मराठी

दयेतून न्याय

19 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील एकोणतिसावा रविवार (वर्ष क)
आजची वाचने

विविध निर्माते, सार्वजनिक वापरासाठी मुक्त, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत

व्हिडिओ

खचून न जाता नेहमी प्रार्थना करत राहणे आवश्यक आहे, हे सांगण्यासाठी येशूने आपल्या शिष्यांना एक दाखला सांगितला. लूक 18:1

आजच्या दाखल्यात एका विधवेचे उदाहरण आपल्यासमोर येते. ती एका अप्रामाणिक न्यायाधीशाकडे आली आणि आपल्याला न्याय मिळावा म्हणून त्याच्याकडे वारंवार विनवणी करू लागली. त्या स्त्रीची त्याला काहीच पर्वा नव्हती. तरीही, तिच्या चिकाटीमुळे शेवटी त्याने तिला न्याय दिला. चिकाटीने केलेल्या प्रार्थनेला उत्तर मिळते हे शिकवण्यासाठी येशूने एका ‘अप्रामाणिक न्यायाधीशाचे’ उदाहरण दिले, ही गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे. कारण आपल्याला हे समजावे अशी त्याची इच्छा आहे की, अप्रामाणिक माणसेसुद्धा चिकाटीच्या विनवणीला प्रतिसाद देतात, तर स्वर्गातील न्यायी न्यायाधीश अशा विनवणीला कितीतरी अधिक तत्परतेने प्रतिसाद देईल.

एखादी प्रार्थना तुम्ही रात्रंदिवस, दिवसामागून दिवस न चुकता केली, तर ती कोणतीही असली तरी देव तिचे उत्तर देईल का? मूल एखाद्या गोष्टीसाठी सतत हट्ट करत राहिले की आईवडील शेवटी त्याचा हट्ट पुरवतात, तसा देवही शेवटी आपल्या मागण्या मान्य करतो का? तसे नाही. या दाखल्यातील सर्वांत महत्त्वाच्या शब्दांपैकी एक शब्द म्हणजे ‘न्याय्य.’ त्या स्त्रीने न्यायाधीशापुढे अशी विनवणी केली, असे आपण वाचतो: “माझ्या बाबतीत न्याय्य निर्णय द्या…” दाखल्याच्या शेवटी येशू त्याचा अर्थ असा उलगडतो: “मग जे त्याला रात्रंदिवस आळवतात, त्या आपल्या निवडलेल्यांना देव त्यांचा हक्क मिळवून देणार नाही काय?” प्रार्थना करताना आपल्याला हवे ते मागू नये. आपल्या पसंतीप्रमाणे घडावे, आपल्या स्वार्थी इच्छा पूर्ण व्हाव्यात किंवा आपल्याच कल्पना प्रत्यक्षात याव्यात, म्हणून आपण प्रार्थना करू नये. देवाचा न्याय व्हावा, यासाठीच आपण प्रार्थना केली पाहिजे. अढळ चिकाटीने आपण अशी प्रार्थना केली, तर देव आपले हक्क अबाधित राखील आणि आपला न्याय प्रस्थापित करील.

देवाच्या दृष्टीने न्याय म्हणजे केवळ काही अन्याय दुरुस्त करणे नव्हे. याचे सर्वांत ठळक उदाहरण म्हणजे आपल्या प्रभूचा स्वतःचा मृत्यू. येशू पूर्णपणे निर्दोष होता, हे स्पष्ट आहे; तरीही त्याने फार दुःख सोसले. म्हणून मग देवाच्या पुत्राचे दुःख आणि मरण हा अन्याय होता, असा निष्कर्ष आपण काढावा का? अंतिमतः नाही. कारण दयेतून न्याय सर्वांत उत्तम रीतीने साधला जातो. येशूने आपल्या दुःखात आणि मरणात झालेला अन्याय प्रेमापोटी स्वेच्छेने स्वीकारला. त्यामुळे या ‘अन्यायाचे’ रूपांतर प्रेमाच्या बलिदानात झाले आणि त्या बलिदानातून विपुल दया बहाल झाली. स्वर्गातून अग्नी पाडून आपल्याविरुद्ध पाप करणाऱ्यांचा नाश करण्याचा येशूला पूर्ण अधिकार होता. पण त्याची योजना त्याहून कितीतरी श्रेष्ठ होती. त्याऐवजी त्याने क्रूसाचा अन्याय स्वीकारण्याचे निवडले आणि तो स्वेच्छेने स्वीकारला. त्यामुळे त्या अन्यायाचे रूपांतर झाले आणि त्यातून कितीतरी मोठे कल्याण घडले.

आपल्या जीवनात जेव्हा कोणी आपल्यावर अन्याय करतो, तेव्हा आपल्याला अनेकदा रागाच्या आहारी जाण्याचा आणि न्यायाच्या नावाखाली सूड घेण्याची इच्छा बाळगण्याचा मोह होतो. त्यांनी जे केले त्याची किंमत त्यांनी मोजावी, असे आपल्याला वाटते. तुम्हाला कधी असे वाटले, तर लक्षात ठेवा की दया हे न्यायाचे सर्वोच्च रूप आहे. तुमच्यावर झालेला अन्याय तुम्ही स्वेच्छेने स्वीकारता, तेव्हा देवाचे रूपांतर घडवणारे सामर्थ्य अशा रीतीने कार्य करते की शिक्षा किंवा प्रतिशोधाने ते कधीच साधू शकत नाही. अशाच न्यायासाठी आपण रात्रंदिवस प्रार्थना केली पाहिजे. सर्व दुःखे प्रेमाने स्वीकारण्याची, ती बलिदान म्हणून अर्पण करण्याची आणि त्यांचे दयेत रूपांतर होऊ देण्याची शक्ती देवाने आपल्याला द्यावी, अशी आपण त्याच्याकडे विनवणी केली पाहिजे. हीच प्रार्थना आपण चिकाटीने करत राहिलो, तर तिला उत्तर मिळेल याची खात्री बाळगू शकतो.

ज्या बाबतीत तुम्हाला न्याय हवा आहे, त्या बाबतीत आज चिंतन करा. तुमच्या जीवनात तुमच्यावर काही अन्याय झाला आहे का? दुसऱ्या कुणी दिलेल्या दुःखाची आठवण तुम्ही पुन्हा पुन्हा मनात घोळवता का? या गोष्टी आठवताना लक्षात ठेवा की तुमच्या चिकाटीच्या प्रार्थनेत त्या दुःखांचे रूपांतर देवाच्या दयेत घडवून आणण्याचे सामर्थ्य आहे. या देणगीसाठी देवाकडे कळकळीने विनवणी करा आणि खात्री बाळगा की देव अशा प्रार्थनांना नेहमी उत्तर देतो.

हे परम न्यायी न्यायाधीशा, आमच्यावर होणारा प्रत्येक अन्याय प्रेमापोटी स्वेच्छेने स्वीकारण्यास तू आम्हाला बोलावतोस, कारण प्रत्येक अन्यायाचे रूपांतर दयेत व्हावे अशी तुझी इच्छा आहे. हे प्रिय प्रभू, हे पाचारण उदात्त आहे, पण ते गौरवशालीही आहे. तुझ्या उदाहरणाचे अनुसरण करण्यासाठी आणि अशा प्रकारे प्रार्थना करण्यात सदैव चिकाटी राखण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत ज्यूड यांची नोव्हेना
निराशाजनक परिस्थिती आणि मार्ग न दिसणाऱ्या अडचणींसाठी
ही प्रार्थना वर्षात कधीही करता येते, विशेषतः 19–27 ऑक्टोबरदरम्यान

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

आजचे संत – यंदा हा दिवस रविवारी येत असल्यामुळे उपासनाविधीत स्मृतिदिन म्हणून साजरा केला जात नाही

संत जाँ द ब्रेबफ व संत इसहाक जोग, धर्मगुरू व रक्तसाक्षी; आणि त्यांचे रक्तसाक्षी सहकारी—अमेरिकेत: स्मृतिदिन

क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू
अमेरिकेत 20 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय