मराठी

जेव्हा देव मौन बाळगतो

14 नोव्हेंबर 2026
सामान्य काळातील बत्तिसाव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने

अन्यायी न्यायाधीश आणि वारंवार विनवणी करणारी विधवा, सर जॉन एव्हरेट मिले यांचे चित्र

व्हिडिओ

“एका नगरात एक न्यायाधीश होता. त्याला देवाचे भय नव्हते आणि तो कोणाचाही आदर करत नसे. त्या नगरातली एक विधवा त्याच्याकडे वारंवार येऊन म्हणत असे, ‘माझ्या प्रतिवादीविरुद्धच्या खटल्यात मला न्याय द्या.’ बराच काळ तो न्याय द्यायला तयार नव्हता. पण शेवटी त्याने मनात म्हटले, ‘मला देवाचे भय नाही आणि मी कोणाचाही आदर करत नाही, हे खरे आहे. पण ही विधवा मला सारखा त्रास देते. म्हणून मी तिला न्याय देईन; नाहीतर शेवटी ती येऊन मला मारेल.’” लूक 18:2–5

आपण आशा केली होती तसे घडत नाही, तेव्हा अनेकदा आपला धीर खचतो. वारंवार प्रयत्न करूनही अपेक्षित फळ मिळत नाही, तेव्हा खचून जाण्याचा हा मोह विशेष बळावतो. आपला धीर जितका खचतो, तितका आपण निराशेच्या आहारी जाण्याचा धोका वाढतो. निराशा म्हणजे आशा गमावणे, आणि आशा गमावली की आपण प्रयत्न करणेच सोडून देतो.

देवाशी असलेल्या आपल्या नात्यात आशा हे एक आध्यात्मिक वरदान आहे. श्रद्धा, आशा आणि प्रीती हे तीन ईश्वरी सद्गुण आहेत. हे तिन्ही एकमेकांवर अवलंबून आहेत. त्यांपैकी एकाची उणीव भासली की इतर दोनही दुर्बल होतात. निराशेने मनाचा ताबा घेतला की श्रद्धेला आणि प्रीतीला खोलवर धक्का बसतो.

“खचून न जाता त्यांनी सदैव प्रार्थना करावी, हे किती आवश्यक आहे” हे सांगण्यासाठी येशू आजचा दृष्टान्त देतो. दुसऱ्या शब्दांत, आपले प्रार्थनाजीवन आशेच्या वरदानात रुजलेले असले पाहिजे. प्रार्थनेत थकणे म्हणजे प्रार्थना करताना धीर गमावणे.

संकटांना तोंड देताना आपण देवाकडे कळकळीने मदत मागतो, पण उत्तरादाखल केवळ मौनच जाणवते, तेव्हा आपण प्रार्थनेत थकून जातो. तरीही त्या मौनातही देवाची गुप्त उपस्थिती ओळखायला आपण शिकले पाहिजे. देव कधीकधी मौन का बाळगतो? याचे एक कारण असे असू शकते की आपल्या प्रार्थनेत देवाच्या इच्छेपेक्षा आपलीच इच्छा अधिक प्रकट होते. उदाहरणार्थ, कोणी आजारी असेल आणि आपण चमत्कार घडावा म्हणून प्रार्थना केली, तर त्यातून अधिक मोठे कल्याण साधणार असेल तरच देव तो चमत्कार घडवू शकतो. किंवा आपल्या एखाद्या प्रिय व्यक्तीने नोकरीसाठी अर्ज केला आणि कितीही प्रार्थना करूनही तिला ती नोकरी मिळाली नाही, तर कदाचित देवाने तिच्यासाठी त्याहून चांगले काही राखून ठेवले असेल.

यातून आपल्याला हे शिकायला मिळते की देवाने पूर्ण कराव्यात अशी आशा बाळगून केलेल्या मागण्यांची यादी म्हणजे प्रार्थना नव्हे. उलट, प्रार्थना ही समर्पणाची कृती असली पाहिजे. कोणत्याही एका विशिष्ट परिणामाचा आग्रह न धरता आपण स्वतःला आणि आपले हेतू देवाच्या प्रेमळ देखरेखीवर सोपवले पाहिजेत. कधीकधी देवाचे मौन हेच त्याचे उत्तर असते. कारण आपण किंवा इतर जण ज्या संकटातून जात आहोत, त्यात हे मौन आपल्याला देवावर अधिक भरवसा ठेवण्यास आणि अधिक पूर्णपणे स्वतःला त्याच्याकडे सोपवण्यास आमंत्रण देते.

अर्थात, काही प्रार्थना नेहमीच देवाच्या इच्छेशी जुळतात, याची आपण खात्री बाळगू शकतो. उदाहरणार्थ: “हे प्रभू, मला तुझ्या अधिक जवळ घे, तुझी परिपूर्ण इच्छा मला प्रकट कर आणि संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी सेवा करण्याची कृपा मला दे.” अशा प्रार्थनांतून कृपेचा स्वीकार करण्यास आणि परिवर्तनास तयार असलेले अंतःकरण व्यक्त होते.

आजच्या दृष्टान्ताचा भर आपण काय मागतो यावर नाही, तर प्रार्थना करताना आपल्या अंतःकरणाची वृत्ती कशी असावी यावर आहे. ती वृत्ती म्हणजे देवावर असा आशापूर्ण भरवसा ठेवणे की खचून जाण्याला किंवा निराशेला आपण शरण जाणार नाही.

बायबलच्या काळात विधवा ही समाजातील सर्वांत असुरक्षित व्यक्तींपैकी एक होती. अनेकदा तिला कायद्याचे संरक्षणही नसे. तिच्या विनंतीची दखल घेण्याचे एखाद्या अप्रामाणिक न्यायाधीशाला फारसे कारण नव्हते. या दृष्टान्तातल्या न्यायाधीशाने केवळ तिच्या चिकाटीमुळे तिची दखल घेतली.

एका अन्यायी न्यायाधीशालाही चिकाटीपुढे नमावे लागते, तर आपला प्रेमळ पिता आपल्या प्रार्थना किती अधिक तत्परतेने ऐकेल! तो मौन बाळगत आहे असे वाटते, तेव्हा तो आपल्याला या विधवेचे अनुकरण करण्यास आमंत्रण देतो. झटपट उत्तर मिळण्यापेक्षा आशेने आणि चिकाटीने केलेली प्रार्थना अनेकदा आपल्या आत्म्यासाठी अधिक हितकारक ठरते. ती आपली श्रद्धा अधिक खोल करते, प्रीती दृढ करते आणि आपल्याला पवित्र बनवते. देव मौन बाळगतो असे वाटत असेल, तर त्यामागे चांगले, किंबहुना सर्वोत्तम कारण आहे. त्याचे मौन जितके दीर्घ असेल, तितकी आपली आशा आणि त्याच्यावरचा भरवसा अधिक खोल झाला पाहिजे.

आशेत रुजलेल्या अढळ प्रार्थनेचे महत्त्व आज चिंतनात घ्या. देवाचे मौन हे स्वतःला अधिक पूर्णपणे त्याच्याकडे सोपवण्याचे आमंत्रण समजा. मौनातही देव अशा रीतीने कार्य करत असतो की त्याची आपल्याला कल्पनाही येऊ शकत नाही, असा भरवसा ठेवा. कधीही हार मानू नका, शंका घेऊ नका आणि निराश होऊ नका. देव आपले नेहमी ऐकतो आणि आपल्या प्रार्थनांना त्याच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार उत्तर देतो. आपल्यासाठी किंवा इतरांसाठी जे सर्वोत्तम आहे असे आपल्याला वाटते, त्याहून त्याची इच्छा कितीतरी श्रेष्ठ आहे.

हे माझ्या प्रभू, तू आमची काळजी वाहतोस आणि आमच्या प्रार्थना नेहमी ऐकतोस. आम्हाला जितकी कृपा मिळावी असे वाटते, त्याहून कितीतरी अधिक कृपा आमच्यावर वर्षवण्याची तुझी इच्छा आहे. मला असे हृदय दे, जे प्रार्थनेत दृढ राहील आणि शंका, खचलेपणा किंवा निराशा यांना कधीही शरण जाणार नाही. विशेषतः संकटे दीर्घकाळ टिकतात तेव्हा, माझी आशा सदैव तुझ्यावर राहो. अशा वेळी तुझ्या परिपूर्ण इच्छेला मला अधिक पूर्णपणे शरण जाता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

ख्रिस्तराजाची नोव्हेना
परंपरेनुसार ख्रिस्तराजाच्या महोत्सवापूर्वीचे नऊ दिवस
13–21 नोव्हेंबर 2026 या काळात दररोज ही नोव्हेना म्हटली जाते

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय