मराठी

दुसऱ्यांना दोष देणारे मन

२३ जून २०२५
सामान्य काळातील बाराव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

चित्रस्रोत: ऑनलाइन कलादालन

व्हिडिओ

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला: “दुसऱ्यांचा न्याय करणे थांबवा, म्हणजे तुमचाही न्याय केला जाणार नाही. कारण जसा तुम्ही दुसऱ्यांचा न्याय करता, तसाच तुमचाही न्याय केला जाईल; आणि ज्या मापाने तुम्ही मोजता, त्याच मापाने तुम्हालाही मोजून दिले जाईल. तुझ्या भावाच्या डोळ्यातली कुसळ तुला दिसते, पण तुझ्या स्वतःच्या डोळ्यातले लाकडी तुळईएवढे धूड तुला का दिसत नाही?” मत्तय 7:1–3

दुर्दैवाने, आपल्यापैकी बहुतेक जण कबूल करतील त्यापेक्षा ही प्रवृत्ती कितीतरी अधिक पसरलेली आहे. आपण अशा जगात राहतो जिथे दुसऱ्यांना दोषी ठरवणे, त्यांच्यावर टीका करणे आणि त्यांचा न्याय करणे अगदी सर्रास घडते. समाजात वाढत चाललेल्या या प्रवृत्तीचा आपल्या विचारांवर आणि कृतींवरही मोठा प्रभाव पडतो.

दुसऱ्यांचा न्याय करणे इतके सहज का जमते? दुसऱ्यांचे अपयश पाहणे, त्यांच्या पापांचा सतत विचार करणे, त्यांच्या उणिवा दाखवून देणे आणि त्यांच्या दोषांबद्दल इतरांकडे बोलणे इतके सोपे का वाटते? याचे एक कारण कदाचित असे असेल की अनेकांच्या अंतःकरणात शांती नसते. दुर्दैवाने, दुसऱ्याला दोषी ठरवल्याने एक प्रकारचे विकृत समाधान मिळते. पण हे ‘समाधान’ मनाला खरे समाधान कधीच देत नाही. आपण जितके जास्त दुसऱ्यांना दोषी ठरवतो, त्यांच्यावर टीका करतो आणि त्यांचा न्याय करतो, तितकीच हे पुन्हा करण्याची इच्छा बळावत जाते. ही पापे सोडणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर येशूचे शब्द ऐका: “दुसऱ्यांचा न्याय करणे थांबवा…”

दुसऱ्यांचा न्याय करणाऱ्या व्यक्तीला आपण असे करत आहोत, याची अनेकदा जाणीवही नसते. म्हणूनच आपला प्रभू विचारतो, “तुझ्या भावाच्या डोळ्यातली कुसळ तुला दिसते, पण तुझ्या स्वतःच्या डोळ्यातले लाकडी तुळईएवढे धूड तुला का दिसत नाही?” हा प्रश्न तुमच्या मनाला थोडासाही बोचत असेल, तर लक्षात घ्या की आपला प्रभू तो तुम्हालाच विचारत आहे. तुमच्यावर त्याचे गाढ प्रेम आहे म्हणून तो हा प्रश्न विचारतो. तुम्ही त्याचे म्हणणे ऐकावे, ते समजून घ्यावे आणि त्याला प्रतिसाद द्यावा, अशी त्याची इच्छा आहे. 

खरे तर, दुसऱ्यांचा न्याय केल्याने ज्याचा न्याय केला जातो त्याच्यापेक्षा न्याय करणाऱ्याचेच कितीतरी जास्त नुकसान होते. दुसऱ्यांनी आपला न्याय करणे अर्थातच सुखावह नाही. पण दुसऱ्यांनी आपला न्याय केला, यात आपले पाप नाही. मात्र, दुसऱ्यांचा न्याय करणे हे पाप आहे, आणि ते गंभीर पापही ठरू शकते. या पापामुळे न्याय करणाऱ्याचे अंतःकरण रिकामे होते आणि रागाने भरून जाते. अशा व्यक्तीच्या आत्म्यातील प्रेम नाहीसे होते.

हे शब्द कटू वाटत असतील, तर ते खरोखरच कटू आहेत. पण स्वतःमध्ये बदल घडवण्यासाठी कधीकधी कटू सत्याला सामोरे जावे लागते. क्रूस वेदनादायी होता, पण तो आजवरच्या सर्वांत महान प्रेमकृतीचाही क्षण होता. दुसऱ्यांचा न्याय करण्याच्या आपल्या पापाला सामोरे जाणे कठीण आहे, पण त्यातून मुक्त होण्याचा तोच एक मार्ग आहे. स्वतःशी प्रामाणिक राहणे ही देवाप्रती, स्वतःप्रती आणि ज्यांचा न्याय करणे आपण थांबवायला हवे अशा लोकांप्रती केलेली प्रेमाची कृती आहे.

आज येशूच्या या आव्हान देणाऱ्या शब्दांवर चिंतन करा. वरचा पवित्र शास्त्रातील उतारा काही वेळा वाचा आणि मग प्रार्थनेत त्यावर मनन करा. त्याच्या प्रकाशात आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीचे परीक्षण करा. येशूचे हे शब्द तुमच्या जीवनाला कुठे आणि कसे लागू होतात, हे प्रामाणिकपणे, नम्रतेने आणि लक्षपूर्वक पाहा. काहींना आपल्यात दुसऱ्यांचा न्याय करण्याची प्रवृत्ती फार बळावली आहे, असे दिसेल. इतरांना ही प्रवृत्ती कमी गंभीर स्वरूपात दिसेल. पण जो कोणी अजून पूर्णत्वाला पोहोचलेला नाही, त्याला इतरांशी वागताना कुठे अधिक सहृदय, दयाळू, क्षमाशील आणि समजूतदार होण्याची गरज आहे, हे दिसून येईल. ही सत्ये स्वीकारायला तयार राहा आणि या पापाचे जड ओझे तुमच्या जीवनातून दूर करू द्या.

हे माझ्या दयाळू प्रभू, तूच, केवळ तूच खरा न्यायाधीश आहेस. तूच दयेने आणि न्यायाने निवाडा करतोस. स्वतःला नीतीमान समजून दुसऱ्यांचा न्याय करण्याची माझी वृत्ती सोडण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, म्हणजे मी मोकळ्या मनाने तुझ्यावर आणि इतरांवर पूर्ण अंतःकरणाने प्रेम करू शकेन. हे प्रिय प्रभू, या पापांच्या ओझ्यातून मला मुक्त कर, म्हणजे इतरांमध्ये तुझा चांगुलपणा मला अधिक सहजपणे दिसेल आणि त्यांच्या जीवनातील तुझ्या उपस्थितीचा मला आनंद घेता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

येशूच्या पवित्र हृदयाची नोव्हेना
नोव्हेनेसाठी सुचवलेला कालावधी: 18–26 जून 2025
येशूच्या परमपवित्र हृदयाचा महासण 27 जून 2025 रोजी आहे

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय