रविवार, 10 जानेवारी 2021

त्या दिवसांत असे घडले की येशू गालीलातील नाझरेथहून आला आणि योहानाने यार्देन नदीत त्याचा बाप्तिस्मा केला. पाण्यातून वर येताच त्याने आकाश दुभंगताना आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारखा आपल्यावर उतरताना पाहिला. तेव्हा स्वर्गातून वाणी झाली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी अतिशय प्रसन्न आहे.” मार्क 1:9–11 (वर्ष ब)
प्रभूच्या बाप्तिस्म्याच्या सणाने आपला नाताळकाळ संपतो आणि आपण उपासनावर्षाच्या सामान्य काळात प्रवेश करतो. पवित्र शास्त्राच्या दृष्टीने पाहिले, तर येशूच्या जीवनातील ही घटना नाझरेथमधील त्याच्या अप्रकट जीवनातून सार्वजनिक सेवाकार्याकडे वळण्याचा क्षणही आहे. या गौरवशाली घटनेचे स्मरण करताना एका साध्या प्रश्नावर मनन करणे महत्त्वाचे आहे: येशूने बाप्तिस्मा का घेतला? योहानाचा बाप्तिस्मा हा पश्चात्तापाचा बाप्तिस्मा होता, हे लक्षात घेऊ या. या कृतीद्वारे तो आपल्या अनुयायांना पापापासून दूर होऊन देवाकडे वळण्याचे आवाहन करत होता. पण येशू निष्पाप होता; मग त्याने बाप्तिस्मा का घेतला?
सर्वप्रथम, वर उद्धृत केलेल्या उताऱ्यात आपल्याला दिसते की येशूने नम्रपणे बाप्तिस्मा घेतला, तेव्हा त्याची खरी ओळख प्रकट झाली. स्वर्गातील पित्याची वाणी झाली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी अतिशय प्रसन्न आहे.” शिवाय, पवित्र आत्मा कबुतराच्या रूपाने त्याच्यावर उतरला, असेही आपल्याला सांगितले आहे. अशा प्रकारे, येशूचा बाप्तिस्मा ही एक प्रकारे तो कोण आहे याची जाहीर घोषणा आहे. तो देवाचा पुत्र आहे; तो पिता आणि पवित्र आत्मा यांच्याशी एक असलेली दैवी व्यक्ती आहे. ही जाहीर साक्ष म्हणजे एक ‘प्रकटीकरण’ आहे: येशू सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू करण्यास सिद्ध होत असताना त्याची खरी ओळख सर्वांसमोर उघड होते.
दुसरे म्हणजे, येशूच्या बाप्तिस्म्यातून त्याची विलक्षण नम्रता प्रकट होते. तो परमपवित्र त्रैक्यातील दुसरी व्यक्ती आहे, तरीही तो स्वतःला पाप्यांमध्ये गणले जाऊ देतो. पश्चात्तापाला केंद्रस्थानी ठेवणाऱ्या या कृतीत सहभागी होऊन येशू आपल्या बाप्तिस्म्याद्वारे शब्दांविनाही बरेच काही सांगतो. तो आम्हा पाप्यांशी एकरूप होण्यासाठी, आपल्या पापाच्या वास्तवात आणि आपल्या मरणात उतरायला आला. पाण्यात उतरून तो प्रतीकात्मक रीतीने आपल्या पापाचा परिणाम असलेल्या मरणातच उतरतो. त्यातून तो विजयी होऊन उठतो, जेणेकरून आपणही त्याच्याबरोबर नव्या जीवनासाठी उठावे. म्हणूनच, असे म्हणता येईल की येशूने आपल्या बाप्तिस्म्याने जणू पाण्याचाच ‘बाप्तिस्मा’ केला. त्या क्षणापासून पाण्याला त्याचे दैवी सान्निध्य लाभले, जेणेकरून त्याच्यानंतर बाप्तिस्मा घेणाऱ्या सर्वांना ते सान्निध्य लाभावे. त्यामुळे पापाच्या अधीन असलेल्या मानवजातीला आता बाप्तिस्म्याद्वारे देवाच्या दिव्यत्वाची भेट घडू शकते.
शेवटी, आपल्या दैवी प्रभूने पवित्र केलेल्या पाण्याद्वारे आपण या नव्या बाप्तिस्म्यात सहभागी होतो, तेव्हा येशूमध्ये आपण कोण होतो, हे त्याच्या बाप्तिस्म्यातून आपल्याला कळते. पित्याने वाणी करून येशू आपला पुत्र असल्याचे घोषित केले आणि पवित्र आत्मा त्याच्यावर उतरला; त्याचप्रमाणे आपल्या बाप्तिस्म्यात आपण पित्याची दत्तक मुले होतो आणि पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण होतो. अशा रीतीने, ख्रिस्ती बाप्तिस्म्यात आपल्याला कोणती नवी ओळख लाभते, हे येशूच्या बाप्तिस्म्याने स्पष्ट होते.
हे प्रभू, तू नम्रपणे बाप्तिस्मा घेऊन सर्व पाप्यांसाठी स्वर्ग खुला केलास, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या बाप्तिस्म्यात मला लाभलेल्या अथांग कृपेसाठी मी दररोज माझे अंतःकरण खुले करावे आणि पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण होऊन, पित्याचे लेकरू म्हणून तुझ्यासोबत अधिक पूर्णपणे जगावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचा सण – प्रभूचा बाप्तिस्मा
वरील मुख्य चित्र: पिएत्रो पेरुजिनो यांचे ‘ख्रिस्ताचा बाप्तिस्मा’




