मराठी

सत्य आणि सद्गुण यांचे ऐक्य

२५ ऑगस्ट २०२५
सामान्य काळातील एकविसाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

संत लुई, राजा — ऐच्छिक स्मृतिदिन

कालासांझचे संत योसेफ, धर्मगुरू — ऐच्छिक स्मृतिदिन

जेम्स टिसो, सार्वजनिक मालकीची कलाकृती, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

“अहो शास्त्री आणि परुश्यांनो, ढोंग्यांनो, तुमची धिक्कार असो! तुम्ही लोकांसमोर स्वर्गाच्या राज्याचे दार बंद करता. तुम्ही स्वतः आत जात नाही आणि आत जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांनाही जाऊ देत नाही.” मत्तय 23:13

आजच्या वाचनात येशू शास्त्री आणि परुश्यांचा धिक्कार करायला सुरुवात करतो: “तुमचा धिक्कार असो…” अशा शब्दांत तो एकामागून एक सात वेळा त्यांचा धिक्कार करतो. वर उद्धृत केलेला त्यांपैकी पहिला आहे. त्या वेळी येशूने केलेल्या या धिक्काराकडे त्या धार्मिक नेत्यांनी बहुतेक दुर्लक्षच केले. ते हट्टी होते आणि येशूचे म्हणणे ऐकून घ्यायला तयार नव्हते. पण एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे: येशू हे धिक्काराचे शब्द शास्त्री आणि परुशी यांना थेट उद्देशून नव्हे, तर त्यांच्याविषयी बोलताना उच्चारत होता, असे दिसते. तो हे शब्द ज्यांना उद्देशून बोलत होता, ते म्हणजे त्याचे शिष्य आणि तेथे जमलेले लोक.

आपल्या प्रभूकडून आपल्याला पुष्कळ काही शिकता येईल; पण तो सर्वप्रथम काय म्हणतो ते पाहूया. तो ढोंगाचा धिक्कार करतो. ढोंग म्हणजे मुळात बोलायचे एक आणि करायचे दुसरे. म्हणजेच आपल्या बोलण्यात आणि वागण्यात मेळ नसणे. आपल्यात जगातले सगळे सद्गुण आहेत असा आव आणणे, पण प्रत्यक्षात देवाने दिलेल्या स्पष्ट धर्मशिकवणीची आणि नैतिक आज्ञांची फारशी पर्वा न करणे, हेही ढोंगच आहे. या शास्त्रवचनात शास्त्री आणि परुशी लोकांना तारणाकडे नेत असल्याचा दावा करत होते; पण ज्याच्याकडून तारण मिळते, त्याचाच ते धिक्कार करत होते. एकीकडे, त्यांच्या शिकवणीतल्या काही गोष्टी खऱ्या होत्या; पण त्या शिकवताना देवाकडून मिळणारे सद्गुण त्यांच्या वागण्यात दिसत नव्हते. दुसरीकडे, त्यांच्या शिकवणीतल्या काही गोष्टी साफ चुकीच्या होत्या, कारण सत्यापेक्षा लोकांच्या नजरेत आपली प्रतिमा कशी दिसते याचीच त्यांना जास्त काळजी होती. थोडक्यात, ते ढोंगी होते, कारण त्यांचे बोलणे आणि वागणे यांचा सत्याशी मेळ नव्हता आणि देवाने दिलेले सद्गुणही त्यांच्या आचरणात दिसत नव्हते.

आज आपल्या ख्रिस्तसभेत दिसणाऱ्या मोठ्या दुभंगाला या दोन परस्परविरोधी प्रवृत्ती कारणीभूत आहेत असे दिसते. अति ‘उजव्या’ टोकाला असे लोक आहेत की जे धर्मशिकवणीचा उपदेश करतात; पण ती सत्ये प्रभावीपणे इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आवश्यक असलेले सद्गुण आचरणात आणत नाहीत. तर अति ‘डाव्या’ टोकाला असे लोक आहेत की जे तथाकथित सद्गुणांनाच सर्वस्व मानतात. सर्वांशी दयाळूपणे, स्वीकारशीलतेने आणि करुणेने वागणारे म्हणून लोकांनी आपली प्रशंसा करावी, यासाठी ते आपल्या प्रभूने दिलेल्या स्पष्ट आणि संदिग्धतेला जागा नसलेल्या नैतिक व धर्मसिद्धान्तविषयक सत्यांचे महत्त्व कमी करतात. अडचण अशी आहे की सद्गुणातून सत्य वगळता येत नाही, आणि सत्यातून सद्गुणही वगळता येत नाही. सत्य नसलेली करुणा खरी करुणा ठरत नाही; आणि सत्य मांडताना आपल्या प्रभूला अपेक्षित असलेले सद्गुण दिसले नाहीत, तर ती सत्याची खरी मांडणी ठरत नाही. शास्त्री आणि परुशी सद्गुणांकडे दुर्लक्ष करून विविध सत्यांचा आपण लावलेल्या अर्थावरच अधिक भर देत होते असे दिसते; पण ढोंगाशी त्यांचा जो संघर्ष होता, तो आज दोन्ही टोकांकडे असणाऱ्यांसाठीही तितकाच खरा आहे.

आपल्या प्रभूने दिलेली प्रत्येक नैतिक आज्ञा आणि धर्मशिकवणीतील प्रत्येक तत्त्व स्वीकारणे किती महत्त्वाचे आहे, यावर आज चिंतन करा. तो जे काही सांगतो ते आपण आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाने स्वीकारले पाहिजे. येशूची ही शिकवण तुम्ही इतरांपर्यंत कशी पोहोचवता, याचाही विचार करा. संपूर्ण सुवार्ता सांगताना शक्य तितक्या सद्गुणांनी वागण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? सत्य जितके गहन, तितकी ते मांडताना सद्गुणांची अधिक गरज असते. आणि तुमच्या अंगी जितके अधिक सद्गुण असतील, तितके तुम्ही संपूर्ण सत्य पोहोचवण्याचे अधिक चांगले साधन व्हाल. खऱ्या पवित्रतेच्या दिशेने वाटचाल करत आपल्या जीवनातील प्रत्येक प्रकारच्या ढोंगावर मात करण्याचा प्रयत्न करा. पवित्रता म्हणजे जीवनाची अखंडता: सत्य आणि सद्गुण यांचे ऐक्य. तरच तुम्ही आपल्या प्रभूच्या धिक्कारापासून वाचाल; एवढेच नव्हे, तर त्याच्या तारणदायी कृपेचे शुद्ध साधन म्हणून तुमचे जीवन फलेल.

हे माझ्या तारणाऱ्या प्रभू, त्या काळच्या धार्मिक नेत्यांनी संपूर्ण सत्य शुद्ध प्रेमाने मांडावे आणि अशा रीतीने तुझ्या तारणदायी सुवार्तेची प्रभावी साधने व्हावे, अशी तुझी मनापासून इच्छा होती. कृपा करून मला प्रत्येक चुकीपासून मुक्त कर, म्हणजे तुझे पवित्र वचन माझ्यात जिवंत राहील आणि तू मला देऊ इच्छित असलेले अनेक सद्गुण माझ्या आचरणात प्रकट होऊन ते वचन इतरांपर्यंत पोहोचेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट

आजचे संत – 

संत लुई, राजा — ऐच्छिक स्मृतिदिन

कालासांझचे संत योसेफ, धर्मगुरू — ऐच्छिक स्मृतिदिन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय