2 जून 2026
सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची वाचने
संत मार्सेलिनुस आणि पेत्र, हुतात्मे—ऐच्छिक स्मरण

कराचे नाणे — लिओपोल्ड लायर यांचे चित्र
येशूंना बोलण्यात पकडण्यासाठी काही परुशी आणि हेरोदपंथीय यांना त्यांच्याकडे पाठवण्यात आले. ते आले आणि त्यांना म्हणाले, “गुरुजी, आपण सत्य बोलता आणि कोणाचे आपल्याबद्दल काय मत आहे याची पर्वा करत नाही, हे आम्हाला माहीत आहे. आपण कोणाचाही हुद्दा पाहत नाही, तर देवाचा मार्ग सत्याला धरून शिकवता. कैसराला जनगणनेचा कर देणे नियमशास्त्रानुसार योग्य आहे की नाही? आम्ही तो द्यावा की देऊ नये?” मार्क 12:13–14
आजच्या शुभवर्तमानातील प्रसंगाच्या अगोदर, येशू मंदिराच्या परिसरात शिकवत असताना मुख्य याजक, शास्त्री आणि वडीलजन त्यांच्यासमोर आले. नाणे बदलणाऱ्यांना आणि व्यापाऱ्यांना हाकलून देण्याचा अधिकार त्यांना कोणी दिला, असा जाब त्यांनी विचारला. जमाव आपल्याला विरोध करील या भीतीने ते मागे हटले, पण येशूंना सापळ्यात अडकवण्यासाठी त्यांनी परुशी आणि हेरोदपंथीय यांना पाठवले (पाहा मार्क 11:27–33). हे पाच गट अनेकदा एकमेकांच्या विरोधात असत; विशेषतः परुशी आणि हेरोदपंथीय यांच्यात वैर होते. तरीही त्यांनी हातमिळवणी केली. “माझ्या शत्रूचा शत्रू तो माझा मित्र,” ही जुनी म्हण या प्रसंगाला अगदी लागू पडते.
मोशेच्या नियमशास्त्रावर आधारलेल्या मौखिक परंपरांचे काटेकोर पालन करण्यासाठी परुशी ओळखले जात. मंदिरातील उपासना आणि धार्मिक विधी यांवर भर देणारे मुख्य याजक आणि वडीलजन यांच्याशी त्यांचे वारंवार खटके उडत.
हेरोदपंथीय हेरोदाला आणि रोमन सत्तेला पाठिंबा देत असल्यामुळे परुशी आणि इतर नेते त्यांचा तिरस्कार करत. रोमशी असलेल्या निष्ठेमुळे हेरोदाच्या राजवटीत त्यांना आपला राजकीय प्रभाव टिकवून ठेवता आला. एरवी एकमेकांशी वैर असूनही हे गट येशूंना विरोध करण्यासाठी एकत्र आले. लोकांमध्ये येशूंचा टिकून असलेला प्रभाव, त्यांचा दांभिकपणा उघड करणारी येशूंची शिकवण आणि मंदिरातील येशूंच्या कृती या साऱ्यांमुळे त्या गटांच्या अधिकाराला आणि लोकांवरील पकडीला धोका निर्माण झाला.
हे पाचही गट अनुकरण करण्यासारखे नसले, तरी त्यांच्याकडून आपल्याला काही शिकता येते. गर्व, भीती आणि स्वार्थ यांसारख्या पतित मानवी स्वभावाच्या प्रवृत्ती त्यांच्यात दिसतात. या प्रवृत्तींशी आपणा सर्वांनाच झगडावे लागते. पहिली गोष्ट अशी की, देवाशी आणि त्याच्या सत्याशी एकनिष्ठ राहिल्यानेच खरे ऐक्य साधते. या निष्ठेतून नम्रता, देव व शेजाऱ्याविषयीचे प्रेम आणि स्वतःच्या हितापेक्षा देवाची इच्छा शोधण्याची ओढ वाढते. याउलट, या गटांचे “ऐक्य” दुष्ट हेतूंवर आधारलेले होते. द्वेष आपल्याला इतका आंधळा करू शकतो की आपण आपली मूलभूत मूल्ये सोडून देतो आणि मनातला आकस वाढवण्याचे मार्ग शोधतो. एरवी एकमेकांपासून दूर असलेल्या या गटांनी नेमके हेच केले. येशूंविषयीचा समान द्वेष आणि समाजावरील आपला प्रभाव गमावण्याची भीती यांमुळे ते येशूंना विरोध करण्यासाठी एकत्र आले. आपणही आपल्या वागण्याची सूत्रे द्वेषाच्या हाती दिली, तर त्यांच्यासारखेच वागू शकतो.
आजच्या शुभवर्तमानात परुशी आणि हेरोदपंथीय यांनी ज्या रीतीने प्रश्न विचारला, त्यातूनही आपल्याला शिकता येते. ते सुरुवात खुशामतीने करतात. खुशामत ही नेहमीच फसवी असते आणि तिच्यामागे दुसऱ्याला आपल्या हेतूप्रमाणे वागवण्याचा डाव असतो. त्यांच्या खोट्या स्तुतीचा हेतू येशूंचा सन्मान करणे नव्हता, तर त्यांना सावध राहण्याचे कारण वाटू न देता आपल्या सापळ्यात ओढणे हा होता. नीतिसूत्रांतील शहाणपणाचा त्यांना कदाचित विसर पडला असावा: “जे आपल्या शेजाऱ्याची खुशामत करतात, ते त्याच्या पायांशी जाळे पसरतात” (29:5) किंवा “मोहकपणा फसवा असतो…” (31:30). खुशामतीने इतरांची फसवणूक होतेच, पण खुशामत करणारेही अनेकदा स्वतःच तिच्या जाळ्यात अडकून पापात पडतात, हे आजच्या शुभवर्तमानात दिसते.
दुसरी गोष्ट अशी की, त्यांनी विचारलेला प्रश्न हा काळजीपूर्वक रचलेला सापळा होता. “होय, कैसराला जनगणनेचा कर देणे नियमशास्त्रानुसार योग्य आहे,” असे येशूंनी म्हटले असते, तर ते यहुदी नियमशास्त्राकडे दुर्लक्ष करतात आणि जुलूम करणाऱ्या रोमन सत्ताधाऱ्यांना साथ देतात, असा आरोप परुशी करू शकले असते. त्यांनी “नाही” म्हटले असते, तर रोमन सत्तेला विरोध करणारे बंडखोर म्हणून हेरोदपंथीय त्यांची तक्रार हेरोदाकडे करू शकले असते. त्यांनी दुष्ट हेतूने चतुराईचा डाव रचला होता; पण येशूंची प्रज्ञा त्यांच्या चतुराईहून श्रेष्ठ होती आणि येशू त्यांच्या सापळ्यात अडकले नाहीत. त्यांच्या उत्तराने कट तर उधळला गेलाच, पण त्या लोकांचा दांभिकपणाही उघड झाला. अशा रीतीने, त्यांच्या दुष्ट कटाचे रूपांतर येशूंनी शाश्वत सत्ये शिकवण्याच्या संधीत केले.
आपल्या प्रभूला विरोध करण्यासाठी एकत्र आलेल्या या पाच गटांच्या वागण्यातून पतित मानवी स्वभावाच्या ज्या प्रवृत्ती ठळकपणे दिसतात, त्यांवर आज चिंतन करा. तुम्ही ज्या लोकांशी “हातमिळवणी” करता, त्यांच्याशी तुम्हाला नेमके काय जोडते? एखाद्याविषयीचा समान द्वेष आणि आकस? एखाद्या गोष्टीची सगळ्यांना वाटणारी भीती किंवा तिला असलेला विरोध? नकारात्मक भावना किंवा आकस यांवर आधारलेली नाती फार काळ टिकत नाहीत आणि हानी घडवतात. देवाच्या वचनातील सत्याशी एकनिष्ठ राहण्यात, पवित्रतेसाठी मिळून प्रयत्न करण्यात आणि ख्रिस्तावर आधारलेली नाती घडवण्यातच खरे आणि चिरस्थायी ऐक्य आहे. तुमची नाती तुम्हाला ख्रिस्ताच्या अधिक जवळ नेत आहेत की तुमचे लक्ष त्याच्यापासून दूर नेत आहेत, याचा विचार करा आणि ती नाती पुन्हा त्याच्या सत्याशी सुसंगत करण्याचा प्रयत्न करा.
हे सर्व प्रज्ञेच्या प्रभू, कधी कधी परुशी आणि हेरोदीयांप्रमाणे मी अशी नाती जोडतो, ज्यांचा पाया तुझे प्रेम आणि सत्य नसून पाप आणि नकारात्मक भावना असतात. माझी विनंती आहे, मला जखडून ठेवणाऱ्या या पापांपासून मुक्त कर. मला प्रामाणिक आणि शुद्ध अंतःकरणाचा बनव आणि केवळ तुझ्यातच सापडणारी एकता शोधायला मला शिकव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत मार्सेलिनस आणि पेत्र, रक्तसाक्षी




