१६ ऑगस्ट २०२५
सामान्य काळातील एकोणिसाव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने
हंगेरीचे संत स्टीफन—ऐच्छिक स्मरण
चार्ल्स लॉक ईस्टलेक, सार्वजनिक मालकीतील, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने
व्हिडिओ
येशूने मुलांवर हात ठेवून प्रार्थना करावी म्हणून त्यांना त्याच्याकडे आणण्यात आले. शिष्यांनी त्यांना दटावले; पण येशू म्हणाला, “मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या आणि त्यांना अडवू नका…” मत्तय 19:13–14
संत पोप पाचवे पायस यांनी अधिकृतपणे प्रसिद्ध केलेल्या त्रेंत परिषदेच्या धर्मशिक्षणग्रंथात या उताऱ्याचा संबंध अर्भकांच्या बाप्तिस्म्याशी जोडला आहे. त्यात म्हटले आहे, “शिवाय, ज्या मुलांविषयी प्रभू ख्रिस्ताने म्हटले, ‘लहान मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या आणि त्यांना अडवू नका…’, त्या मुलांना त्याने बाप्तिस्म्याचा संस्कार व त्याची कृपा दिली नसती, असे मानू नये” (II, 2, 32). आज या उताऱ्यातील वचन कशा प्रकारे प्रत्यक्षात उतरते, याचा एक उत्तम मार्ग या शिकवणीत स्पष्ट होतो. समज येण्याचे वय गाठण्यापूर्वीच अगदी अर्भकांनाही बाप्तिस्म्याचा संस्कार स्वीकारण्यासाठी आमंत्रित करणे, ही “मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या…” या येशूच्या प्रेमळ आज्ञेची पूर्तता आहे.
प्रेमाचे सर्वांत शुद्ध रूप काय आहे, हे विवेकबुद्धीने समजून घेण्याची क्षमता लहान मुलांमध्ये अजून विकसित झालेली नसते. ती क्षमता समज येण्याच्या वयात विकसित होते. परंपरेनुसार हे वय साधारण सात वर्षांचे मानले जाते. पण मुलांना, अगदी अर्भकांनाही, आपले प्रेम आणि देवाचे प्रेम स्वीकारता येते, जरी या देणगीचा पूर्ण अर्थ त्यांना अजून कळत नसला तरी.
मूल जसजसे मोठे होते, तसतसे प्रेम कृतीत पाहून आणि स्वतः अनुभवून, विशेषतः आईवडिलांच्या माध्यमातून, प्रेम म्हणजे काय हे ते शिकते. यातून त्याची सदसद्विवेकबुद्धी घडते आणि वयाने परिपक्व होताना स्वतःच्या स्वातंत्र्याने प्रेम करण्याची निवड ते करू शकते. पण मोठेपणी प्रेमळ व्यक्ती होण्यासाठी मुलाला केवळ चांगले उदाहरण पुरेसे नसते; त्याला कृपेचीही गरज असते. त्याच्या जीवनात बाप्तिस्म्याचा संस्कार हा त्या कृपेचा प्रमुख स्रोत आहे.
नवजात बालकाचे देवाच्या कुटुंबात स्वागत करण्याचा एक सुंदर विधी, एवढेच बाप्तिस्म्याकडे पाहणे अनेकांना सहज वाटते. बाप्तिस्म्यात असे स्वागत होते हे खरे आहे; पण त्याचा अर्थ त्याहून कितीतरी अधिक आहे. कॅथलिक चर्चच्या धर्मशिक्षणग्रंथात म्हटले आहे की बाप्तिस्म्याने एक अमिट ठसा प्राप्त होतो. तो “कृपा स्वीकारण्याची अनुकूल वृत्ती, दैवी संरक्षणाचे वचन व हमी, तसेच देवाची उपासना आणि चर्चची सेवा करण्याचे पाचारण म्हणून ख्रिस्ती व्यक्तीत सदैव राहतो” (सीसीसी #1121). दुसऱ्या शब्दांत, बाप्तिस्म्याने आत्म्याला अशी देणगी मिळते जी कधीही हिरावून घेता येत नाही आणि जी कृपेचा अखंड स्रोत बनते. एखाद्या अर्भकाचा बाप्तिस्मा होतो, तेव्हा वर दिलेला पवित्र शास्त्रातील उतारा जणू त्या व्यक्तीच्या संपूर्ण आयुष्यात जिवंत राहतो. या संस्कारातून मिळणाऱ्या कृपेमुळे येशू त्या बाप्तिस्मा घेतलेल्या आत्म्याला सतत म्हणतो, “माझ्याकडे ये.”
बाप्तिस्म्याची कृपा आपल्याला मिळाली आहे; त्याबरोबरच येशूने जसा मुलांचा आणि देवाच्या प्रत्येक लेकराचा प्रेमाने स्वीकार केला, तसे आपणही केले पाहिजे. शिष्यांनी सुरुवातीला मुलांना आपल्या प्रभूकडे येण्यापासून रोखण्याचा प्रयत्न केला, पण आपण तसे करता कामा नये. आपल्या पतित मानवी स्वभावामुळे इतरांना देवाच्या प्रेमापासून वंचित ठेवण्याचा, इतकेच नव्हे तर त्यांना देवाकडे येण्यापासून रोखण्याचाही मोह आपल्याला खरोखर होऊ शकतो, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. राग, गर्व, हेवा, मत्सर अशा भावनांमुळे इतरांचे मनपरिवर्तन होण्यास आणि देवाने त्यांना आपल्याजवळ घेण्यास आपण विरोध करू शकतो. असा मोह होतो तेव्हा “मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या” आणि “त्यांना अडवू नका” हे येशू आपल्यालाच सांगत आहे, हे आपण ऐकले पाहिजे.
आज येशूच्या या सौम्य, आमंत्रण देणाऱ्या शब्दांवर चिंतन करा. असे करताना, आपल्या प्रभूकडे येण्यापासून आपण ज्याला कदाचित रोखू पाहू, अशी एखादी व्यक्ती आठवते का ते पाहा. सर्वांनी पवित्र व्हावे अशी तुमची इच्छा आहे का? येशूने जिला जवळ घ्यावे आणि आशीर्वाद द्यावा, म्हणून तिला त्याच्याकडे येण्यास प्रोत्साहन देणे तुम्हाला कठीण वाटते, अशी कोणी व्यक्ती तुमच्या जीवनात आहे का? येशूच्या हृदयासारखे हृदय धारण करा. त्याने या मुलांना जसे जवळ घेतले, तसे इतरांना जवळ घेणे हे आपले कर्तव्य समजा. तुम्ही जितके अधिक ख्रिस्ताच्या प्रेमाचे साधन बनाल, तितकाच देव इतरांना देत असलेल्या आशीर्वादांचा आनंद तुम्हाला दररोज अधिकाधिक अनुभवता येईल.
हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, तुझ्या कृपेत सहभागी होण्यासाठी तू सर्वांचे स्वागत करतोस. तू प्रत्येक लहान मुलाला आणि देवाच्या प्रत्येक लेकराला आपल्या प्रेमळ मिठीत घेतोस. माझेही असेच स्वागत कर आणि तुझ्या अथांग प्रेमाची ही देणगी स्वीकारण्यास मला मदत कर. तुझे प्रेम इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे अधिक चांगले साधन होण्यास मला मदत कर, म्हणजे ते तुझ्याकडे वळत असताना मी त्यांच्या आड येणार नाही किंवा त्यांना अडवणार नाही. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – हंगेरीचे संत स्टीफन
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




