मराठी

नम्र आरंभातून

27 जुलै 2026
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

मोहरीच्या दाण्याचा दाखला, कलाकार: लॉरेन्स ओपी, CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

येशूने लोकसमुदायाला एक दाखला सांगितला. “स्वर्गाचे राज्य मोहरीच्या दाण्यासारखे आहे. एका माणसाने तो दाणा घेऊन शेतात पेरला. तो सर्व बियांपेक्षा लहान असतो; पण पूर्ण वाढ झाल्यावर त्याचे रोप सर्व रोपांपेक्षा मोठे होते. त्याचे मोठे झुडूप होते आणि आकाशातील पक्षी येऊन त्याच्या फांद्यांवर वस्ती करतात.” मत्तय 13:31–32

आजच्या शुभवर्तमानात मोहरीचा दाणा आणि खमीर असे दोन छोटे पण गहन अर्थ असलेले दाखले आहेत. प्रत्येक दाखला स्वर्गाच्या राज्याच्या रहस्याची एक वेगळी बाजू उलगडतो. हे दोन्ही दाखले आपले लक्ष त्या राज्याच्या नम्र आरंभाकडे आणि त्याच्या गुप्त सामर्थ्याकडे वेधतात. जगात आणि मानवी आत्म्यात ते राज्य शांतपणे वाढत जाते, आणि त्याची वाढ कोणीही रोखू शकत नाही.

प्रत्येक दाखल्यात अर्थाचे अनेक स्तर आहेत. चर्चच्या धर्मपित्यांनी त्यांचा सखोल विचार केला आहे. मोहरीच्या दाण्याच्या दाखल्यातील दाणा म्हणजे स्वतः ख्रिस्त, असा अर्थ अनेकदा लावला जातो. “सर्व बियांपेक्षा लहान” असलेला हा दाणा दाखवतो की ख्रिस्ताचे पृथ्वीवरील जीवन जगाच्या नजरेपासून किती लपलेले होते आणि जगाच्या दृष्टीने ते किती क्षुल्लक भासत होते. कोणाच्याही विशेष नजरेत न येता त्याने या जगात प्रवेश केला. बेथलेहेमच्या एका गुहेत त्याचा जन्म झाला, त्याला इजिप्तमध्ये आश्रयासाठी पळून जावे लागले आणि नाझरेथच्या साध्याशा गावात तो लहानाचा मोठा झाला. ज्याच्याद्वारे सर्व काही निर्माण झाले असे ते सनातन वचन ख्रिस्त स्वतः आहे; पण त्याचे देवत्व त्याच्या नम्र मानवतेआड झाकलेले होते.

तो क्रुसावर लटकत असतानाही त्याचे दैवी वैभव जगाच्या नजरेपासून लपलेले होते. तरीही स्वतःला रिक्त करणाऱ्या प्रेमाच्या या बीजातून—दारिद्र्य आणि मृत्यू यांचा पूर्णपणे स्वीकार करण्याच्या या कृतीतून—पुनरुत्थानाचा विजय उगवला आणि पाप व मृत्यूची बंधने तुटली. पुनरुत्थानाच्या वैभवात ख्रिस्त “सर्व रोपांपेक्षा मोठा” झाला आहे आणि दाखल्यात म्हटल्याप्रमाणे, “आकाशातील पक्षी येऊन त्याच्या फांद्यांवर वस्ती करतात.” ही प्रतिमा अनेकदा चर्चचे, म्हणजे ख्रिस्ताच्या गूढ शरीराचे, प्रतीक मानली जाते. त्यात पृथ्वीवरील सर्व लोकांना आश्रय, पोषण आणि शाश्वत आशा मिळते.

मोहरीचा दाणा प्रत्येक आत्म्यात पेरलेल्या ख्रिस्ताचेही प्रतीक आहे. श्रद्धा, प्रार्थना आणि संस्कार यांद्वारे जेव्हा तो आपल्या अंतःकरणाच्या सुपीक जमिनीत पेरला जातो, तेव्हा तो तिथे मूळ धरतो, वाढतो आणि आपले जीवन आतून बदलून टाकतो. त्याचे अस्तित्व सुरुवातीला आपल्याला जाणवले नाही, तरी ते आपल्यात अमर्याद वाढू शकते. त्याची फळे केवळ आपल्या जीवनातच नव्हे, तर आपल्या भेटीला येणाऱ्या प्रत्येकाच्या जीवनातही दिसू लागतात. अखेरीस नव्या आकाशात आणि नव्या पृथ्वीवर ही वाढ पूर्णत्वाला पोहोचेल. तेथे देवाचे राज्य पूर्णपणे प्रकट होईल.

खमिराचा दुसरा दाखला हेच सत्य वेगळ्या प्रकारे सांगतो. शांतपणे पण परिणामकारक रीतीने कार्य करणारा ख्रिस्त किंवा त्याची कृपा, असा खमिराचा अर्थ अनेकदा लावला जातो. तीन मापे पिठात मिसळलेले खमीर हळूहळू सगळे पीठ फुलवते. आत्म्यात कृपा कशी गुप्तपणे कार्य करते, याचे हे प्रतीक आहे. ख्रिस्त केवळ आपल्यामध्ये वावरत नाही, तर तो आपल्या अंतर्यामीही आहे आणि आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाला आतून पवित्र करतो.

आजच्या शुभवर्तमानाचा शेवट स्तोत्र 78:2 मधून घेतलेल्या “संदेष्ट्याच्या” या सुंदर वचनाने होतो: “मी दाखल्यांनी बोलण्यासाठी माझे मुख उघडीन; जगाच्या स्थापनेपासून जे लपलेले आहे ते मी जाहीर करीन” (मत्तय 13:35). वरवर पाहता हे दाखले साधे वाटतात; पण जे त्यांच्याकडे उदासीनतेने किंवा गर्वाने पाहतात, त्यांच्यापासून त्यांतील दैवी सत्ये लपून राहतात. मात्र जे ते श्रद्धेने स्वीकारतात आणि प्रार्थनापूर्वक त्यांचे चिंतन करतात, त्यांच्यासाठी पवित्र आत्मा त्यांचा गूढ अर्थ उलगडतो. सृष्टीच्या आरंभापासून जे लपलेले होते, ते आता उघड केले जाते—या जगातील ज्ञानी आणि विद्वान लोकांना नव्हे, तर अंतःकरणाने नम्र असलेल्यांना. अशा रीतीने हे दाखले दैवी ज्ञानाची शाळा ठरतात. जे वरवर दिसते त्यापलीकडे जाऊन देवाच्या शाश्वत योजनेच्या गाभ्यात शिरण्याचे आमंत्रण ते आत्म्याला देतात.

ख्रिस्त तुमच्या जीवनात कोणकोणत्या प्रकारे गुप्तपणे कार्य करत आहे, यावर आज चिंतन करा. तो तुमच्या अंतःकरणात शांतपणे वाढत आहे, याकडे तुमचे लक्ष आहे का? प्रार्थना आणि संस्कार यांद्वारे तुम्ही त्याच्या उपस्थितीच्या बीजाचे पोषण करता का? आरंभ कितीही लहान असला तरी देव आपले राज्य उभारत आहे—तुमच्यात, तुमच्याद्वारे आणि स्वतःच्या अधिक गौरवासाठी—असा विश्वास ठेवा.

हे परम गौरवशाली राजा, तुझ्या दुःखसहनातून, मृत्यूतून आणि पुनरुत्थानातून ओतलेल्या कृपेद्वारे तुझे राज्य आमच्या जीवनात जन्माला यावे, अशी तुझी इच्छा आहे. हे प्रभू, माझ्याकडे ये आणि माझ्या आत्म्याच्या गाभ्यात कृपेचे बीज पेर. ते बीज मूळ धरू दे आणि वाढू दे, जेणेकरून तुझ्या परिपूर्ण इच्छेनुसार माझे रूपांतर होईल. ज्या दिवशी आम्ही तुझे शाश्वत राज्य त्याच्या संपूर्ण वैभवात पाहू, त्या दिवसापर्यंत माझ्याद्वारे पृथ्वीवर तुझे राज्य विस्तारत राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय