21 सप्टेंबर 2025
सामान्य काळातील पंचविसावा रविवार (वर्ष क)
आजची वाचने
आंद्रेई निकोलायेविच मिरोनोव (ए. एन. मिरोनोव), CC BY-SA 4.0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने
आणि त्या अप्रामाणिक कारभाऱ्याने विवेकाने वागल्याबद्दल धन्याने त्याची प्रशंसा केली. “कारण या जगाची मुले आपल्या पिढीतील लोकांशी व्यवहार करताना प्रकाशाच्या मुलांपेक्षा अधिक विवेकी असतात.” लूक 16:8
या ओळींनी अप्रामाणिक कारभाऱ्याचा दाखला संपतो. त्या काळी पॅलेस्टाईनमध्ये अशी प्रथा होती की श्रीमंत धन्याच्या वतीने त्याचे कारभारी त्याचा पैसा सांभाळत, त्यातून कर्ज देत आणि ते व्याजासह वसूल करत. ही पद्धत आजच्या बँकिंग व्यवस्थेसारखी होती. या दाखल्यातील अडचण अशी होती की कारभारी अप्रामाणिक होता आणि नफ्यातला काही भाग तो स्वतःसाठी लपवून ठेवत होता. म्हणून धन्याने त्याला हिशेब नीट लावायला सांगितले, कारण तो त्याला कामावरून काढणार होता. त्या चतुर कारभाऱ्याने अजून थोडा वेळ आपल्या हातात असलेल्या अधिकाराचा वापर केला. त्याने धन्याच्या प्रत्येक कर्जदाराचे देणे कमी केले. अशा रीतीने त्यांची मर्जी संपादन केली, जेणेकरून धन्याने कामावरून काढल्यानंतरही त्याला त्यांच्याशी व्यवहार करता येतील.
व्यवहारात चतुराईने केलेली अप्रामाणिक फसवणूक येशूंना मान्य आहे म्हणून ते हा दाखला सांगतात, असे अर्थातच नाही. उलट, स्वार्थ आणि ऐहिक ध्येये यांच्यामागे लागलेले पुष्कळ लोक विवेक या नैसर्गिक देणगीचा उपयोग अनेक “प्रकाशाच्या मुलांपेक्षा” कितीतरी अधिक उत्साहाने करतात, हे दाखवण्यासाठी ते हा दाखला सांगतात.
तुमच्या जीवनातील ध्येयांचा विचार करा. तुम्ही तुमच्या ध्येयांची यादी केली, तर ती कशी दिसेल? आणि महत्त्वानुसार ती ध्येये क्रमाने लावली, तर पहिले ध्येय कोणते असेल? देवावर प्रेम करणे, त्याची सेवा करणे आणि त्याचा गौरव करणे हेच तुमचे मुख्य ध्येय त्या यादीत सर्वांत वर असावे. शेवटी जीवनात खरे महत्त्व यालाच आहे. हे ध्येय आपल्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी असेल, तर इतर सर्व ध्येयांना त्यांची योग्य जागा मिळेल.
पण प्रत्येक ध्येयासाठी तुम्ही किती वेळ आणि शक्ती देता आणि किती विवेक वापरता, यानुसार ती यादी लावली तर ती कशी दिसेल? ती वेगळी दिसेल का? बहुधा हो. पुष्कळ लोक या जगातील क्षणभंगुर गोष्टींवर प्रचंड वेळ आणि श्रम खर्च करतात. अनेक जण आर्थिक प्रगती हेच आपले ध्येय मानून त्यासाठी सर्वाधिक वेळ आणि शक्ती खर्च करतात. इतर जण छंद, मनोरंजन, घरात सुधारणा करणे, खेळ आणि दूरदर्शनवर सलग कार्यक्रम पाहत बसण्यासारख्या वेळ वाया घालवणाऱ्या गोष्टींतही असंख्य तास घालवतात. पण श्रद्धा आचरणात आणण्याची वेळ येते, तेव्हा रोजची प्रार्थना, पवित्र शास्त्राचा अभ्यास, कॅथलिक धर्मशिक्षण शिकणे आणि संतांच्या जीवनाचा अभ्यास करणे यांसाठी पुरेसा वेळ आणि शक्ती देणारे लोक क्वचितच आढळतात. अनेकांना रविवारचा मिस्सा हा एक भार वाटतो. प्रेमभावनेने इतरांची सेवा करण्याची इच्छाही कमी होऊ शकते. अनेक जण सुवार्तेच्या घोषणेसाठी क्वचितच प्रयत्न करतात.
उपजीविका करणे, घर सांभाळणे आणि कुटुंबाची काळजी घेणे यांसारख्या दैनंदिन कर्तव्यांसाठी तुमचा बराच वेळ द्यावा लागतो, हे खरे आहे. पण बहुतेकांनी आपल्या प्राधान्यक्रमाचा नव्याने विचार करून देवाची इच्छा पूर्ण करणे हे आपल्या जीवनाचे मुख्य ध्येय केले पाहिजे, हेही तितकेच खरे आहे. हे साधण्याचा उत्तम मार्ग कोणता? त्याची सुरुवात विवेक या सद्गुणापासून होते. विवेक हा नैसर्गिक तसेच अलौकिक सद्गुण आहे. नैसर्गिक पातळीवर विवेकाला “सर्व सद्गुणांची जननी” म्हणतात, कारण विवेकच इतर सर्व सद्गुणांना दिशा देतो आणि आपला वेळ, आपली शक्ती, आपली ध्येये आणि महत्त्वाकांक्षा यांना योग्य वळण लावतो. विवेक वापरणे म्हणजे जीवनातील सर्वांत महत्त्वाची ध्येये साधण्यासाठी आपल्या बुद्धीचा सक्रियपणे उपयोग करणे आणि कल्पकतेने व उत्साहाने प्रयत्न करणे. अलौकिक विवेक ही एक आध्यात्मिक देणगी आहे. या देणगीद्वारे देवाची कृपा आपल्या नैसर्गिक विवेकबुद्धीत कार्य करते, त्यामुळे आपल्या जीवनात देवाची इच्छा कशी पूर्ण करावी, हे आपल्याला अधिक चांगले समजते.
आज यावर चिंतन करा: तुम्ही प्रामाणिकपणे यादी केली, तर ती कशी दिसेल? तुमचा सर्वाधिक वेळ आणि शक्ती कशात खर्च होते? दैनंदिन कामांमध्ये तुमचा बहुतेक वेळ जात असला, तरी देवाच्या प्रेरणेने तुम्ही ती कामे करता, तेव्हा ती पवित्र ठरतात. अशा वेळी साधी कामेसुद्धा देवाच्या कृपेने भरून जातात आणि त्यांच्याद्वारे तुम्ही देवाचा गौरव करता. तुम्ही तुमचा वेळ आणि शक्ती योग्य रीतीने वापरत आहात की नाही, हे जाणून घेण्याचा एकच मार्ग आहे: अलौकिक विवेकाची देणगी स्वीकारण्यास मन खुले ठेवणे. आज त्या देणगीसाठी प्रार्थना करा आणि आपल्या प्रभूला विनंती करा की त्याने तुमच्या जीवनाला अधिक थेट दिशा द्यावी, जेणेकरून तुमची प्रत्येक कृती देवाच्या गौरवासाठी आणि आत्म्यांच्या तारणासाठी होईल.
हे प्रभू, तू परिपूर्ण प्रज्ञा आहेस; तू विवेकाचे मूर्त स्वरूप आहेस. माझे मन आणि इच्छाशक्ती तुझ्या दैवी उपस्थितीने भरून टाक आणि तुझी परिपूर्ण इच्छा पूर्ण करणे हेच माझ्या जीवनाचे मुख्य ध्येय बनावे, अशी ओढ माझ्या ठायी निर्माण कर. माझ्या दिवसांची आखणी कशी करावी हे मला समजू दे, जेणेकरून माझ्या प्रत्येक कृतीतून तुझा गौरव होईल आणि माझ्या स्वतःच्या आत्म्यापासून सुरुवात करून इतरांच्याही आत्म्यांच्या तारणाला हातभार लागेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन
आजचे संत – सुवार्तिक संत मत्तय, प्रेषित व सुवार्तिक
यंदा हा दिवस रविवारी येत असल्याने उपासनाविधीत स्मृतिदिन म्हणून साजरा केला जात नाही



