल.
प्रभू, तू मला जिथे नेशील तिथे तुझ्यामागे येण्याची माझी इच्छा आहे. तुझ्या मार्गाने चालण्याचा आणि संत थोमासारखे धैर्य दाखवण्याचा दृढ निर्धार मला दे. मी कमी पडलो, तर पुन्हा उभे राहून नव्याने निर्धार करण्यास मला मदत कर. प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. माझ्या संपूर्ण जीवनाने तुझ्यावर प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी वाचा>>>
क्रुसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस – एकतिसावे चिंतन – “आज तू माझ्याबरोबर नंदनवनात असशील”
आजचे संत – यरुशलेमचे संत सिरिल



