मराठी

बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे अखेरचे प्रवचन

शनिवार, 29 ऑगस्ट 2026

संत योहान बाप्तिस्ता यांच्या दुःखभोगाचे स्मरण

आजची वाचने

मुख्य चित्र: बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाचा शिरच्छेद, चित्रकार: हेंड्रिक टेर ब्रुगन
विशेष चित्र: बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाचे प्रवचन, चित्रकार: याकोब दे घेइन द्वितीय

व्हिडिओ

हेरोदाने आपला भाऊ फिलिप याची पत्नी हेरोदिया हिच्याशी लग्न केले होते. तिच्यामुळेच त्याने योहान बाप्तिस्ताला अटक करून बेड्या घातल्या आणि तुरुंगात टाकले होते. योहानाने हेरोदाला सांगितले होते, “आपल्या भावाच्या पत्नीला बायको करून ठेवणे तुला नियमशास्त्रानुसार योग्य नाही.” हेरोदिया योहानावर डूख धरून होती आणि त्याला ठार मारण्याची तिची इच्छा होती; पण तिला ते जमले नाही. मार्क 6:17–19

आजच्या स्मरणदिनी आपण जगाच्या इतिहासातील एका अत्यंत भयानक हत्येचे स्मरण करतो. तिच्याहून भयानक असे एकच कृत्य होते: देवपुत्राला क्रुसावर खिळून मारणे. तारणाच्या इतिहासात बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाचे स्थान अतिशय महत्त्वाचे आहे. इस्राएलच्या स्थापनेपासून देवाने अनेक संदेष्टे उभे केले, तरी योहानाहून श्रेष्ठ कोणीही नव्हता. आपल्या प्रभूने स्वतः घोषित केले, “स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानापेक्षा श्रेष्ठ असा कोणीही झाला नाही” (मत्तय 11:11).

जखऱ्या आणि एलिझाबेथ यांना अनेक वर्षे मूल झाले नव्हते. ते दोघेही वृद्ध झाले असताना चमत्काराने एलिझाबेथच्या गर्भात योहानाची गर्भधारणा झाली. गाब्रिएल प्रधानदूताने त्याच्या जन्माचे भाकीत केले आणि तो “एलियाच्या आत्म्याने व सामर्थ्याने” प्रभूच्या पुढे जाईल असे सांगितले (लूक 1:17). प्राचीन ख्रिस्ती परंपरेनुसार, मरियेने एलिझाबेथची भेट घेतली त्या क्षणीच योहान आपल्या आईच्या गर्भात पवित्र झाला. धन्य कुमारी मरियेने नुकताच देवपुत्राला गर्भात धारण केले होते. तिने आपली नातेवाईक एलिझाबेथ हिला अभिवादन केले, तेव्हा “तिच्या गर्भातील बाळाने उडी मारली” आणि एलिझाबेथ “पवित्र आत्म्याने भरून गेली” (लूक 1:41).

योहानाने वाळवंटातून पश्चात्तापाचा संदेश दिला आणि मशीहाच्या आगमनासाठी लोकांची अंतःकरणे तयार केली. पण लोकांना प्रेमाने मनपरिवर्तनाचे आवाहन करण्यापुरते त्याचे धैर्य मर्यादित नव्हते. त्याने आपल्या काळातील सर्वांत सामर्थ्यवान लोकांनाही जाब विचारला. आपला भाऊ याची पत्नी हेरोदिया हिच्याशी देवाच्या नियमाविरुद्ध संबंध ठेवल्याबद्दल त्याने हेरोद अंतिपासाला जाहीरपणे फटकारले. संदेष्ट्याच्या धैर्याने सत्य बोलण्याची किंमत योहानाला आधी आपले स्वातंत्र्य आणि शेवटी आपला जीव गमावून चुकवावी लागली.

सत्य समोर आले तरी गंभीर पापात हट्टाने राहणाऱ्या व्यक्तीचे अंतःकरण किती अंधारलेले असते, हे हेरोदियेच्या सूडबुद्धीने भरलेल्या द्वेषातून दिसते. योहानाने न्याय्यपणे केलेली कानउघाडणी तिला सहन झाली नाही. याउलट, हेरोदाच्या मनात द्वंद्व होते. योहान पवित्र व नीतिमान आहे हे ओळखून तो त्याला भीत असे; त्याचे प्रवचन ऐकण्याचीही त्याला ओढ होती. पण सत्याप्रमाणे वागण्याचे नैतिक धैर्य हेरोदाकडे नव्हते. वासना, अहंकार आणि लोक काय म्हणतील याच्या चिंतेचा तो गुलाम झाला होता. म्हणून दिखाऊपणा आणि विषयसुखात बुडालेल्या एका मेजवानीत त्याने भ्याडपणे योहानाची हत्या करून त्या संदेष्ट्याचा आवाज दडपला.

संदेष्ट्यांमध्ये सर्वश्रेष्ठ असलेल्या योहानाला दुष्टांच्या हातून इतके भयंकर मरण का यावे, असे देवाने का होऊ दिले? कारण योहानाची सर्वोच्च साक्ष केवळ त्याच्या शब्दांत किंवा त्याने दिलेल्या बाप्तिस्म्यात नव्हती, तर त्याच्या हौतात्म्यात होती. त्याचा मृत्यू हेच त्याचे सर्वश्रेष्ठ प्रवचन ठरले. ज्या मशीहाच्या आगमनाची त्याने घोषणा केली होती, त्यालाही दुष्ट लोक ठार मारतील, हे योहानाने आपल्या रक्ताने जाहीर केले. योहानाच्या मृत्यूने त्याचे शिष्य शोकाकुल झाले, आणि ही बातमी ऐकून स्वतः येशूही दुःखाने एकांतात गेला. तरी आज ख्रिस्तसभा या महान संताच्या वीर साक्षीचा आनंद साजरा करते.

ख्रिस्तसभा योहानाचा संदेष्टा आणि हुतात्मा म्हणून सन्मान करते. जन्म आणि हौतात्म्य हे दोन्ही उपासनेत साजरे केले जातात, असा तो एकमेव संत आहे. त्याचा मृत्यू ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाचे पूर्वचिन्ह आहे. कोणत्याही गुन्ह्यासाठी नव्हे, तर देवाच्या नियमाशी निष्ठावान राहिल्यामुळे त्याला अटक करण्यात आली, तुरुंगात टाकण्यात आले आणि ठार मारण्यात आले. त्याचे छाटलेले शिर मग एका ताटात ठेवून दाखवण्यात आले. जगाने देवाचे सत्य नाकारल्याचे ते एक अंगावर शहारे आणणारे प्रतीक आहे.

सत्याच्या बाजूने उभे राहण्यासाठी आपले सुख, आपली प्रतिष्ठा किंवा अगदी आपला जीवही पणाला लावण्याची तुमची तयारी आहे का? संत योहानाची साक्ष प्रत्येक युगात तितक्याच सामर्थ्याने बोलत राहते. संपूर्ण शुभवर्तमानाची घोषणा नेहमी स्पष्टपणे आणि धैर्याने केली पाहिजे. हौतात्म्य हे केवळ पूर्वीच्या संतांचे वैशिष्ट्य नाही; ती प्रत्येक विश्वासू शिष्याला आजही असलेली हाक आहे. स्वतःचे रक्त सांडून असो किंवा दररोज स्वतःच्या ‘मी’पणाचा त्याग करून असो, आज जगाला संदेष्ट्यांप्रमाणे सत्याची साक्ष देणाऱ्यांची गरज आहे.

संत योहानासारखे धैर्याने निष्ठावान राहण्याची आपली किती तयारी आहे, यावर आज चिंतन करा. ज्यांना शुभवर्तमानाची सर्वाधिक गरज आहे, त्यांच्यापर्यंत ते पोहोचवण्यासाठी तुम्ही किती दूर जाण्यास तयार आहात? ख्रिस्ताच्या हाकेला प्रतिसाद देताना कोणताही त्याग फार मोठा नसतो, कोणतीही किंमत फार जास्त नसते. सत्यासाठी सर्वस्व अर्पण करा, आणि तुमच्या साक्षीला चिरंतन फळ येईल.

हे दुःखित प्रभू, बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाच्या मृत्यूने तुझे हृदय व्याकूळ झाले. तरी त्याने धैर्याने आणि प्रेमाने जाहीर केलेल्या सत्याशी तो अढळ निष्ठेने राहिला, याचा तुझ्या हृदयाला आनंदही झाला. मलाही एलियाच्या आत्म्याने व सामर्थ्याने भरून टाक, म्हणजे तू मला ज्या प्रकारे बोलावले आहेस, त्या प्रकारे मी तारणाची घोषणा करत राहीन आणि तुझी इच्छा असेल तर त्यासाठी माझे रक्तही सांडेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अधिक वाचन – बाप्तिस्मा देणाऱ्या हुतात्मा संत योहानाचे दुःखसहन — स्मरण

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय