शुक्रवार, 2 जानेवारी 2026
संत बासिल महान आणि नाझियान्झसचे संत ग्रेगरी, बिशप व चर्चचे धर्माचार्य, यांचे स्मरण
इंग्रजी विकिपीडियावरील बॉस्टन & जॉन स्टीफन ड्वायर, CC BY-SA 3.0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत
“मी पाण्याने बाप्तिस्मा देतो; पण तुमच्यामध्ये असा एक जण आहे, ज्याला तुम्ही ओळखत नाही. तो माझ्यानंतर येत आहे. त्याच्या पादत्राणाचा बंद सोडण्याचीही माझी पात्रता नाही.” हे यार्देन नदीच्या पलीकडे बेथानी येथे घडले, जिथे योहान बाप्तिस्मा देत होता. योहान 1:26–28
बाप्तिस्मादाता योहानाने येशूच्या सेवाकार्याच्या आरंभासाठी इस्राएलच्या लोकांना तयार केले. पण त्या सेवाकार्याचे आणि येशूच्या ध्येयकार्याचे फळ स्वीकारण्यासाठी तो आपल्यालाही तयार करतो. हे करण्याचा एक मार्ग म्हणजे मशीहा कोण आहे, हे तो आपल्याला अगदी स्पष्टपणे दाखवतो.
योहानाविषयी येशू म्हणाला, “स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये बाप्तिस्मादाता योहानापेक्षा मोठा कोणी झाला नाही; तरीही स्वर्गराज्यातील सर्वांत लहानही त्याच्यापेक्षा मोठा आहे” (मत्तय 11:11). ही किती मोठी प्रशंसा आहे! योहानाला इतके मोठे बनवणाऱ्या सर्वांत महत्त्वाच्या गुणांपैकी एक म्हणजे त्याची नम्रता. त्याच्या नम्रतेमुळेच तो आपल्या अनुयायांचे लक्ष स्वतःवरून मशीहाकडे वळवू शकला.
नाताळचा अष्टदिनोत्सव आणि सामान्य काळ यांमधील या संक्रमणकाळात, हा नवजात राजा आपल्या जीवनात जे काही करण्यासाठी आला, त्याची आपण आतुरतेने वाट पाहावी, असे आपल्याला आमंत्रण आहे. आपण त्याच्याशी एकरूप व्हावे म्हणून तो आपल्याला सर्व पापांपासून मुक्त करण्यासाठी आला. आपल्या प्रभूचे ध्येयकार्य स्वीकारण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे तो कोण आहे आणि कोणत्या कार्यासाठी आला आहे, हे समजून घेणे.
योहानाबरोबर आपणही मशीहाचे अगाध वैभव मान्य करावे, असे आपल्याला आमंत्रण आहे. त्याच्या पादत्राणाचा बंद सोडण्याचीही आपली पात्रता नाही, हे आपण योहानाबरोबर कबूल केले पाहिजे. त्या काळच्या प्रथेनुसार, हे काम घरातील सर्वांत खालच्या दर्जाच्या सेवकाकडे असे. घरचा मालक परत आल्यावर तो सेवक त्याच्या पादत्राणांचे बंद सोडत असे आणि त्याचे पाय धूत असे. येशू आपल्या दृष्टीने कोण आहे, हे आपल्याला उमगले, तर त्याचा सर्वांत खालच्या दर्जाचा सेवक होण्याचीही आपली पात्रता नाही, हे आपण मानू आणि कबूल करू. सत्य हेच आहे: मशीहासमोर आपली स्वतःची अशी कोणतीही पात्रता नाही.
हे सत्य समजून ते मनापासून मान्य केले, तर त्याहूनही गौरवशाली सत्य स्वीकारण्यास आपण अधिक तयार होऊ: आपला राजा, स्वामी आणि मशीहा याने स्वतः वाकून आपले पाय धुण्याचे आणि आपल्या शाश्वत तारणासाठी स्वतःचे जीवन अर्पण करून आपली सेवा करण्याचे ठरवले. तो आपली सर्व पापे स्वतःवर घेतो आणि त्यांचा परिणाम भोगतो: वधस्तंभावरील मृत्यू.
योहानाच्या नम्रतेचे अनुकरण करून ती नम्रता आपण स्वतः अंगीकारली नाही, तर येशूच्या जीवनाबद्दल आणि ध्येयकार्याबद्दल आपल्या मनात जितकी खोल कृतज्ञता असायला हवी, तितकी ती आपल्याला अनुभवता येणार नाही. योहानाबरोबर आपली संपूर्ण अपात्रता कबूल करणे म्हणजे स्वतःला कमी लेखणे नव्हे, आणि त्यामुळे आपण अधिक अपात्रही ठरत नाही. उलट, खऱ्या नम्रतेची ही कृती आपल्याला त्या देणगीसाठी तयार करते, जिची सुरुवात देहधारणेत झाली आणि जी ख्रिस्ताच्या स्वर्गारोहणात परिपूर्ण झाली.
मशीहाचे जीवन आणि ध्येयकार्य यांसमोर आपली काहीही पात्रता नाही, या नम्र सत्यावर आज चिंतन करा. बाप्तिस्मादाता योहानाला आपला आदर्श माना. योहानाने येशूकडे जसे पाहिले तसे पाहा, आणि योहानाने जे मानले ते तुम्हीही माना. देवाने तुम्हाला तुमच्या त्या दीन अवस्थेतच भेटण्याचे आणि स्वतःचे जीवन देऊन तुमची सेवा करण्याचे निवडले, यावर मनन करा. ही जाणीव तुमचे अंतःकरण कृतज्ञतेने भरू दे.
हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, तुझा सर्वांत खालच्या दर्जाचा सेवक होण्याचीही माझी पात्रता नाही. हे नम्र सत्य समजून घेण्यास आणि मनापासून मान्य करण्यास मला मदत कर. ते स्वीकारताना मी मनःपूर्वक तुझे आभार मानतो, कारण तू मला माझ्या त्या नम्र अवस्थेत भेटण्याचे आणि माझा मशीहा व राजा म्हणून मला स्वतःकडे ओढून घेण्याचे निवडलेस. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे; तुझ्यावर अधिक प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
नाताळसाठीचे आमचे साहित्य पाहा!
आजचे संत – संत बासिल महान आणि संत ग्रेगरी नाझियान्झेन, बिशप व चर्चचे धर्मपंडित




