मराठी

खंतेवर मात

२ ऑगस्ट २०२५
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने

व्हेर्चेल्लीचे संत युसेबियस, बिशप—ऐच्छिक स्मृतिदिन

संत पीटर ज्युलियन आयमार्ड, याजक—ऐच्छिक स्मृतिदिन

जेम्स टिसो, सार्वजनिक मालकीची कलाकृती, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

मांडलिक राजा हेरोद याने येशूची कीर्ती ऐकली आणि तो आपल्या सेवकांना म्हणाला, “हा तर बाप्तिस्मा देणारा योहान आहे. तो मेलेल्यांतून उठविला गेला आहे; म्हणूनच त्याच्यामध्ये या अद्भुत शक्ती कार्य करीत आहेत.” मत्तय 14:1–2

महान हेरोद इ.स.पू. 4 मध्ये मरण पावला. त्याच्यानंतर पहिल्या शतकात त्याचे तीन पुत्र आणि एक कन्या सत्तेवर आली. मांडलिक राजा हेरोद हा त्या तीन भावांपैकी एक होता. गालील समुद्राच्या पश्चिमेकडील बराचसा प्रदेश त्याच्या अधिपत्याखाली होता. येशूने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याचा बहुतांश काळ याच प्रदेशात घालवला. मृत समुद्राच्या लगेच पूर्वेला असलेल्या एका प्रदेशावरही हेरोद राज्य करीत होता. तिथेच त्याने बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला तुरुंगात टाकले आणि अखेरीस त्याला ठार मारले. हेरोदाने हाती घेतलेल्या अनेक बांधकामांसाठी तो ओळखला जात असे; पण संत योहान बाप्तिस्त आणि येशू यांच्या मृत्यूंतील त्याच्या भूमिकेसाठी तो विशेष ओळखला जातो.

आठवा की हेरोदाने आपल्या भावाची पत्नी हेरोदिया हिला स्वतःची पत्नी करून घेतले होते, आणि बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाने याला उघडपणे विरोध केला. त्यामुळे हेरोदाने योहानाला अटक केली आणि अखेरीस हेरोदियाच्या मागणीवरून त्याचा शिरच्छेद करवला. योहानाची टीका हेरोदियाला फारच जिव्हारी लागली होती. दुसरीकडे, हेरोदाला मात्र योहानाबद्दल एक प्रकारचा विचित्र आदर वाटत होता.

वर उद्धृत केलेल्या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्यात हेरोदाचे काहीसे विचित्र विधान आपल्याला दिसते. संत योहान बाप्तिस्त याला ठार मारल्यानंतर हेरोदाच्या कानी येशूची कीर्ती आली. येशू हेरोदाच्या प्रदेशात सर्वत्र फिरून उपदेश करीत होता आणि अनेक अद्भुत कृत्ये करीत होता. येशूविषयीची बातमी झपाट्याने पसरली आणि लवकरच हेरोदाच्याही कानावर गेली. पण येशू म्हणजे मेलेल्यांतून उठलेला बाप्तिस्मा देणारा योहानच असला पाहिजे, असा विचित्र विचार हेरोदाच्या मनात का आला? याचे निश्चित कारण आपल्याला माहीत नसले, तरी आपण त्याचा अंदाज बांधू शकतो.

मार्कच्या शुभवर्तमानात याच प्रसंगाचे वर्णन असे आहे: “योहान नीतिमान आणि पवित्र मनुष्य आहे हे माहीत असल्याने हेरोद त्याला भीत असे आणि त्याने त्याला कैदेत ठेवले होते. योहानाचे बोलणे ऐकून हेरोद फार गोंधळून जाई, तरीही त्याचे बोलणे ऐकायला त्याला आवडत असे” (मार्क 6:20). कदाचित हेरोदाच्या मनात श्रद्धेची ठिणगी होती; पण अखेरीस त्याच्या वासना आणि सत्तेची लालसा यांचाच त्याच्यावर पगडा होता. कदाचित म्हणूनच त्याने सुरुवातीला बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला तुरुंगात जिवंत ठेवले. योहानाचा शिरच्छेद केल्याबद्दल हेरोदाला काहीशी खंत किंवा भीती वाटत असावी, असेही दिसते. बहुधा याच कारणामुळे येशूविषयी आणि त्याच्यामध्ये कार्य करणाऱ्या “अद्भुत शक्तींविषयी” पहिल्यांदा ऐकताच हेरोदाला लगेच योहानाची आठवण झाली.

सदसद्विवेकबुद्धीत संघर्ष असला की खंत, भीती आणि अपराधीपणाची भावना यांचा अनुभव येणे स्वाभाविक आहे. आपल्या मनातला हा संघर्ष आपण सोडवला नाही तर काय होते, याचे एक बोलके उदाहरण म्हणजे प्रांताधिकारी हेरोद. सदसद्विवेकबुद्धीच्या या संघर्षातून निर्माण झालेला मनाचा गोंधळ दूर करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे नम्रपणे सत्य स्वीकारणे. हेरोदाने पश्चात्ताप करून देवाकडे पाठ फिरवण्याऐवजी देवाकडे वळण्याचा निर्णय घेतला असता, अशी कल्पना करा. त्याने येशूला शोधून त्याच्यासमोर आपली पापे कबूल केली असती आणि क्षमेची याचना केली असती, अशी कल्पना करा. किती गौरवशाली कथा ठरली असती ती! पण त्याऐवजी आपल्यासमोर एका अशा माणसाचे उदाहरण आहे, जो भरकटला आणि हट्टाने आपल्या पापातच राहिला.

आज हेरोदाच्या या अधार्मिक उदाहरणावर चिंतन करा. देव सर्व गोष्टींचा उपयोग आपल्या गौरवासाठी करू शकतो. आपल्यातही अशी काही प्रवृत्ती आहे का, हे आपल्याला दाखवण्यासाठी तो हेरोदाच्या उदाहरणाचाही उपयोग करू शकतो. खंत, भीती आणि अपराधीपणाची भावना यांच्याशी तुमचा झगडा चालू आहे का? त्यामुळे तुमच्या मनात संघर्ष निर्माण होतो का? दिलासादायक गोष्ट अशी आहे की नम्र अंतःकरणाने सत्याचा शोध घेतल्यास हा संघर्ष सहज मिटू शकतो. ज्या पापात तुम्ही बराच काळ अडकून आहात आणि ज्यातून तुम्हाला बाहेर पडण्याची गरज आहे, ते कबूल करून सत्याचा शोध घ्या. देवाच्या दयेला आपल्या अंतःकरणात जागा द्या, म्हणजे ती तुम्हाला मुक्त करील.

माझ्या दयाळू येशू, सर्व लोकांनी पूर्वीच्या पापांपासून मुक्ती अनुभवावी, अशी तुझी इच्छा आहे. आमच्या अंतःकरणाच्या खोलवर पोहोचून तिथला संघर्ष मिटवावा आणि शांती द्यावी, अशी तुझी इच्छा आहे. ज्या गोष्टी अजूनही मला वेदना देतात आणि ज्यांची खंत मला वाटते, त्या तुझ्यासमोर उघड करण्यासाठी माझे मन आणि अंतःकरण तुझ्यापुढे खुले करायला मला मदत कर. तुझ्या असीम दयेने मला मुक्त होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत –

 व्हेर्चेल्लीचे संत युसेबियस, बिशप

संत पीटर ज्युलियन एमर, धर्मगुरू

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय