मराठी

पित्याच्या आत्म्याच्या प्रेरणेने बोलणे

११ जुलै २०२५

संत बेनेडिक्ट, मठाधिपती यांचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील चौदाव्या आठवड्याच्या शुक्रवारची वाचने

चित्रस्रोत: ऑनलाइन कलादालन

व्हिडिओ

“ते तुम्हाला पकडून देतील तेव्हा कसे बोलावे किंवा काय बोलावे याची चिंता करू नका. काय बोलायचे ते त्याच क्षणी तुम्हाला सुचवले जाईल. कारण बोलणारे तुम्ही नसाल, तर तुमच्या पित्याचा आत्मा तुमच्याद्वारे बोलेल.” मत्तय 10:19–20

ही शिकवण समजायला सोपी आहे, पण आचरणात आणायला फार कठीण आहे. येशू आपल्या प्रेषितांना सांगतो की, राज्याची सुवार्ता सांगण्यासाठी ते बाहेर पडतील, तेव्हा त्यांना न्यायालयांच्या हवाली केले जाईल, सभास्थानांत त्यांना फटके मारले जातील आणि राज्यपाल व राजे यांच्यासमोर नेले जाईल. सुवार्ता सांगितल्यामुळे एका पाठोपाठ एका नगरात त्यांचा छळ होईल. हे ‘धीर देणारे बोल’ पहिल्यांदा ऐकताना फारसे उत्साहवर्धक वाटणार नाहीत. तरी वर उद्धृत केलेले सुवार्तेतील वचन प्रेषितांना मोठा धीर देऊ शकते—मात्र त्यासाठी त्यांनी येशूचा सल्ला श्रद्धेने पाळला पाहिजे.

जेव्हा आपल्याला दोषी ठरवले जाते, आपल्याविषयी निकाल दिला जातो किंवा आपला गैरसमज करून घेतला जातो, तेव्हा आपण लगेच मनातल्या मनात स्वतःची बाजू मांडू लागतो. आपण आपल्या कृतींचे समर्थन करतो आणि मनातच एक न्यायालय भरवतो. तिथे न्यायाधीशही आपणच आणि निकाल देणारे पंचही आपणच. अशा रीतीने आपण समोरच्याला दोषी ठरवतो आणि त्यालाच शिक्षा सुनावतो. ज्या पापाला परंपरेने ‘आत्मप्रीती’ म्हटले जाते, ते अहंकारातून जन्माला येते आणि ते खरे प्रेम मुळीच नाही. केवळ आपल्या मानवी शहाणपणावर आणि स्वतःच्या सल्ल्यावर विसंबून आपली बाजू मांडण्याचा मोह त्यामुळे होतो.

येशूच्या वरील शिकवणीचा नीट विचार केला, तर ती स्वीकारणे किती कठीण आहे, हे बहुतेकांच्या लक्षात येईल. तिचा गाभा असा आहे: कोणी तुम्हाला दोषी ठरवले किंवा वाईट वागणूक दिली, तर अंतःकरणात मौन राखा. त्या व्यक्तीने केलेल्या जखमेचा लगेच विचार करत बसू नका. तुम्हाला जो अन्याय दिसतो, त्याचाच ध्यास घेऊ नका. आपला छळ होत आहे असे वाटले, तरी काळजी करू नका किंवा अस्वस्थ होऊ नका. त्याऐवजी येशूकडे दृष्टी वळवा; केवळ त्याच्या वाणीकडे आणि त्याच्या सत्याकडे लक्ष द्या. तुम्हाला झालेल्या जखमेकडे पाहण्याऐवजी, ती करणाऱ्या व्यक्तीकडे पाहा. तिच्याकडे प्रेमाने पाहा. ती व्यक्ती तुमची शत्रू नाही; सत्यासाठीचा संघर्ष तिच्या अंतःकरणात चालला आहे. तिला देवाचे सत्य ऐकता यावे यासाठी मदत करणे, हे तुमचे ध्येय आहे. मग हे कसे करायचे? येशूचे उत्तर सरळ आहे: “काय बोलायचे ते त्याच क्षणी तुम्हाला दिले जाईल.” शिवाय, येशू स्पष्ट करतो की अशा वेळी तुमच्याद्वारे बोलणारा ‘तुमच्या पित्याचा आत्मा’ असला पाहिजे.

ही शिकवण आचरणात आणण्यासाठी विशेषतः दोन गोष्टी आवश्यक आहेत: नम्रता आणि भरवसा. नम्रतेमुळे स्वतःवरच प्रेम करण्याचा मोह (अहंकार) बाजूला सारता येतो. देव तुमच्याशी बोलत असताना त्याची वाणी ऐकण्यासाठी आणि शेवटी त्याला तुमच्याद्वारे बोलू देण्यासाठी हे अत्यावश्यक आहे. दुसरी गोष्ट म्हणजे, येशू जे सांगतो ते खरे आहे, असा विश्वास ठेवणे आवश्यक आहे. तुम्ही नम्र असाल आणि त्याची वाणी ऐकण्यास तयार असाल, तर जेव्हा त्याला आपले शब्द तुमच्याद्वारे बोलले जावेत असे वाटेल, तेव्हा तो ते शब्द तुम्हाला देईल, असा भरवसा तुम्ही ठेवला पाहिजे. हे कठीण आहे, कारण देव जितके बोलायचे ठरवतो, त्याहून कितीतरी अधिक बोलावे असे आपल्याला अनेकदा वाटते. अन्यायाला सामोरे जाताना देव अनेकदा आपल्याला मौन पाळण्यास बोलावतो. त्या मौनातही आपला छळ करणाऱ्याविषयी प्रेम असते. यासाठी देवाच्या कृपेवर मोठा भरवसा ठेवावा लागतो आणि त्या भरवशातून तुमच्याकडून विपुल प्रेम व्यक्त होते.

आज आपल्या प्रभूच्या या शिकवणीवर मनन करा. कोणी तुम्हाला दोषी ठरवते किंवा तुमच्याविषयी निकाल देते, तेव्हा तुमची प्रतिक्रिया कशी असते, याचा विचार करा. अशा छळाला तुम्ही कसा प्रतिसाद देता? प्रथम मौन राखा. मग समोरच्या व्यक्तीकडे प्रेमाने पाहा, प्रभूची वाणी ऐका आणि त्याची वाट पाहा. काय बोलायचे ते शब्द तो तुम्हाला देईपर्यंत थांबा. असे करणे तुमचा छळ करणाऱ्याच्या भल्याचे तर आहेच, पण तुमच्या स्वतःच्या आत्म्यासाठी आणि तुमचे जीवन पवित्र होण्यासाठीही ते विशेष हिताचे आहे.

हे माझ्या सहनशील प्रभू, तू जगाचा तारणारा आणि सर्वांचा देव असूनही, लोकांना तुझ्यावर खोटे आरोप करू दिलेस, तुझा न्याय करू दिलास आणि तुला दोषी ठरवू दिलेस. या सगळ्यात तू मौन राखलेस. पिता तुझ्याद्वारे बोलला तेव्हाच तू बोललास. हे प्रिय प्रभू, मला सर्व अहंकारातून मुक्त होण्यास मदत कर, म्हणजे मी केवळ तुझे पवित्र शब्द बोलेन, तू प्रेरणा दिलेले विचारच मनात बाळगेन आणि केवळ तुझ्या प्रेमाच्या पवित्र आज्ञेनुसार वागेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत बेनेडिक्ट, मठाधिपती — स्मरण

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय