मराठी

देवाचे मन जाणून घेणे

३ जून २०२०
सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा बुधवार
आजची वाचने

संत चार्ल्स ल्वांगा आणि त्यांचे सहकारी, रक्तसाक्षी — स्मृतिदिन

येशू त्यांना म्हणाला, “तुम्हाला पवित्र शास्त्रवचने किंवा देवाचे सामर्थ्य माहीत नाही, म्हणूनच तुमची दिशाभूल होत नाही का?” मार्क 12:24

हे शास्त्रवचन अशा एका प्रसंगातून घेतले आहे, ज्यात काही सदूकी येशूला त्याच्याच बोलण्यात पकडण्याचा प्रयत्न करत होते. अलीकडच्या दैनंदिन वाचनांत असा प्रसंग वारंवार आला आहे. येशूचे उत्तर थेट समस्येच्या मुळाशी जाते. तो त्यांचा गैरसमज दूर करतो, पण त्याआधी एक सत्य स्पष्टपणे सांगतो: पवित्र शास्त्रवचने आणि देवाचे सामर्थ्य या दोन्हींची ओळख नसल्यामुळे सदूकी भरकटले आहेत. हे ऐकून आपणही क्षणभर थांबावे आणि पवित्र शास्त्रवचने व देवाचे सामर्थ्य यांविषयी आपली स्वतःची समज किती आहे, हे तपासावे.

जीवनाचा अर्थ स्वतःच उलगडून पाहण्याकडे आपला सहज कल असतो. आपण पुन्हा पुन्हा विचार करतो आणि हे असे का घडले किंवा ते तसे का घडले, याचा उलगडा करण्याचा प्रयत्न करतो. इतरांच्या कृतींचे, इतकेच नव्हे तर स्वतःच्या कृतींचेही विश्लेषण करतो. तरीही शेवटी अनेकदा आपला गोंधळ आणि आपली ‘दिशाभूल’ सुरुवातीइतकीच कायम असते.

जीवनातली एखादी गोष्ट समजून घेण्याचा प्रयत्न करताना असा गोंधळ उडाला, तर क्षणभर शांत बसून येशूचे ते शब्द ऐकावेत. जणू ते शब्द त्याने तुम्हालाच उद्देशून म्हटले आहेत, असे समजून ते ऐका.

हे शब्द कठोर टीका किंवा कानउघाडणी म्हणून घेऊ नयेत. उलट, येशूने दिलेली ही मोलाची जाणीव आहे, असे समजावे. ती आपल्याला थोडे थांबून हे ओळखायला मदत करते की जीवनातल्या अनेक बाबतींत आपली दिशाभूल होते. भावना आणि चुका यांमुळे आपली विचारशक्ती आणि विवेक सहज झाकोळले जातात आणि आपण चुकीच्या वाटेला लागतो. मग आपण काय करावे?

आपली ‘दिशाभूल’ होत आहे असे वाटते, किंवा देव कोण आहे आणि त्याचे सामर्थ्य कसे कार्य करते हे आपल्याला खरोखर समजलेले नाही असे लक्षात येते, तेव्हा आपण थांबून एक पाऊल मागे घ्यावे. मग आपण प्रार्थना करू शकतो आणि देवाला काय सांगायचे आहे, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करू शकतो.

लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट अशी की प्रार्थना करणे आणि विचार करणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. देवाशी संबंधित गोष्टींचे चिंतन करण्यासाठी बुद्धीचा उपयोग नक्कीच करावा लागतो. पण ‘विचार, विचार आणि आणखी विचार’ केल्याने नेहमीच योग्य समज येते असे नाही. विचार करणे म्हणजे प्रार्थना करणे नव्हे. हा फरक अनेकदा आपल्या लक्षात येत नाही.

नम्रपणे थोडे मागे व्हायचे आणि देवाचे मार्ग व त्याची इच्छा आपल्याला समजत नाहीत, हे देवापुढे आणि स्वतःशीही कबूल करायचे, असा नित्याचा प्रयत्न आपण केला पाहिजे. मनात चाललेली विचारांची धावपळ शांत करण्याचा आणि काय योग्य व काय अयोग्य याबद्दलचे सर्व पूर्वग्रह बाजूला ठेवण्याचा प्रयत्न आपण करावा. नम्रपणे शांत बसून ऐकावे आणि प्रभूने आपल्याला दिशा दाखवावी म्हणून वाट पाहावी. ‘याचा उलगडा मीच केला पाहिजे’ हा सततचा अट्टहास आपण सोडला, तर देवच आपल्यासाठी त्याचा उलगडा करील आणि आपल्याला हवा तो प्रकाश देईल, असे कदाचित आपल्याला दिसून येईल. सदूकींच्या ठायी गर्व आणि अहंकार होता. त्यामुळे त्यांचा विवेक झाकोळला गेला आणि आपणच नीतिमान आहोत, असा त्यांचा समज झाला. त्यांनी पुन्हा स्पष्टपणे विचार करावा म्हणून येशू सौम्यपणे, पण ठामपणे, त्यांच्या विचारांना योग्य दिशा देण्याचा प्रयत्न करतो.

दिशाभूल करणारे किंवा गोंधळात टाकणारे विचार तुम्हाला काही बाबतींत सतावत आहेत का, यावर आज चिंतन करा. नम्र व्हा, म्हणजे येशू तुमच्या विचारांना योग्य दिशा देऊ शकेल आणि तुम्हाला सत्यापर्यंत पोहोचण्यास मदत करील.

हे प्रभू, मला खरोखर सत्य जाणून घ्यायचे आहे. कधी कधी मी स्वतःची दिशाभूल होऊ देतो. तुझ्यासमोर नम्र होण्यास मला मदत कर, म्हणजे तू मला मार्ग दाखवू शकशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

आजचे संत – संत चार्ल्स ल्वांगा आणि त्यांचे सहकारी, रक्तसाक्षी

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय

चित्र: पाओलो व्हेरोनेझे यांचे ‘शास्त्रपंडितांमध्ये येशू’