मराठी

कधीही न तृप्त होणारी इच्छा

19 ऑक्टोबर 2026
सामान्य काळातील एकोणतिसाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

संत जाँ द ब्रेबफ व संत इसहाक जोग, धर्मगुरू व रक्तसाक्षी; आणि त्यांचे रक्तसाक्षी सहकारी—अमेरिकेत: स्मृतिदिन

जनसमुदायाला उपदेश, हाइनरिख होफमान यांचे चित्र

व्हिडिओ

जमावातील एका माणसाने येशूला म्हटले, “गुरुजी, माझ्या भावाला सांगा की त्याने मला वारशातला माझा वाटा द्यावा.” येशूने त्याला उत्तर दिले, “मित्रा, तुमच्यावर न्यायाधीश आणि पंच म्हणून मला कोणी नेमले?” मग तो जमावाला म्हणाला, “सावध राहा, सर्व प्रकारच्या लोभापासून स्वतःला जपा; कारण मनुष्य कितीही श्रीमंत असला, तरी त्याचे जीवन त्याच्या संपत्तीवर अवलंबून नसते.” लूक 12:13–15

कल्पना करा की तुम्ही अतिशय श्रीमंत आहात. अफाट संपत्तीमुळे तुमचे जीवन बदलेल का? अनेकांच्या बाबतीत ते बदलेल. आजच्या शुभवर्तमानात येशू भौतिक संपत्तीविषयी थेट बोलतात आणि लोभ हा एक गंभीर धोका आहे, असे सांगतात. त्यांच्या बोलण्यातले कदाचित सर्वांत महत्त्वाचे वाक्य हे आहे: “माणसाचे जीवन त्याच्या मालमत्तेवर अवलंबून नसते.”

लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे येशू संपत्तीचाच निषेध करत नाहीत. ते “माणसाने श्रीमंत असू नये” असे म्हणत नाहीत, तर “माणूस श्रीमंत असला तरी” असे म्हणतात. या शब्दांवरून दिसते की संपत्ती स्वतःत ना चांगली, ना वाईट. येशू दोन गोष्टींचा निषेध करतात: श्रीमंत आणि गरीब दोघांच्याही मनात शिरू शकणारा लोभ आणि संपत्तीला आपल्या जीवनाचा पाया बनू देण्याची चूक.

नव्या करारातील अनेक ग्रीक शब्दांचा अनुवाद “लोभ” असा केला जातो. या उताऱ्यातील शब्दाचा अर्थ संपत्ती मिळवण्याच्या साध्या इच्छेपेक्षा अधिक तीव्र आहे. तो कधीही न शमणारी हाव दर्शवतो. अनेकदा ही हाव दुसऱ्यांच्या हक्काच्या गोष्टी बळकावण्याची असते, आणि हा एक प्रकारचा अन्याय आहे. अशी हाव मनात बाळगणारे लोक संपत्तीची आस धरणे आणि तिच्या मागे धावणे हेच आपल्या हृदयाचे मुख्य ध्येय बनवतात. हे केवळ पापच नाही, तर मूर्खपणाही आहे. म्हणूनच येशू पुढे मूर्ख श्रीमंत माणसाचा दाखला सांगतात.

लोभामुळे विवेक झाकोळतो. व्यवहाराच्या दृष्टीने संपत्ती हा आशीर्वाद आहे, असे अनेकदा वाटते. संपत्तीमुळे मिळणारी सुखे, ती देणारी सुरक्षितता किंवा तिच्या साहाय्याने आपल्याला करता येणारी चांगली कामेही आपल्या डोळ्यांसमोर येतात. पण येशू हा भ्रम दूर करतात. त्यासाठी ते संपत्तीचा निषेध करत नाहीत, तर लोभातला मूर्खपणा उघड करतात.

खोट्या गोष्टीला खरे मानणे म्हणजे मूर्खपणा. संपत्तीची इच्छा बाळगणे चांगले आणि उदात्त आहे, असा खोटा समज लोभामुळे माणसाच्या मनात रुजतो. पण ती इच्छा तशी नाही. “माणसाचे जीवन त्याच्या मालमत्तेवर अवलंबून नसते.” हे सत्य समजून घेणे अत्यावश्यक आहे.

मग न्यायाने आणि सत्याने जगलेल्या जीवनाचे सार काय आहे? ते आहे पराकोटीची उदारता: ख्रिस्ताशी असलेल्या ऐक्यातून खळाळणाऱ्या देवाच्या आणि शेजाऱ्याच्या प्रेमाला पूर्णपणे वाहिलेले हृदय. येशूंच्या उदारतेला तोड नाही. ते राजांचे राजे आहेत, तरीही त्यांनी या जगातील दारिद्र्य स्वीकारले. ते सर्वांचे निर्माणकर्ते आहेत, तरीही त्यांनी आपल्यासाठी स्वतःला रिकामे केले. तेच जीवनाचा पाया आहेत, तरीही आपल्या तारणासाठी त्यांनी मरण पत्करले. त्यांचे संपूर्ण जीवन म्हणजे स्वतःचे पूर्ण दान होते; त्यांच्या प्रेमाची उदारता आपल्या आकलनापलीकडची आहे. स्वतःला अर्पण करणाऱ्या त्या प्रेमात सहभागी होण्याचे आवाहन आपल्याला आहे. असे केल्यानेच आपल्याला आपल्या जीवनाचा खरा अर्थ आणि उद्देश सापडेल, आणि देवाच्या दृष्टीने मोलाच्या गोष्टींनी आपण खऱ्या अर्थाने श्रीमंत होऊ.

लोभ या आवाहनाच्या अगदी विरुद्ध आहे. तो माणसाला स्वकेंद्रित बनवतो आणि आपल्या प्रतिष्ठेच्या थेट विरोधात जातो. अफाट संपत्तीमुळे जगाच्या नजरेत आपले कौतुक होईलही; पण जग आपले तारण करू शकत नाही किंवा आपण जसे व्हायला हवे तसे आपल्याला घडवू शकत नाही. ते केवळ देवच करू शकतो.

तुम्ही आपल्या अंतःकरणात डोकावता, तेव्हा तुम्हाला कोणत्या इच्छा दिसतात? जेव्हा आपण अविचाराने वागतो, तेव्हा आपल्या मनात संपत्तीच्या हावेसारख्या स्वार्थी इच्छा असल्याचे अनेकदा दिसते. ही हाव मुळापासून काढून टाकण्याची पहिली पायरी कदाचित हीच आहे: तिला तिचे खरे नाव द्यायचे—मूर्खपणा. संपत्ती म्हणजे आपले जीवन सुधारणारी चांगली गोष्ट एवढेच जर आपण पाहिले, तर येशूंनी ज्या वाटेपासून सावध केले आहे, तिकडे आपली पावले पडू लागतात. अर्थात, देवाच्या परिपालनावर भरवसा ठेवून आपल्या स्वतःच्या आणि आपल्या कुटुंबाच्या गरजा भागवण्याचे कर्तव्य आपण पार पाडले पाहिजे. पण आपल्याकडे असलेल्या साधनांचा जबाबदारीने वापर करणे आणि आणखी मिळवण्याच्या कधीही न शमणाऱ्या हावेपायी मूर्खपणा करणे यांत अगदी बारीक सीमारेषा आहे. शेवटी, आपल्याला आणि आपल्या कुटुंबाला जेवढे आवश्यक आहे, तेवढ्याचीच इच्छा ठेवणे कदाचित आदर्श ठरेल—ना अधिक, ना कमी.

लोभ तुमच्या विचारांवर, निवडींवर किंवा इच्छांवर नकळत कसा परिणाम करू शकतो, यावर आज चिंतन करा. तुमच्याकडे काय आहे यावरून तुम्ही स्वतःचे मोल ठरवता का, किंवा देवाने दिले आहे त्यापेक्षा अधिक मिळावे अशी आस धरता का, याचा विचार करा. माझ्या जीवनाचा पाया काय आहे? ख्रिस्त आणि ते तुम्हाला आचरणात आणायला बोलावतात ते उदार प्रेम, यांव्यतिरिक्त दुसरे काही तुमच्या जीवनाचा पाया असेल, तर त्यांचे शब्द नव्याने ऐका: “माणसाचे जीवन त्याच्या मालमत्तेवर अवलंबून नसते.” त्याऐवजी देवाला जे मोलाचे वाटते त्यात श्रीमंत होण्याचा प्रयत्न करा—उदारता, दया, श्रद्धा आणि प्रेम. हीच तुमच्या आत्म्याची खरी संपत्ती आणि ओळख ठरो.

हे परम उदार प्रभू, तुझे जीवन म्हणजे स्वतःला अर्पण करण्याचा परिपूर्ण आदर्श आहे. तू आमच्यासाठी स्वतःला पूर्णपणे अर्पण केलेस आणि तुझ्या क्रूसावरील बलिदानात हे आत्मसमर्पण परमोच्च बिंदूला पोहोचले. माझ्या आत्म्याला योग्य दिशा दे आणि माझ्या अंतःकरणातील इच्छा शुद्ध कर, जेणेकरून मला खरोखर जितके आवश्यक आहे त्यापेक्षा अधिक मिळवण्याचा मी कधीही प्रयत्न करणार नाही आणि माझ्या मालकीच्या वस्तूंचा माझ्यावर कधीही ताबा राहणार नाही. तू आणि तुझ्या पवित्र हृदयातून वाहणारे प्रेम हाच माझ्या जीवनाचा भक्कम पाया असो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत: 

संत जाँ द ब्रेबफ व संत इसहाक जोग, धर्मगुरू व रक्तसाक्षी; आणि त्यांचे रक्तसाक्षी सहकारी—अमेरिकेत: स्मृतिदिन

क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू
अमेरिकेत 20 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो

संत ज्यूड यांची नोव्हेना
निराशाजनक परिस्थिती आणि मार्ग न दिसणाऱ्या अडचणींसाठी
ही प्रार्थना वर्षात कधीही करता येते, विशेषतः 19–27 ऑक्टोबरदरम्यान

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सदस्य व्हा — आमच्या यूट्यूब चॅनेलचे!
नवीन सामग्री प्रकाशित झाल्यावर सूचना मिळवा.

ऑक्टोबर महिना समर्पित आहे पवित्र जपमाळेला

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय