मराठी

दयेचा धक्का

6 एप्रिल 2025
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार (वर्ष क)
आजची वाचने

(टीप: मिस्साबलिदानात बाप्तिस्मार्थींच्या आत्मपरीक्षणाचे विधी केले जात असतील, तर या चिंतनाऐवजी वर्ष अचे चिंतन वापरता येईल. तसेच, या रविवारी वर्ष अची वाचने घेतली, तर पुढील शुभवर्तमान आणि चिंतन सोमवारी वापरता येईल.)

अ‍ॅडोबी स्टॉककडून घेतलेली छायाचित्रे: मुख्य – ठळक

व्हिडिओ

येशू जैतुनाच्या डोंगरावर गेला. पण पहाटेच तो पुन्हा मंदिराच्या परिसरात आला. सर्व लोक त्याच्याकडे येऊ लागले. तेव्हा तो बसला आणि त्यांना शिकवू लागला. मग शास्त्री आणि परुशी यांनी व्यभिचार करताना पकडलेल्या एका स्त्रीला आणले आणि तिला सर्वांच्या मध्ये उभे केले. योहान 8:1–3

त्या स्त्रीसाठी हा अनुभव किती वेदनादायक आणि अपमानास्पद ठरला असेल! सुदैवाने, जगाचा तारणारा तिथे होता. त्याने तिची काळजी घेतली आणि आपल्या अपार दयेने तिला या प्रसंगाला सामोरे जाण्यास मदत केली. ती पापी होती, तरीही देवाच्या दयेतून तिला तिच्या पापावर आणि त्याच्या परिणामांवर उपाय मिळाला.

विशेष म्हणजे, योहानाच्या शुभवर्तमानाच्या काही सर्वांत प्राचीन हस्तलिखितांमध्ये हा प्रसंग आढळत नाही. संत ऑगस्टीन यांचे असे मत होते की या शुभवर्तमानाच्या सुरुवातीच्या काळात त्याच्या प्रती उतरवणाऱ्या काही जणांनी हा प्रसंग वगळला. कारण नैतिक नियमांच्या बाबतीत ते अतिशय कठोर होते आणि येशूच्या दयेची खोली पाहून त्यांना धक्का बसला होता. दयेची ही विलक्षण कृती इतरांना सांगितली, तर नैतिक नियमांचे पालन शिथिल होईल, अशी त्यांना भीती होती.

या स्त्रीला येशूकडे आणणाऱ्या शास्त्री आणि परुश्यांनाही येशूची दया पाहून धक्का बसल्याचे दिसते. येशूने अनेक प्रसंगी इतकी दया दाखवली की ती लोकांच्या आकलनापलीकडची ठरली. त्याने या स्त्रीला दाखवलेली दया हे त्याचेच एक उदाहरण होते.

आणि तुमचे काय? दया दाखवण्याची वेळ येते तेव्हा तुम्ही किती दूर जाण्यास तयार असता? इतरांची पापे दिसली की त्यांना दोषी ठरवणे आपल्याला सहज जमते. पापाचाच निषेध करायचा आहे, या इच्छेपोटी त्या व्यक्तींना दोषी ठरवणे योग्य आहे, किंबहुना ते आपले कर्तव्यच आहे, असे आपल्याला वाटू शकते. पण येशूच्या कृतीवरून दिसते की पाप आणि पापी व्यक्ती यांना एकच समजू नये. पापाचा निषेध केलाच पाहिजे. आपल्या प्रभूनेही त्या स्त्रीला, “जा, आणि यापुढे पुन्हा पाप करू नकोस,” असे सांगून तिच्या पापाचा निषेध केला. त्याने तिच्या पापाचा निषेध केला, पण तिलाच दोषी ठरवले नाही: “मीही तुला दोषी ठरवत नाही.”

देवाची दया आपल्या आकलनापलीकडची आहे. उदाहरणार्थ, येशूने क्रुसावरून मोठ्याने म्हटलेले हे शब्द आठवा: “पित्या, त्यांना क्षमा कर; आपण काय करीत आहोत हे त्यांना कळत नाही.” हे शब्द पहिल्यांदा ऐकणाऱ्यांना किती आश्चर्य वाटले असेल, याची कल्पना करा. जे लोक त्याचा जीव घेत होते, त्यांनाच देवाने क्षमा करावी, अशी विनंती हा मनुष्य कसा करू शकला? क्रुसावरून केलेली दयेची ही प्रार्थना खऱ्या अर्थाने समजलेली एकमेव व्यक्ती कदाचित येशूची स्वतःची आई होती. ती तिथे उभी राहून प्रेमाने त्याच्याकडे पाहत होती.

येशूच्या दयेची खोली पाहताना आपण एक महत्त्वाची गोष्ट शिकली पाहिजे: सुरुवातीला बहुधा आपल्यालाही तिचा धक्का बसेल. इतक्या मोठ्या प्रमाणात दया दाखवणे हे मानवी सामर्थ्यापलीकडचे आहे. अशी दया आपल्या स्वाभाविक तर्कबुद्धीला आव्हान देते आणि नव्या रीतीने विचार करायला व इतरांशी वागायला आपल्याला बोलावते. देवाची दया पाहून आपल्याला जो ‘धक्का’ बसू शकतो, त्यातून सावरण्याचा एकच मार्ग आहे: आपण स्वतः तशी दया आचरणात आणणे. त्यासाठी आपल्याला नवी दृष्टी अंगीकारावी लागेल, जेणेकरून पाप, दया आणि क्षमा यांकडे आपण देवाच्या नजरेने पाहू शकू. यामुळे तुम्ही अंतर्बाह्य हादरलात, तर ते कदाचित चांगले लक्षण आहे. प्रथमदर्शनी धक्कादायक वाटणाऱ्या देवाच्या अपार दयेला तुम्ही स्वतःचे रूपांतर करू देता का? असे रूपांतर की ती दया यापुढे तुम्हाला धक्कादायक किंवा आक्षेपार्ह न वाटता, आपल्या देवाच्या हृदयातून येणारी चांगली आणि पवित्र देणगी म्हणून तुम्ही ती अनुभवू शकाल?

देवाची दया तुम्हाला किती खोलवर समजली आहे, यावर आज चिंतन करा. दुसऱ्या कुणाला दया दाखवली जाते तेव्हा तुम्हाला आनंद होतो का? की तुम्ही उलट त्या व्यक्तीला दोषी ठरवू लागता? आपला प्रभू म्हणाला, “तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्याने तिच्यावर पहिला दगड फेकावा.” आपल्यापैकी कोणीही निष्पाप नाही; म्हणून दुसऱ्यावर दगड फेकण्याचा अधिकार आपल्यापैकी कुणालाही नाही. प्रथमदर्शनी धक्कादायक वाटणाऱ्या देवाच्या दयेचे आव्हान स्वीकारा, म्हणजे तुम्हाला देवाची अमर्याद दया केवळ समजेल असे नाही, तर सर्वांपर्यंत ती दया पोहोचवण्याचे साधन म्हणूनही तुम्ही वागाल.

हे परमदयाळू प्रभू, पाप्यांना पश्चात्ताप व तारणाकडे बोलावण्यासाठी तू आलास. तू दया आणि क्षमा विपुल प्रमाणात देतोस. इतरांची पापे माझ्या नजरेस पडतात तेव्हा, तू त्यांच्यावर जसे प्रेम करतोस तसे प्रेम करण्यास आणि त्यांना शक्य तितकी दया व करुणा दाखवण्यास मला मदत कर. प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्या दयाळू, प्रेमळ हृदयाने तुझ्यावर आणि इतरांवर प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

प्रायश्चित्तकाळातील पाचव्या रविवारसाठी ध्यान:
वाळवंटातील 40 दिवस

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय